LIVE UPDATES
Bota

A do të veprojë vërtetë Europa për t’i dhënë fund trashëgimisë koloniale?

10 March 2021, 16:30 Nga DOSJA
A do të veprojë vërtetë Europa për t’i

Shekuj të kolonializmit europian kanë pasur një ndikim të jashtëzakonshëm në formësimin e pabarazive brenda dhe midis vendeve, shumë prej të cilave ende nuk janë adresuar në mënyrë efektive.

Kjo mund të duket si një deklaratë e parëndësishme, por vetëm kohët e fundit po adresohet nga vendet e BE-së. Në vitin 2019, Parlamenti Europian miratoi një Rezolutë mbi të Drejtat Themelore të Njerëzve me prejardhje afrikane.

Ai bëri thirrje për një perspektivë gjithëpërfshirëse mbi kolonializmin dhe skllavërinë, e cila ka prekur njerëzit me origjinë afrikane.

Në mënyrë të ngjashme, plani ambicioz i anti-racizmit të vitit të kaluar për 2020-2025 deklaron se kolonializmi është ngulitur në historinë europiane dhe ka pasoja të thella për shoqërinë sot.

BE, akoma ka një rrugë të gjatë për të bërë për të njohur plotësisht kolonializmin dhe skllavërinë, e lëre më për të adresuar, trashëgiminë strukturore të kolonializmit – për shembull, linjat ndarëse racore midis njerëzve të bardhë dhe njerëzve me ngjyrë brenda BE.

Në të gjitha fushat kryesore të shoqërisë në të gjithë BE-në, njerëzit me ngjyrë priren të jenë më të diskriminuarit. Megjithatë, të flasësh për racën dhe ndryshimet midis njerëzve të bardhë dhe njerëzve me ngjyrë nuk është pjesë e diskursit politik dhe ligjor në BE.

Suedia si rast studimi

Lidhur me njohjen e hershme të trashëgimisë koloniale të Europës, Suedia është një shembull i tillë.

Pas luftës së dytë botërore ajo e quajti veten një “superfuqi morale” pa llogaritur asnjë nga çështjet e veta në lidhje me kolonializmin dhe racizmin. Ishte një kampione për të drejta të barabarta, drejtësi globale dhe solidaritet.

Në fillim të viteve 1960, ajo u ngrit kundër kolonializmit në OKB dhe mbështeti në mënyrë të vazhdueshme betejat anti-koloniale. Vendi financoi ANC(Kongresi Kombëtar Afrikan) në Afrikën e Jugut.

Sot, Suedia mbetet ndër donatorët më të mëdhenj në botë të ndihmës për zhvillim, pavarësisht se është një vend relativisht i vogël.

Deri vonë, Suedia kishte pranuar më shumë refugjatë për frymë në Europë. Nëse do të besojmë në ‘Indeksin e Vendit të Mirë’ , nuk ka asnjë vend në botë që të kontribuojë më shumë për të mirën e përbashkët të njerëzimit sesa Suedia.

Por Suedia gjithmonë ka marrë pjesë, ka përfituar dhe madje ka kontribuar në ndarjet raciale ndërkombëtare të kolonializmit. Midis luftës së parë dhe të dytë botërore, parlamenti suedez votoi për krijimin e një instituti shtetëror për studimin, promovimin dhe ruajtjen e racave të kombit.

Konceptimi i zakonshëm në atë kohë ishte se suedezët etnikë i përkisnin një lloji superior nordik të europianëve të bardhë. As Suedia nuk ishte thjesht një kalimtare e renditjes racore të çështjeve botërore që filluan me zgjerimin europian gjatë fundit të shekullit të 15-të.

Vendi mori pjesë në konfliktet për kolonitë përtej detit, duke mbajtur ishullin e Shën Barthelemy në Karaibe, për gati një shekull. Ky u bë një port i rëndësishëm falas, ku trajtimi i skllevërve afrikanë nuk ishte ndryshe nga ishujt fqinjë.

Sot, njerëzit me origjinë jo-europiane përbëjnë afërsisht 15-20% të popullsisë suedeze, një segment i shoqërisë që ka nivele shumë më të larta të papunësisë sesa suedezët e bardhë.

Ndërsa shkalla e punësimit për suedezët e lindur në vend është afër 100%, për ata që kanë lindur në Azi dhe Afrikë është 55-60% .

Sa më të shkolluar të jeni si një suedez-afrikan, aq më i madh është hendeku i pagës kur vendoset kundër suedezëve të tjerë me të njëjtat atribute arsimore – dhe aq më e vështirë është të gjesh një punë që përputhet me kualifikimet e tua .

Suedezët-Afrikanë të lindur në vendlindje me një arsim universitar bëjnë rreth 49% më pak se pjesa tjetër e popullsisë me kualifikime të ngjashme. Këto hierarki në shoqërinë suedeze janë pjesë e një modeli global që ka ardhur si rezultat i një historie të përbashkët koloniale.

Adresimi i trashëgimive koloniale

Pavarësisht përpjekjeve në disa aspekte, Suedia dhe vendet e tjera europiane nuk i njohin siç duhet pabarazitë globale që janë trashëgimi e kolonializmit.

Siç e ka shprehur edhe sekretari i përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara , Antonio Guterres, kolonializmi ende jehon në padrejtësitë shoqërore, ekonominë globale dhe marrëdhëniet ndërkombëtare të pushtetit.

Ish-fuqitë koloniale nuk pranojnë të heqin dorë nga dominimi i tyre në OKB, Banka Botërore dhe Fondi Monetar Ndërkombëtar, për shembull. Shumë kombe europiane vazhdimisht kanë kundërshtuar dhe injoruar rezolutat e OKB-së të miratuara me shumicë dërrmuese nga Asambleja e Përgjithshme e OKB-së dhe Këshilli i të Drejtave të Njeriut që bëjnë thirrje për një rend ndërkombëtar demokratik dhe të barabartë .

Ky vit shënon 20 vjetorin e Konferencës Botërore Kundër Racizmit në Afrikën e Jugut dhe instrumentin më gjithëpërfshirës të të drejtave të njeriut në botë kundër diskriminimit racor.

Ndër të tjera, kjo në këtë deklaratë kërkon që t’i jepet fund strukturave racore të vendosura nga kolonializmi dhe që shtetet të ndërpresin dhe të përmbysin pasojat e qëndrueshme të tregtisë së skllevërve transatlantikë.

Mbretëria e Bashkuar, Franca dhe vendet e tjera europiane kanë kundërshtuar zbatimin e Deklaratës së Durban – dhe Suedia i ka mbështetur ata.

Për shembull, në prag të Vitit të Ri 2020 Asambleja e Përgjithshme e OKB-së miratoi një rezolutë për një zbatim gjithëpërfshirës të deklaratës, duke mbështetur gjithashtu vendimin për krijimin e një forumi të përhershëm të OKB-së për njerëzit me origjinë afrikane.

Gjatë një votimi, 106 vende mbështetën rezolutën . Vetëm 14 votuan kundër – mes tyre Britania e Madhe, Franca dhe Holanda. 44 abstenuan, përfshirë Suedinë. Vendet e BE-së duket se po ecin shumë ngadalë për të njohur ndikimin global të kolonializmit. Në dhjetor 2020, Parlamenti Europian mbajti një konferencë për Heqjen e Tregtisë së Skllevërve.

Në Suedi, një agjenci qeveritare po bën përpjekje drejt ndërgjegjësimit publik për pjesëmarrjen e Suedisë në rendin racional të kolonializmit europian. Kjo përfshin kolonizimin e saj të popujve indigjenë të njohur të Europës, Saami.

Deri më tani, asnjë hap nuk është ndërmarrë në drejtim të dëmshpërblimit, por mbase jemi dëshmitarë të fillimit të një llogaritje të ndershme të së kaluarës dhe ndikimeve të saj në të tashmen. 

Marrë nga: The Conversation 

(a.k.dosja.al)

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

bota bota

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin