LIVE UPDATES
Aktualitet

A janë zgjedhjet në SHBA si zgjedhjet shqiptare?

5 November 2020, 21:10 Nga DOSJA
A janë zgjedhjet në SHBA si zgjedhjet shqiptare?

A janë zgjedhjet amerikane si ato tipike shqiptare, me komisionerë që fusin vulën në xhep kur nuk duan që të numërohen votat apo me Komision Qendror Zgjedhjesh që e bën të zezën të bardhë për të favorizuar partinë që i ka emëruar anëtarët e saj? Apo, akoma më tutje, me prokurorë që bëjnë sikur janë sëmurë kur bëhet fjalë për të hetuar krimet zgjedhore dhe gjyqtarë që nuhasin nga anon pushteti për t’i dhënë “drejtësinë” më të fortit?

Përgjigjet për të gjitha këto pyetje ka gjasa që janë në të gjitha rastet “jo!” Zgjedhjet amerikane nuk janë si këto shqiptaret. Dhe sistemi politik amerikan është shumë i ndryshëm nga ai shqiptar. Këto janë disa tipare të sistemit amerikan.

Çdo amerikan mund të vetëdeklarohet sipas dëshirës nëse është demokrat apo është republikan apo diçka tjetër. Si të tillë, ata vetëregjistrohen në zyrat zgjedhore për të votuar në zgjedhjet primare se kë prej kandidatëve të secilës parti duan të mbështesin që të garojë në zgjedhje. Me pak fjalë, partitë politike amerikane janë parti pa anëtarësi të tillë si partitë shqiptare. Kjo bëri që Donald Trump të vetëdeklarohej dhe të regjistrohej si republikan, pastaj si demokrat, pastaj si reformator, pastaj si i pavarur dhe në fund si republikan – parti me të cilën u bë president. Nëse një shqiptar dëshiron të regjistrohet si, fjala vjen, demokrat apo socialist, karriera e tij politike vështirë se do të kalojë rojën e derës së partisë pa lejen e kryetarit. Por te partitë politike amerikane është e shenjtëruar që partia është një gjë dhe kandidati është një gjë tjetër. P.sh., a ju thotë gjë emrat Tom Perez dhe Ronna McDaniel? Ka gjasa që jo. Por Perez është kryetar i Komitetit Kombëtar të Partisë Demokratike dhe Mc Daniel është kryetare e Komitetit Kombëtar të Partisë Republikane. Asgjë e tillë nuk ndodh në Shqipëri për shkak se trashëgimia historike dhe shpirtërore këtu duket se është ajo e babait të kombit, kryetarit të partisë që është gjithçka, edhe kryetar, edhe kryeministër.

Nëse pesë vetë mblidhen në një kafene, në një kishë apo në një park dhe vendosin të angazhohen në politikë, ata krijojnë një caucus. [Link] Përmes kësaj, ata prezantojnë te partitë përkatëse një problem, një shqetësim, një ide apo një kandidat. Kjo është mënyra kryesore e politikëbërjes në Shtetet e Bashkuara. Nuk ka asnjë kufizim në politikëbërje. Fjala ka dalë nga emri i një klubi në Boston ku disa njerëz mblidheshin për të diskutuar politikë. Ne kemi në politikën shqiptare një term së largu të ngjashëm, por pak të njohur: Fraksionet. Në Partinë Socialiste, diku nga vitet 2000, ka pasur një si tip debati për “legalizimin” e fraksioneve brenda partisë. Vetë termi sugjeron që në fakt, fraksionet janë të paligjshme dhe duket se mbetën të tilla. Në Partinë Demokratike ka pasur një farëlloj propozimi të ngjashëm, i cili dukshëm nuk çoi asgjëkundi.

Shtetet e Bashkuara janë shtet federal dhe të qenit shtet federal do të thotë se secili shtet anëtar ka të drejtën të bëjë ligje. Si të tilla, shtetet kanë ligjet, rregullat dhe procedurat e veta në administrimin e zgjedhjeve. Në disa qarqe, kryetari i komisionit të organizimit të zgjedhjeve zgjidhet me votim, në disa të tjera ka formula të tjera. Por parimi se organizatori i zgjedhjeve është i pavarur nga palët garuese është ai që është brendësuar prej të gjitha kohërave.

Në SHBA drejtësia është efektive, në Shqipëri, voton për pushtetin. Historia e shkurtër e zgjedhjeve shqiptare na tregon se si reminishencë e jetës nën komunizëm, gjyqtarët shqiptarë janë shërbyes të pushtetit më shumë se sa kufizues dhe mbikëqyrës të pushtetit. Në vitin 2001, në një nga zgjedhjet më të pista të historisë së vendit, Gjykata Kushtetuese e vendit i dha të drejtë vetes të rishpërndante një të tretën e të gjitha mandateve parlamentare në atë që u pa nga ndërkombëtarët si “zbatim jokonsistent i standardeve”, dhe “tregim anësie” ndaj partisë në pushtet. Kjo ngjan e kuptueshme në kushtet kur një pjesë e gjyqtarëve të Gjykatës Kushtetuese të asaj kohe ishin emëruar nga Partia Socialiste (njëri ishte në post me dekret të Ramiz Alisë). Në zgjedhjet aktuale në SHBA, Andrew Hanen, një gjyqtar konservator nga Teksasi, i emëruar në pozicion nga republikani George W. Bush, refuzoi kërkesën e Partisë Republikane të Teksasit që të mos numëroheshin 127 mijë vota [Link]. Gjyqtari nuk u bind nga argumenti i republikanëve se mënyra e hedhjes së votës mbarte rrezikun e manipulimit të saj. Morali i fabulës: pavarësisht se çfarë je dhe kush të ka emëruar, një gjyqtar është i pavarur.

Zgjedhjet janë një punë plot telashe në të gjithë botën dhe në zgjedhjet amerikane ka plot hile, zvarritje, sfida gjyqësore etj. Por ndryshe nga Shqipëria, Shtetet e Bashkuara kanë kulturën e institucioneve të pavarura, parimin e shenjtërisë së votës dhe ndëshkimin në rast abuzimesh. Dhe nëse sheh zgjedhjet amerikane nga njëra anë dhe zgjedhjet shqiptare nga ana tjetër, mund të thuash se vonesat dhe telashet në SHBA janë produkt i demokracisë ndërsa në Shqipëri janë reminishencë e shoqërisë totalitare të kohës së komunizmit.

MARRE NGA BIRN

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

aktualitet aktualitet #zgjedhjet presidenciale 2020 zgjedhjet amerikane #zgjedhjet presidenciale 2020 zgjedhjet amerikane

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin