LIVE UPDATES
Aktualitet

Asbesti në çatitë e banesave rrezikon jetën e banorëve të Beratit

Një lagje e banuar nga komuniteti egjiptian në qytetin e Beratit ka banesa të mbuluara me material asbesti - i ndaluar prej vitesh për ndërtim për shkak të vetive kancerogjene, i cili ka filluar të degradohet duke vënë në rrezik jetën e banorëve.

7 October 2024, 13:49 Nga r.ll
Asbesti në çatitë e banesave rrezikon jetën e
pamje nga lagjet e beratit

BERAT- Jeta në lagjen periferike “Jani Vruho” të qytetit të Beratit nuk ka qenë kurrë e lehtë, por tani mund të jetë bërë dhe e rrezikshme.

“Shiko shtëpitë si janë copë-copë”, shfryn Fitim Fusha, 70-vjeç, i cili mbijeton fal një biçikletë që e ka shndërruar në karrocë transporti dhe me të cilën mbledh kanaçe alumini për riciklim.

“Po e kam dëgjuar që eterniti është kancerogjen,” pohon Fitimi, duke parë nga çatitë prej eterniti të lagjes. “Mua më pikon shtëpia, por të paktën nuk e kam me eternit”, shtoi ai.

E vendosur në krah të djathtë të rrugës autombobilistike që e lidh me pjesën tjetër të qytetit, një pjesë e madhe e banesave të lagjes ‘Jani Vruho’ i kanë çatitë të mbuluara me material asbesti.

Ky lloj materiali është përdorur nga sektori i ndërtimeve para viteve 1990 në të në të gjithë territorin e vendit, kryesisht për mbulesa të objekteve të industrisë por edhe të banimit në periferi të qyteteve. Materiali prodhohej në Vlorë me lastra të cilat kanë 25% fibra asbesti dhe pjesën tjetër çimento.

Sipas ekspertëve degradimi i këtij materiale është një minë me sahat për banorët e lagjes ‘Jani Vruho’.

“Me kalimin e kohës nën ekspozimin e agjentëve atmosferikë dielli, i ftohti, i nxehti, shiu, çimentoja gërryhet, erodohet dhe fijet ekspozohen ndaj erës dhe hyjnë në përbërje të ajrit,” shpjegoi Romeo Hanxhari, profesor në Universitetin e Tiranës.  “Nga ajri mund të hyjnë në brendësi të trupit të njeriut nëpërmjet frymëmarrjes,” shtoi ai.

Bashkia e Beratit në një përgjigje me shkrim pranoi se që nga viti 2005 materialet e ndërtimit që përmbajnë asbest klasifikohen si mbetje të rrezikshme, por shtoi se nuk është përgjegjëse për pastrimin e tij.

“Në mbështetje të ligjit 10 431, datë 9.6.2011 “Për menaxhimin e integruar të mbetjeve”, të ndryshuar Neni 21 “Përgjegjësia për Menaxhimin e Integruar të Mbetjeve”, pika 1 citon “Krijuesi ose zotëruesi fillestar i mbetjeve e kryen trajtimin e tyre vetë ose përmes një tregtari a personi tjetër që kryen operacione trajtimi të mbetjeve”, pra është përgjegjësi e vetë subjektit ose individit”, tha bashkia.

Material kancerogjen

Asbesti është i rrezikshëm për shkak të fibrave mikroskopike që çlirohen në ajër kur materialet që përmbajnë asbest prishen ose përpunohen. Kur këto fibra thithen, ato mund të bllokohen në mushkëri dhe të qëndrojnë aty për një kohë të gjatë, duke shkaktuar dëme serioze në shëndetin e njeriut.

Valter Zenuni ka punuar më shumë se 20 vjet si murator dhe çdo ditë zgjohet me frikë nga asbesti që mbulon çatinë e shtëpisë së tij.

“Jam lindur këtu në këtë banesë dhe këtu kam rritur dhe pesë fëmijët e mi,” tha ai. “Duke qenë se kam punuar gjithë jetën me mjeshtra ndërtimi, i kam pyetur rreth asbestit dhe më kanë thënë se sa më shumë kalojnë vitet – nga kushtet e motit, dielli, shiu, materiali bëhet i rrezikshëm,” theksoi 71-vjeçari.

I ndërgjegjshëm për rrezikun që vjen nga asbesti, Zenuni shpreson se një ditë bashkia do të ndërhyjë dhe do ta zgjidh këtë problem.

“Unë nuk kam asnjë mundësi për të ndërruar çatitë, pastaj dhe i trembem eternitit, më mirë thonë që mos ta prek, por ai do të prishet vetë nëse nuk është prishur, ndaj dikush duhet të mendojë për ne”, tha Zenuni.

Refije Gega, 73 vjeçe, përveç sëmundjeve të moshës si tensioni dhe kolesteroli vuan edhe nga tiroidet, sëmundje të cilën ajo e lidh dhe me prezencën e asbestit.

“Mu desh dhe operacioni nga tiroidja, ndoshta ka ndikuar dhe flama që kemi mbi çati”, tha Gega, ndërsa u ankua se askush nuk kujtohet për ata.

Njësoj si familje të tjera në lagje edhe familja Gega nuk ka mjete financiare që ti japë zgjidhje problemit dhe shpreson që të ndërhyjë bashkia.

“Para dy-tre vitesh është diskutuar se bashkia do ta zgjidhte këtë problem dhe ne na është kërkuar që mos të bëjmë asgjë vetë, sepse do ishte më keq për ne, por askush nuk u kujtua për hallin ton”, shtoi Gega.

Profesor Romeo Hanxhari theksoi se për heqjen e asbestit duhet të veprohet me shumë kujdes.

“Asbesti është një problem i madh kur është, por bëhet problem 100 herë  më i madh  nëse hiqet jashtë kushteve teknike,” tha ai.

“Duhet ndërhyrje rehabilituese nëpërmjet strukturave shtetërore që ato të hiqen brenda kushteve teknike,” tha ai.  “Është një punë e specializuar që nuk e bëjnë dot banorët vetë dhe [jo] çdo kompani ndërtimi ”, shtoi Hanxhari.

Dhe pse me kalimin e kohës asbesti bëhet i rrezikshëm për shkakun se çatia është më shumë e ekspozuar ndaj agjentëve atmosferikë, Hanxhari apeloi që banorët mos ti kap paniku dhe ti heqin vetë ato.

“Armiku më i rrezikshëm për këtë problem është paniku që i kap banorët kur ata dëgjojnë që ka një problem, se asbesti është kancerogjen dhe paniku i shtynë që ti heqin mbulesat vetë jashtë kushteve teknike dhe në atë rast ekspozohen shumë më tepër se po ti lënë aty”, u shpreh ai.

Në pamundësi të heqjes Hanxhari rekomandon që të tregohet kujdes për të shtyrë sa mundet degradimin e tyre.

“Mund të lyhen me një bojë që fibrat të kompaktësohen, mos ti marri era dhe pastaj në një moment tjetër ato të hiqen sipas kushteve teknike”, tha Hanxhari.

Shkelje e të Drejtave të Njeriut

Shqetësimin mbi rrezikun e asbestit në këtë lagje e kanë ngritur pranë Bashkisë së Beratit dhe organizatat që mbrojnë të drejtat e komunitetit rom dhe egjiptian.

Organizata Drejtësi Sociale që vepron prej disa vitesh dhe në qytetin e Beratit nëpërmjet ofrimit të ndihmës ligjore parësore dhe dytësore për minoritetet egjiptian dhe rom e ka ngritur në vëmendje të bashkisë këtë çështje.

“Gjatë vizitave tona në terren për identifikimin e rasteve që kanë nevojë për mbështetje ligjore, u njohëm me këtë problematikë gjatë diskutimit me disa nga familjet që banojnë prej vitesh në godina që janë të mbuluara me material eternit që është një material tej mase i rrezikshëm për shëndetin e njeriut”, tha Gentian Sejrani, nga organizata “Drejtësi Sociale”.

Serjani shtoi se kanë kontaktuar me drejtoreshën e strehimit social, të cilën e kanë informuar mbi situatën dhe kanë kërkuar që të përgatitet një projekt dhe të aplikohej te Ministria Financave dhe Ekonomisë  tek programi i rikonstruksionit të banesave të familjeve në nevojë, por drejtoresha është shprehur se ky është një vendim që ka nevojë për vullnet politik dhe duhet të komunikonim me nënkryetarin e bashkisë që mbulon strehimin.

“Kemi shkuar dy here për të diskutuar me nënkryetarin, por nuk ka qenë e mundur pasi ka qenë i zënë me gjëra të tjera,” tha Serjani. “Mendoj se është mbartur prej vitesh për arsye se nuk ka pasur vullnet nga ana e bashkisë për ti dhëne zgjidhje kësaj problematike”, shtoi ai.

Heshtja që kanë treguar institucionet përballë kësaj problematike, bëjnë që si jurist Serjani të vlerësojë se në këtë rast banorëve po u shkelet e drejta për jetesë të sigurt.

“Çdo qytetarë ka të drejtën për jetesë të sigurt referuar Konventës Europiane të Drejtave të Njeriut. GJEDNJ-ja nëpërmjet vendimeve të saj i ka dhënë një interpretim kësaj Konvente duke përfshirë dhe të drejtën për të jetuar në një banesë të sigurt,” tha ai.

“Në këtë rast shohim se, bashkia e Beratit nuk po ndërmerr veprime konkrete për të shmangur rrezikun e këtij materiale për jetën e këtyre qytetarëve”, përfundoi Serjani.

Në përgjigjen e saj Bashkia e Beratit tha për BIRN se e ka ndjekur si problematikë nisur nga konstatimet në terren të mbetjeve me përmbajtje asbesti dhe theksoi se do shikonte mundësinë për të tërhequr projekte për zgjidhjen e problemit.

“Jemi të hapur për krijimin e ndonjë mundësie në alokimin e ndonjë projekti për mbrojtjen e mjedisit dhe të individëve, pasi vet menaxhimi dhe trajtimi i këtyre lloj mbetjeve kërkon një operacion shumë specifikë”, tha bashkia.

Përballë faktit që asbesti vazhdon të degradojë banorët e lagjes ‘Jani Vruho’ bëjnë apel për ndihmë.

“Jeta dhe shëndeti ynë u pa që kur erdhëm të jetojmë në këto shtëpi, por të paktën tu sigurojmë fëmijëve, nipërve dhe mbesave shëndet”, përfundoi Refije Gega./Reporter.al

asbesti ne catine e banesave berat

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin