LIVE UPDATES
Aktualitet

Analiza e REL: Pritje dhe dyshime për Komisionin për të Zhdukurit

Edhe Sonja Biserko, kryetare e Komitetit të Helsinkit për të Drejtat e Njeriut në Serbi, thotë se për zbardhjen e fatit të personave të zhdukur duhet të bëhet zbulimi i të gjitha varrezave masive, dhe thekson se kërkimet bëhen kryesisht për shqiptarë të Kosovës.

23 January 2026, 20:48 Nga E. D
Analiza e REL: Pritje dhe dyshime për Komisionin për të Zhdukurit
foto ilustruese

KOSOVË- Komisioni i Përbashkët i Kosovës dhe Serbisë për personat e zhdukur duhet të ofrojë mbështetje politike për grupet punuese, në mënyrë që të identifikohen varreza masive apo individuale, përmes ofrimit ose shkëmbimit të informacioneve, thotë për Radion Evropa e Lirë Bekim Blakaj nga Fondi për të Drejtën Humanitare në Kosovë.

“Ky komision duhet të jetë pikë lidhëse mes grupeve punuese dhe njerëzve që kanë informacione për lokacionet e varrezave. Kjo është më e rëndësishmja - gjithçka tjetër është më pak e rëndësishme”, thotë ai.

Edhe Sonja Biserko, kryetare e Komitetit të Helsinkit për të Drejtat e Njeriut në Serbi, thotë se për zbardhjen e fatit të personave të zhdukur duhet të bëhet zbulimi i të gjitha varrezave masive, dhe thekson se kërkimet bëhen kryesisht për shqiptarë të Kosovës.

Sipas saj, efikasiteti i punës së Komisionit të Përbashkët do të varet nga politika e brendshme në Serbi, ku “mbizotëron narrativi i mohimit të krimeve dhe rehabilitimit të kriminelëve të luftës”.

“Ky problem nuk mund të zgjidhet në thelb pa hapjen e arkivave ushtarake dhe policore, pa përcaktimin e përgjegjësive dhe pa hetimin e lokacioneve të reja. Nëse Serbia do t’i hapte arkivat, do të konfirmohej përgjegjësia shtetërore për krimet, për organizimin e tyre dhe do të rrënohej narrativi se 'ne kemi qenë vetëm viktima'”, thotë Biserko për Radion Evropa e Lirë.

Më 22 janar, Kosova dhe Serbia mbajtën takimin e parë të Komisionit të Përbashkët për personat e zhdukur gjatë luftës në Kosovë, i cili udhëhiqet nga kryenegociatorët Besnik Bislimi dhe Petar Petkoviq.

Ky komision u parapa me Deklaratën për Personat e Zhdukur, të cilën, në maj të vitit 2023, e miratuan kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, dhe presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, në kuadër të dialogut në nivel politik.

Deklarata është pjesë e Marrëveshjes për rrugën drejt normalizimit të marrëdhënieve mes dy vendeve, e bazuar në një propozim të Bashkimit Evropian.

Ajo i obligon palët që të mundësojnë qasje në të gjitha dokumentet që posedojnë, përfshirë edhe ato të klasifikuara si konfidenciale.

Andin Hoti, i cili është në krye të Komisionit për Persona të Zhdukur të Qeverisë së Kosovës, tha se do të vazhdojë të insistojë në zbatimin e plotë të Deklaratës për Personat e Zhdukur, përfshirë edhe qasjen në dokumentet konfidenciale.

Përmes një shkrimi në Facebook, ai tha se pala kosovare do të kërkojë, gjithashtu, zbatim të kërkesës zyrtare për qasje në arkivat e Serbisë, drejtuar presidentit të Serbisë, Vuçiq, lidhur me komandën e shpërbërë të Brigadës së Motorizuar 37 të ish-Ushtrisë Jugosllave, si dhe përshpejtim të identifikimit të lokacioneve prioritare.

Radio Evropa e Lirë kontaktoi më 23 janar edhe Velko Odalloviqin nga Komisioni për Persona të Zhdukur i Qeverisë së Serbisë, por ai nuk u deklarua për çështjet në të cilat do të insistojë pala serbe.

Odalloviq ka deklaruar më herët se Kosova nuk u është përgjigjur kërkesave të Serbisë për gjurmimin e lokacioneve të caktuara - pretendime që janë mohuar nga autoritetet kosovare.

Cili është qëllimi i Komisionit të Përbashkët?

Bashkimi Evropian njoftoi më 23 janar se qëllimi i Komisionit të Përbashkët është mbikëqyrja e zbatimit të Deklaratës për Personat e Zhdukur, me synim zbardhjen e fatit të tyre, përfshirë edhe rastet e zhdukjeve me dhunë.

Në dhjetor të vitit 2024, kryenegociatorët e Kosovës dhe Serbisë u pajtuan edhe për rregulloren e punës së Komisionit të Përbashkët për personat e zhdukur.

Sipas BE-së, në përputhje me këto rregulla, Komisioni i Përbashkët do të mbështesë punën e Grupit Punues për personat e zhdukur, i cili udhëhiqet nga Komiteti Ndërkombëtar i Kryqit të Kuq.

Kjo mbështetje do të përfshijë lehtësimin e aktiviteteve të palëve, zgjidhjen e mosmarrëveshjeve të mundshme dhe shqyrtimin e përparimit të arritur.

BE-ja thekson se, si ndërmjetësuese në dialog, por edhe Kosova, Serbia apo Komiteti Ndërkombëtar i Kryqit të Kuq mund t’i drejtohen Komisionit të Përbashkët për çdo çështje që lidhet me zbatimin, interpretimin apo aplikimin e Deklaratës për Personat e Zhdukur.

Kjo përfshin edhe rishikimin dhe përditësimin e rregullave të punës dhe kornizës së përgjithshme të Grupit Punues, në rast se palët nuk arrijnë konsensus.

Komisioni do t’i shqyrtojë këto çështje brenda mandatit të tij dhe në përputhje me rregulloren e miratuar.

Çdo vendim lidhur me çështjet kontestuese, të cilat Grupi Punues ia dërgon Komisionit të Përbashkët, do t’i kthehet sërish Grupit Punues për miratim dhe zbatim.

Bislimi tha se tani mbetet që përfaqësuesit e delegacioneve të Kosovës dhe Serbisë të takohen “në javët në vijim për të përcaktuar prioritetet e para të punës së Komisionit”.

Petkoviq shfaqi shpresën se proceset për gjetjen e personave të zhdukur do të përshpejtohen.

Deri më tani, Kosova dhe Serbia kanë akuzuar shpesh njëra-tjetrën për mungesë bashkëpunimi dhe për bllokim të procesit të kërkimit të personave të zhdukur.

Këto përplasje kanë ndikuar edhe në ngadalësimin e punës së Grupit Punues për personat e zhdukur, i cili është themeluar në vitin 2004 nën mbikëqyrjen e përfaqësuesit të posaçëm të sekretarit të përgjithshëm të Kombeve të Bashkuara për Kosovën.

Përmes kësaj videoje mund të mësoni më shumë për vrasjet që ndodhën në luftën e fundit në Kosovë.

Pritjet nga puna e Komisionit të Përbashkët

Bashkimi Evropian deklaroi se ka pritje të mëdha që Komisioni i Përbashkët të japë një kontribut të rëndësishëm në zbardhjen e fatit të personave të zhdukur dhe të ndihmojë në “mbylljen e një kapitulli të dhimbshëm për familjet që prej vitesh presin përgjigje”.

Megjithatë, Bekim Blakaj, nga Fondi për të Drejtën Humanitare, shprehet skeptik për punën e këtij komisioni, pasi, sipas tij, palëve u është dashur shumë kohë për t’u pajtuar rreth mënyrës së funksionimit të tij.

“Pika që lidhet me hapjen e dosjeve nga arkivat, nuk do të zbatohet lehtë. Nuk besoj se do të ketë ndonjë përparim real”, thotë ai.

As Biserko, nga Komiteti i Helsinkit për të Drejtat e Njeriut në Serbi, nuk ka pritje të mëdha nga puna e këtij komisioni, pasi, sipas saj, vullneti politik për zgjidhjen e fatit të personave të zhdukur, mungon - pavarësisht Deklaratës për Personat e Zhdukur.

“Për Serbinë, kjo çështje është më shumë instrument në negociata dhe mjet për barazimin e përgjegjësive, si dhe mënyrë për t’iu shmangur përballjes së shtetit me këto krime. Serbia po menaxhon dëmin ndaj vetes”, vlerëson Biserko.

Ajo thotë se Serbia nuk do t’i hapë arkivat, pasi ato lidhen me veprimtarinë e Ministrisë së Punëve të Brendshme dhe të Ushtrisë së Serbisë, si dhe me zhvendosjen apo transferimin e eshtrave të viktimave.

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, pas miratimit të Deklaratës për Personat e Zhdukur, ka deklaruar se është i gatshëm t’i hapë arkivat që mund të çojnë në gjetjen e personave të zhdukur, duke shtuar se të njëjtën gjë e pret edhe nga autoritetet e Kosovës.

Në Kosovë, ende nuk dihet se ku ruhen dokumentet e rëndësishme të luftës, ndonëse çështja e hapjes së arkivave ushtarake është ngritur nga të dyja palët në kuadër të dialogut që në shtator të vitit 2021.

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti - tani në detyrë - ka deklaruar atëkohë se në Arkivin Qendror të Kosovës ekzistojnë prova dhe materiale të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, por kjo është mohuar nga vetë ky institucion.

Sipas Blakajt, politikanët po luajnë me ndjenjat e familjeve të personave të zhdukur, të cilave, pas çdo marrëveshjeje apo dakordimi, u ringjallet shpresa se do të zbardhet fati i më të dashurve të tyre.

Ai shton se shpresë jep fakti që Marrëveshja për rrugën drejt normalizimit të marrëdhënieve - në kuadër të së cilës është miratuar edhe Deklarata për Personat e Zhdukur - është juridikisht e detyrueshme për Bashkimin Evropian.

Aneksi për zbatimin e saj është përfshirë edhe në kornizën negociuese të Kosovës dhe Serbisë në procesin e integrimit evropian.

“Komisioni do të mbikëqyret nga Komisioni Evropian, i cili ka mundësi të përdorë masa ndëshkuese nëse njëra apo të dyja palët nuk i respektojnë marrëveshjet. Shpresoj që këta mekanizma të përdoren nëse mungon vullneti për përmbushjen e mandateve dhe për ndarjen e informacioneve për varrezat”, thotë Blakaj.

Biserko thotë se Bashkimi Evropian ka shtuar angazhimin e tij në Ballkanin Perëndimor dhe se po përpiqet ta orientojë Serbinë drejt reformave.

“Serbia nuk është veçanërisht e interesuar për këtë, pasi është më e orientuar nga Lindja. Pushteti aktual në Serbi është i delegjitimuar, por mbetet e paqartë se si do të zhvillohen më tej gjërat dhe nëse ndonjë pushtet i ri do të jetë i gatshëm për reforma”, thotë Biserko.

Gjatë luftës në Kosovë më 1998-1999 u vranë rreth 13 mijë persona, ndërsa rreth 6 mijë u zhdukën - shumica prej tyre shqiptarë. Kërkimet për rreth 1.600 persona vazhdojnë ende. Në varrezat masive në Serbi janë gjetur qindra trupa të shqiptarëve të Kosovës të vrarë dhe në Kosovë janë kthyer rreth 1.000 mbetje mortore./REL

serbi kosovë

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin