LIVE UPDATES
Aktualitet

E ardhmja e parasë dhe ndryshimet e sistemeve financiare globale

Nga kuletat dixhitale te një sistem financiar i bazuar në internet, ata shpjegojnë se si po rikonfigurohet paraja dhe çfarë do të thotë kjo për rritjen ekonomike dhe sigurinë.

16 March 2026, 23:01 Nga E. D

E ardhmja e parasë dhe ndryshimet e sistemeve financiare globale

Ndërsa ekonomia botërore po kalon nga një sistem shumëpalësh drejt një sistemi më të njëanshëm dhe IA po transformon mënyrën se si punojmë, edhe sistemet financiare globale po përjetojnë ndryshime të thella.

Ndërsa raporti më i fundit Chief Economists’ Outlook i Forumit Ekonomik Botëror paralajmëron për mundësinë e shpërthimit të flluskave të aktiveve, katër ekspertë të financave shpjegojnë se si mund të duket e ardhmja e parasë.

Nga kuletat dixhitale te një sistem financiar i bazuar në internet, ata shpjegojnë se si po rikonfigurohet paraja dhe çfarë do të thotë kjo për rritjen ekonomike dhe sigurinë.

“Infrastruktura ekonomike globale po fragmentohet, por bota po përshtatet me këtë realitet.”

Mes liderëve dhe ekspertëve të mbledhur në Davos në vitin 2026, kjo ide e shprehur nga Bill Winters, drejtues i bankës Standard Chartered, ishte gjerësisht e pranuar: biznesi nuk po funksionon më si zakonisht, por po përshtatet me rrethanat e reja.

Me peizazhin gjeopolitik që ndryshon vazhdimisht dhe ekonominë globale që po kalon një “transformim të thellë”, lind pyetja: si duket kjo përshtatje dhe çfarë do të thotë ajo për të ardhmen e parasë?

Për t’iu përgjigjur këtyre pyetjeve, Forumi Ekonomik Botëror kërkoi mendimet e katër ekspertëve: Jeremy Allaire, drejtues i Circle; Denelle Dixon, drejtore e Stellar Development Foundation; Ray Dalio, investitor dhe CIO i Bridgewater Associates; dhe Bill Winters, drejtues i Standard Chartered.

Nga dollarët e tokenizuar dhe ndihma për refugjatët deri te rezervat e arit dhe kuletat dixhitale, ata shpjegojnë se si po ristrukturohet paraja dhe çfarë do të thotë kjo për besimin, rritjen dhe përfshirjen financiare.

Jeremy Allaire parashikon një botë ku paraja do të shkëmbehet po aq lehtë sa komunikojmë sot. Sipas tij, shumë shpejt “e gjithë paraja do të jetë dixhitale” dhe pagesat do të ndihen po aq të thjeshta sa dërgimi i një mesazhi ose nisja e një telefonate me video: të menjëhershme, globale dhe me kosto shumë të ulët.

Ashtu si interneti që demokratizoi informacionin, ai beson se financat e së ardhmes do të demokratizojnë paranë, duke krijuar atë që ai e quan “sistemi financiar i internetit”, ku çdo individ dhe çdo biznes, kudo në botë, do të mund të bëjë transaksione dhe të ketë akses në kapital.

Denelle Dixon thekson se përdorimi i parasë dixhitale duhet të jetë i thjeshtë për përdoruesit. Sipas saj, teknologjia blockchain duhet të funksionojë në sfond, ndërsa njerëzit duhet ta përjetojnë atë thjesht si përdorimin e një llogarie bankare ose të parave në celular.

Ndryshe nga sistemi tradicional bankar, ajo thekson se me asetet dixhitale nuk ka ndërmjetës dhe përdoruesi është pronari i drejtpërdrejtë i parave të tij.

Sipas saj, kjo krijon mundësi të mëdha sidomos për vendet në zhvillim, ku njerëzit mund të punojnë globalisht dhe të paguhen në stablecoin, duke i kthyer më pas lehtësisht në monedhën vendase.

Megjithatë, sipas Ray Dalio, e ardhmja e parasë lidhet mbi të gjitha me besimin. Sistemi aktual i parasë fiat, ku bankat qendrore kontrollojnë ofertën dhe vlerën e parasë, mund të përballet me sfida për shkak të borxheve të larta dhe tensioneve gjeopolitike.

Kjo është arsyeja pse kërkesa për ar është rritur, pasi konsiderohet një aset i sigurt dhe më i vështirë për t’u konfiskuar. Edhe kriptovalutat, si bitcoin, janë më të vështira për t’u kontrolluar nga qeveritë.

Sipas Dalio-s, pyetja kryesore për të ardhmen është se çfarë forme e parasë do të konsiderohet ruajtëse e besueshme e vlerës: ari, paratë tradicionale, stablecoin apo valuta të tjera dixhitale.

Nga ana tjetër, Bill Winters beson se sistemi financiar global po përjeton një rindërtim të thellë. Ai e përshkruan kalimin drejt parasë së tokenizuar si një “rindërtim i tubacioneve të sistemit financiar”.

Në këtë model të ri, transfertat që sot realizohen përmes bankave dhe kërkojnë kohë për t’u përpunuar mund të zëvendësohen nga transferime të menjëhershme të stablecoin, monedhave dixhitale të bankave qendrore ose formave të tjera të parasë dixhitale.

Sipas tij, kjo mund të sjellë efikasitet të madh dhe transparencë më të lartë në transaksione, për sa kohë që krijohet një kuadër rregullator global dhe infrastruktura teknologjike e nevojshme.

Në fund, të katër ekspertët bien dakord për një gjë: para e së ardhmes do të jetë shumë më dixhitale, por mënyra se si do të ndërtohen sistemet, rregullat dhe besimi rreth saj do të jetë vendimtare për ekonominë globale./MONITOR

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin