LIVE UPDATES
Bota

A do të dobësojnë sanksionet amerikane ndaj Rusisë dollarin amerikan si monedha botërore?

16 April 2022, 05:17 Nga DOSJA
A do të dobësojnë sanksionet amerikane ndaj Rusisë dollarin

Nga Les Nemethy*, Euro-Phoenix Financial Advisors Ltd., ish-bankier në Bankën Botërore

Sot bota po përjeton tre kriza:

Një krizë energjetike, e shkaktuar nga planifikimi i dobët i tranzicionit nga lëndët djegëse fosile në energjitë alternative.

Ne kemi mbyllur reaktorët bërthamorë (p.sh. në Gjermani) dhe kemi investuar më pak në lëndët djegëse fosile (shpimi është ulur shumë në krahasim me nivelet e mëparshme), ndërkohë që energjitë alternative po rriten shumë ngadalë. Ato gjithashtu nuk janë të qëndrueshme, për shembull, kur nuk ka diell ose kur nuk fryn erë.

Kriza financiare që po afron, është nxitur nga nivele borxhi që janë shumë më të larta se gjatë Krizës së Madhe Financiare të viteve 2008-2009 (që tani tejkalojnë 360% të PBB-së globale), nga cenueshmëria që vjen nga vlerësimet e larta rekord të kapitalit dhe niveli më i lartë i inflacionit që nga fillimi i viteve 1980, i cili po rritet ende.

Është edhe kriza ushqimore. Dy nga inputet kryesore të prodhimit bujqësor—energjia dhe plehrat kimike, janë rritur në vitin e kaluar. (Çmimet europiane të amoniakut janë gjashtëfishuar!) Ne kemi filluar ta shohim këtë dukuri të reflektuar në çmimet e produkteve ushqimore.

Për më tepër, Rusia dhe Ukraina përbëjnë rreth 25% të eksporteve globale të grurit—zinxhirët e furnizimit janë ndërprerë dhe çmimet kanë arritur nivele stratosferike që nga fillimi i luftës. Vendet e Lindjes së Mesme, si Egjipti dhe Libani, janë veçanërisht të cenuara.

Këto tre kriza mund të nxisin trazira dhe/ose zgjedhjen e qeverive më populiste ose ekstremiste dhe kanë potencialin për të përforcuar njëra-tjetrën. Ato mund të katalizohen edhe më tej nga valët e ardhshme të Covid-19.

Në këtë mjedis tashmë të mbushur me rreziqe, duhen shtuar edhe sanksionet perëndimore ndaj Rusisë. Pa dyshim që ato do t’i përkeqësojnë të tria krizat, por ky artikull përqendrohet në mënyrën se si po menaxhohen shmangiet ndaj sanksioneve.

Megjithëse në një periudhë afatshkurtër, të gjithë mund të mrekullohen me fuqinë e dollarit amerikan dhe mënyrën sesi përjashtimi nga sistemi financiar global i mbizotëruar nga SHBA-ja, mund të gjunjëzojë një fuqi bërthamore, nga ana tjetër, shmangiet kanë të ngjarë të ulin kërkesën afatgjatë për dollarin amerikan. Le të shohim dy lloje shmangiesh që tashmë janë diskutuar në media:

1. Tregtia e energjisë. Kina po rrit blerjet e energjisë nga Rusia; këto ka të ngjarë të kryhen më së shumti në juanë, jo në dollarë. Në mënyrë të ngjashme, India po negocion me Rusinë për blerje të energjisë, në rubla. I ashtuquajturi “sistemi petro-dollar”, ku kërkesa për dollarë amerikanë mbështetej nga sauditët dhe të tjerët që shesin energji në dollarë, po copëtohet dalëngadalë përpara syve tanë.

2. Asetet rezervë. Sanksionet amerikane kanë ngrirë shumicën e aseteve rezervë të Rusisë. Pjesa më e madhe e rezervave të Rusisë prej 640 miliardë dollarësh, mbahej në llogaritë bankare perëndimore.

Tani, çdo qeveri në botë, me siguri do të rishqyrtojë dhe do të ribalancojë mënyrën se si i ruan asetet rezervë – dhe këto ka të ngjarë të përmbajnë më shumë ar, monedha alternative, etj., dhe më pak dollarë amerikanë.

Në fakt, i njëjti argument mund të përdoret edhe për ribalancimin e portofolit të investimeve individuale dhe të korporatave, pasi qeveria kanadeze ngriu papritur llogaritë bankare të qindra mbështetësve të grevës me kamionë.

Shmangiet e mësipërme duhet të konsiderohen, duke pasur parasysh se në kërkesën për dollarë amerikanë, kanë ndikuar faktorë negativë, edhe në vitet para sanksioneve:

• Borxhi i Qeverisë Federale të SHBA-së është rritur mbi 100% të PBB-së;
• shtypje masive parash;
• deficite të mëdha financiare dhe buxhetore;
• detyrime kolosale të pafinancuara nga sigurimet shoqërore;
• Shtetet e Bashkuara kanë një Pozicion Neto të Investimeve Ndërkombëtare (NIIP) prej -62%, që do të thotë se të huajt zotërojnë shumë më tepër asete në SHBA, sesa anasjelltas.

Të gjithë faktorët e mësipërm e bëjnë ekonominë amerikane, sado e fuqishme, të brishtë ndaj krizave.

Kjo nuk do të thotë se dollari amerikan do të përmbyset që të nesërmen. Në fakt, në një periudhë afatshkurtër dhe afatmesme, ai edhe mund të rritet ndjeshëm. Kjo sepse në rast lufte apo krize, dollari amerikan do të vazhdojë të shihet si një strehë e sigurt, duke ndikuar në rritjen e tij.

Siç thekson edhe Janet Yellen, Sekretarja e Thesarit të SHBA-së: nuk ka asnjë alternativë ndaj dollarit amerikan si monedha rezervë botërore. (59% e rezervave globale janë të shprehura në dollarë).

Megjithatë, shoh një prirje rënëse afatgjatë për dollarin amerikan, ndoshta përgjatë dekadave, dhe nëse tendencat aktuale vazhdojnë, kjo do të rezultojë në humbjen e statusit të dollarit si monedha rezervë globale, duke çuar në krijimin e një shporte valutash (të ngjashme me Bancor që propozoi Keynes në konferencën Bretton Woods), dhe/ose në një monedhë të këmbyeshme me ar.

Pse do të kishte rëndësi humbja e statusit të dollarit si monedhë rezervë? Valery Giscard d’Estaing e ka quajtur atë një “privilegj të tepruar”. Barry Eichengren, ekonomist amerikan, shkroi dikur: “Byrosë së Gdhendjes dhe Shtypjes i kushton vetëm disa cent për të prodhuar një kartëmonedhë 100 dollarëshe, ndërsa vendet e tjera duhet të paguajnë 100 dollarë në mallra për të marrë një të tillë”.

Për shkak të deficiteve të mëdha buxhetore, SHBA-së do t’i duhet të shesë sasi shumë të mëdha të bonove të thesarit në vitet e ardhshme. Për të shitur më shumë bono thesari në kushtet e një kërkese të dobët, normat e interesit mund të duhet të rriten, duke rënduar sistemin financiar global të mbytur në borxhe.

Ky efekt ka të ngjarë të ndihet shumë kohë përpara se dollari të humbë statusin si monedha rezervë globale,/MONITOR

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

bota bota krize les nemethy luftë krize les nemethy luftë

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin