LIVE UPDATES
Bota

A do jetë sërish një partnere e besuar e NATO-s? Tensionet e Turqisë me aleatët perëndimorë

8 August 2019, 17:37 Nga DOSJA
A do jetë sërish një partnere e besuar e NATO-s? Tensionet e

TURQI- Kërcënimi i shprehur këtë javë nga Presidenti i Turqisë, Reçep Taip Erdogan se do të ndërhynte ushtarakisht në zonat kurde në veri të Sirisë ka përcaktuar tonin e një periudhe tjetër të acaruar mes Ankarasë dhe aleatëve të tjerë në NATO, përfshirë Shtetet e Bashkuara, të cilat bashkuan forcat me kurdët e Sirisë për të luftuar kundër Shtetit Islamik.

Nxitur nga afrimi mes zotit Erdogan dhe Presidentit rus, Vladimir Putin, nga blerja e një sistemi të avancuar rus për mbrojtje nga raketat dhe nisur nga strategjitë që po ndjek udhëheqësi turk, të cilat bien ndesh me qëndrimet e partnerëve në NATO, po ashtu edhe nga mbështetja që zoti Erdogan u ka dhënë kauzave islamike, shkëmbimet e tij me Perëndimin janë tensionuar deri pranë pikës së prishjes së marrëdhënieve, thonë analistët.

Zyrtarë të Pentagonit kanë shprehur irritim nga afrimi që duket se po tenton Turqia me Iranin.

Kriza në marrëdhëniet Turqi-NATO është tashmë aq e rëndë sa në 1974, kur Turqia pushtoi ishullin e Qipros. Nuk ekziston një mekanizëm zyrtar për përjashtimin nga organizata të një vendi anëtar të NATO-s. Megjithatë në Uashington dhe në kryeqytete evropiane po ndizet debati mes politik-bërësve dhe analistëve me influencë lidhur me të ardhmen e Turqisë në NATO; po ngrihen gjithashtu pyetje nëse ka ardhur koha që Ankaraja të dalë nga organizata, ose së paku anëtarësimi i saj të pezullohet.

“Është koha për ta flakur Turqinë nga NATO-ja,” shkruan opinionisti Con Coughlin, komentator i cili shpesh pasqyron pikëpamjet e agjencive britanike të zbulimit.

Muajin e kaluar, ministrat e jashtëm të Bashkimit Evropian pezulluan ndihma me vlerë 164 milionë dollarë për Turqinë dhe shtynë pa afat të caktuar bisedimet mbi një marrëveshje aviacioni, në përgjigje të operacioneve turke të shpim-kërkimit për naftë e gaz në ujërat e Qipros. Ky ishull është ndarë që në 1974 mes popullatës etnike greke në jug dhe popullatës etnike turke në veri.

Administrata turke njihet vetëm nga Ankaraja. Ministrat e jashtëm të Bashkimit Evropian i kërkuan Bankës Evropiane për Investime të rishikojë kreditë për këtë vend që në 2018 arrinin në afro 434 milionë dollarë.

Masat e BE-së u morën vetëm disa ditë pasi në Turqi mbërriti dërgesa e parë e sistemit të raketave tokë-ajër që Ankaraja i bleu nga Rusia.

Presidenti Erdogan nuk u kushtoi shumë rëndësi paralajmërimeve të Uashingtonit se do ta ndëshkonte Turqinë për blerjen e sistemit. Shefat amerikanë të mbrojtjes thonë se sistemi S-400 nuk përputhet me sistemet mbrojtëse të NATO-s dhe paraqet kërcënim të mundshëm për avionët e fshehtë luftarakë amerikanë F-35. Në përgjigje të blerjes së sistemit, Presidenti Trump tha se do të pezullonte shitjen e avionëve F-35 për Turqinë, por nuk mori masa më tej.

Zoti Erdogan tha të premten se ka besim se Presidenti Trump nuk do të lejojë që lidhjet mes dy aleatëve të NATO-s të bëhen peng i mosmarrëveshjes për blerjen e sistemit S-400 nga Turqia. Në një takim me ambasadorët turq në Ankara, zoti Erdogan tha se ai mbetet i përkushtuar ndaj NATO-s.

“Nuk ka prova që tregojnë se sistemi S-400 do të dëmtojë avionët F-35 apo NATO-n, askush nuk duhet të gënjehet nga këto deklarata. Shumë vende anëtare të NATO-s kanë blerë nga Rusia. Nuk shohim rrezik se kjo mund të shndërrohet në krizë. Turqia mori një vendim në interes të sigurisë së saj,” tha zoti Erdogan.

Analistët thonë se Presidenti Erdogan i ka varur shpresat tek nevoja e vendeve evropiane për të balancuar mospëlqimin e tyre ndaj qëndrimeve të fundit të Ankarasë në politikën e jashtme si dhe kundërshtimet e tyre ndaj masave autoritare që ka zbatuar zoti Erdogan në vend me rëndësinë që ka për ta Rusia në përpjekjet për të penguar imigracionin e paligjshëm dhe për t’i ndihmuar në masat kundër terrorizmit. Por vendet evropiane thonë se Presidenti Erdogan rrezikon të bëjë kalkulime të gabuara dhe se problemet e shumta që janë shfaqur në marrëdhëniet mes Turqisë dhe Perëndimit po arrijnë një pikë kulmore.

Nëse Turqia ndërhyn ushtarakisht në zonat kurde në veri të Sirisë këto tensione do të shkallëzoheshin edhe më tej.

Kjo nuk është krizë e re. Që nga 2013, Presidenti Erdogan ka krijuar tensione me Shtetet e Bashkuara dhe NATO-n. Ai u irritua dukshëm pasi SHBA dhe BE nuk dënuan rrëzimin e Presidentit egjiptian Mohamed Morsi nga me grusht shteti nga ushtria. Zoti Morsi me bindje islamiste, e ka kritikuar hapur Perëndimin për standarde të dyfishta. Udhëheqësi turk akuzoi Izraelin se kishte luajtur rol në rrëzimin e zotit Morsi.

Ai filloi të ftohej e të largohej gjithnjë e më shumë nga ideja e antarësimit të Turqisë në BE, një ambicje gjysmë-shekullore e këtij vendi, megjithë rezistencën e fortë nga disa vende evropiane si Gjermania. Kryenegociatori i tij me BE-në tha se Turqia nuk do të antarësohej kurrë, si rrjedhojë e paragjykimeve të anëtarëve aktualë të BE-së. Kryenegociatori më pas foli me mospërfillje për BE-në duke thënë se ky, gjithsesi, është një bashkim në shpërbërje.

Në një raport të Institutit Brookings vjet, analistja Amanda Sloat nënvizon se Perëndimi ka një pikëpyetje të madhe brenda vetes lidhur me Turqinë. Megjithëse do që Turqia të mbetet anëtare e NATO-s, pjesërisht për arsye të pozicionit të rëndësishëm strategjik, “presidenti i vendit po bëhet gjithnjë e më autoritar, po përdor retorikë të ashpër anti-Perëndimore dhe po bën zgjedhje në politikën e jashtme që bien ndesh me interesat e aleancës transatlantike,” vë në dukje zonja Sloat.

Presidenti Erdogan, thonë analistët dhe diplomatët perëndimorë, e ka treguar veten në të kaluarën se ka aftësi të larta për të manipuluar Perëndimin. Ai ka intuitë të hollë për të kuptuar kur duhet të tërhiqet e kur mund të mos përfillë paralajmërimet e Perëndimit, duke i varur shpresat tek rëndësia që kanë kapacitetet dhe mbështetja që ofron Turqia për SHBA dhe BE si kundrapeshë për të tejkaluar irritimin e tyre për forcimin e lidhjeve Ankara-Moskë.

Por sa mund të zgjasë kjo gjendje e një balance delikate? Doug Bandow, analist në Institutin Cato vuri në dukje këtë javë se “i vetmi kërcënim potencial për sigurinë e Evropës së sotme është Rusia. Megjithatë, nuk mund t’i zihet besë Turqisë që të mbajë anën e NATO-s në situatë konflikti. Analisti argumenton se NATO-ja nuk ka shumë zgjidhje të tjera, përveçse të pezullojë antarësinë e Turqisë, pasi politika e jashtme turke tani është larguar aq shumë nga ajo e vendeve perëndimore. “Praktikisht, Turqia është e humbur për NATO-n,” thotë analisti Bandow.

Marrë nga VOA 

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

bota bota aleatet perendimore nato tensionet turqia aleatet perendimore nato tensionet turqia

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin