LIVE UPDATES
Ekonomi

A është Kontrolli i Çmimeve ‘kurë’ për sëmundjen ‘inflacion”?

16 March 2022, 06:07 Nga DOSJA
A është Kontrolli i Çmimeve ‘kurë’ për

Nga Entela Shehaj*

Është e çuditshme se si historia përsëritet, dhe akoma me e çuditshme se si ne njerëzit apo qeveritë nuk mësojmë nga dështimet.

Duke marrë shkas nga situata aktuale e çmimit të karburanteve dhe ndërhyrjes së qeverisë shqiptare nëpërmjet kontrollit të çmimeve (çmimit tavan në këtë rast) dëshiroj të bëj një diskutim të shkurtër mbi efektivitetin e këtyre politikave.

Historia e përdorimit të kontrollit të çmimeve është 4000 vjeçare, aq e vjetër sa dhe Roma dhe Egjipti i lashtë. Ndërhyrjet rregulluese në lashtësi, po thuaj në të gjithë botën, justifikoheshin me parandalimin e vdekjeve nga uria, por në të vërtetë ose dështuan plotësisht ose shkaktuan më shumë vdekje sesa mund të shkaktonte mungesa e ndërhyrjeve rregulluese. Në fakt, për fat të keq, politikat kontrolluese të çmimeve nga qeveritë kanë dështuar gjithashtu në vazhdimësi. Ato janë përdorur para luftërave botërore, gjatë luftërave botërore, pas luftërave botërore e në kohë paqeje me qëllimin e vetëm për të mbajtur të shtypur inflacionin. Pavarësisht efekteve afatshkurtra ne uljen e çmimeve në tregje, kontrollet e çmimeve kanë shkaktuar probleme të mëdha, si mungesa të theksuara të produkteve në tregje (çmimet e të cilave janë objekt kontrolli), lulëzimin e tregut të zi dhe për më tepër rritje te menjëhershme të çmimeve direkt pas heqjes së kontrollit.

Bazuar në faktet e thjeshta të historisë ekonomike, dhe për këdo qe ka sadopak njohuri për tregjet e kupton që ndërhyrja e qeverive nëpërmjet kontrollit të çmimeve nuk bën gjë tjetër veçse dëmton sinjalin kryesor të tregut, çmimin. Me fjalë të thjeshta, sinjali ‘çmim më i ulët’ për prodhuesit/furnizuesit do të thotë prodhim/furnizim me i ulët, dhe për konsumatorët ‘çmim më i ulët’ do të thotë kërkesë më e lartë. Rezultati është i thjeshte, mungesë produkti në treg. Ashtu sikurse shprehet një nga ekonomistët më të njohur, nobelisti Milton Friedman, kontrolli i çmimeve vetëm sa shtyp simptomat e inflacionit por nuk është një ‘kure’ për vetë ‘sëmundjen’ (inflacionin), në fakt është shumë më keq se vetë ‘sëmundja’.

Shpallja nga qeveria shqiptare e kësaj ndërhyrjeje, duke vendosur çmim tavan (në fakt çmim të fiksuar) për karburantet nëse do të zgjasë do të prodhojë një situatë të padëshiruar nga të gjithë, radhe të gjata dhe mungesë karburantesh në pikat e karburantit, lulëzim të tregut të zi e ndoshta edhe falimentime të bizneseve të karburanteve. Askush nuk mund te parashikoje sa do te zgjasë kjo situatë e çmimeve të naftës dhe energjisë në tregjet ndërkombëtare, e si rrjedhoje ve një pikëpyetje të madhe mbi këtë politike të qeverisë shqiptare. Kontrolli i çmimeve nuk e zgjidh problemin. Ne fakt e transferon peshën dhe përgjegjësinë për zgjidhjen e problemit nga qeveria tek biznesi.

Kjo ndërhyrje do të justifikohej nëse pranohet që tregu i karburanteve është monopol. Sepse monopoli mund të abuzoje me çmimin ne dëm të konsumatorëve. A është ky rasti? Nga ana tjetër, të gjithë e dimë se taksat që vjel qeveria shqiptare nga çdo litër karburant janë shumë të larta, përbëjnë 60% të çmimit të cilin paguajnë të gjithë përdoruesit. Kjo do të thotë që këtu ka vend për ndërhyrje, zvogëlo fuqinë monopol në treg, që është detyrë e autoritetit të konkurrencës, dhe ul pjesën qe ti si qeveri merr në çdo litër karburant.

Lind pyetja, çfarë do të bëjë qeveria shqiptare nëse në vazhdim situata përkeqësohet edhe në tregje të tjera, për shembull rritje të konsiderueshme të çmimit të miellit apo te ushqimeve të tjera të nevojës bazë? A do të bëjë të njëjtën gjë, kontroll çmimesh? Eksperienca 40 shekullore e historisë së zhvillimit ekonomik të botes është e qarte ne rezultatin e kontrollit te çmimeve, dështim. Atëherë kush është zgjidhja për situatën ku ndodhemi? E kuptueshme, barra me e madhe në kohë krize ekonomike apo ‘lufte’ duhet të bjerë mbi qeverinë. Shembujt nga fqinjët tanë të ngushtë, Greqia apo Maqedonia e Veriut janë fare të freskët. Qe do të thotë qeveritare e ministra duhet të ulen me urgjencë e të merren me përgatitjen e një pakete serioze për të ndihmuar ekonominë shqiptare (konsumatorët dhe bizneset) të mos bjerrë në greminë./MONITOR

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

ekonomi ekonomi inflacion kontrolli i cmimeve rritja e çmimeve inflacion kontrolli i cmimeve rritja e çmimeve

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin