LIVE UPDATES
Aktualitet

Gratë rome, ashkalinje e egjiptiane, më pak të informuara për kancerin e gjirit

Për javë me radhë e mbajti për vete, duke mos i thënë askujt. Por, dhimbja që iu shfaq papritur në gjoks dhe në dorë, e shtyu të fliste me bashkëshortin dhe të kërkonte ndihmë.

18 October 2025, 15:48 Nga I.A

Gratë rome, ashkalinje e egjiptiane, më pak të informuara

Ganimete Arifi, nënë e pesë fëmijëve nga Fushë Kosova, nuk i kishte kushtuar shumë vëmendje një nyje të vogël që kishte vënë re në gjirin e majtë. Për javë me radhë e mbajti për vete, duke mos i thënë askujt. Por, dhimbja që iu shfaq papritur në gjoks dhe në dorë, e shtyu të fliste me bashkëshortin dhe të kërkonte ndihmë.

“Vetëm atëherë kam shkuar te mjeku. M’i kanë bërë analizat dhe më kanë thënë se ke një lloj tumori”, kujton Ganimetja - pjesëtare e komunitetit ashkali - për Radion Evropa e Lirë.

Lajmi e tronditi. “Mendjen e kisha vetëm te fëmijët. Qaja pa u ndalur”, thotë 44-vjeçarja, ndërsa në fytyrë i lexohet ende tronditja e asaj kohe - edhe pse kanë kaluar katër vjet.

Rekomandimi i mjekëve për të hequr gjirin kishte qenë sa i padëgjuar, aq edhe i frikshëm për të. Disa ditë më vonë, në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës (QKUK) iu nënshtrua operacionit. Frika nga e panjohura e kishte shoqëruar gjatë gjithë procesit të trajtimit, e më vonë edhe gjatë kontrolleve dhe takimeve me mjekë.

Sot, ajo është e shëndetshme. Vazhdon vizitat e rregullta te mjeku dhe ndan përvojën e saj me gratë e tjera në lagje, duke i inkurajuar të mos e neglizhojnë as shenjën më të vogël.

“U them gjithmonë: shkoni te mjeku, mos prisni”, tregon Ganimetja.

Për shumë gra nga komuniteti i saj, por edhe rome e egjiptiane, historia e Ganimetes nuk është e rrallë. Informimi i pamjaftueshëm, mungesa e fushatave të vetëdijesimit dhe barrierat ekonomike dhe kulturore e bëjnë qasjen te diagnostikimi i hershëm të vështirë.

Violeta Pirana, udhëheqëse e shoqatës “Renesansa”, e cila ofron mbështetje dhe burime për gratë që përballen me sfidat e kancerit të gjirit, tregon se gratë nga këto komunitete shpesh mbeten të izoluara nga fushatat shëndetësore.

E, të tilla ka shumë sidomos gjatë tetorit, që njihet si muaji i vetëdijesimit për kancerin në gji.

“Institucionet kompetente duhet të jenë më pranë këtyre komuniteteve”, thotë Pirana. “Më dhimbsen, nuk e kanë kujdesin e duhur”, thotë ajo për Radion Evropa e Lirë.

Arnisa Osmani nga shoqata “Have Hope Kosova”, e cila punon për të përmirësuar mirëqenien e grave të prekura nga kanceri në gji, thekson se mungesa e mbështetjes financiare dhe bashkëpunimi institucional pengojnë ndjeshëm shpërndarjen e informacionit dhe të ndihmës.

“Komunitetet shpesh mbeten pas dore në fushatat vetëdijesuese, për arsye financiare dhe mungesë transparence nga institucionet. Kur kemi pasur mundësi, kemi shpërndarë proteza dhe materiale informuese falas, por nevoja është shumë më e madhe”, thotë Osmani.

Sipas saj, bashkëpunimi mes të gjitha institucioneve dhe organizatave është thelbësor për t’u qëndruar pranë grave që përballen me sëmundjen dhe për t’u ofruar mbështetjen që u mungon.

Në Institutin Kombëtar të Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKSHPK) thonë për Radion Evropa e Lirë se aktivitetet edukative-shëndetësore zhvillohen gjatë gjithë vitit për të gjithë qytetarët, përfshirë edhe komunitetet joshumicë.

Por, pranojnë se barrierat sociale dhe kulturore, si mungesa e informacionit në gjuhën amtare dhe niveli i ulët i shkrim-leximit, shpesh pengojnë pjesëmarrjen e plotë.

Vetëm gjatë periudhës janar-qershor 2025, IKSHPK-ja thotë se ka organizuar 15 sesione informuese për komunitetet rom, ashkali dhe egjiptian, me 205 pjesëmarrës, në temat e kancerit, tuberkulozit, rëndësisë së vaksinimit dhe parandalimit të sëmundjeve kronike.

“Në raport me popullatën shumicë, ky numër i pjesëmarrjes së komuniteteve nuk është i kënaqshëm, prandaj, duke pasur parasysh edhe barrierat në qasje dhe specifikat e pjesëmarrjes, IKSHPK-ja, në bashkëpunim me Qendrat Rajonale të Shëndetësisë Publike dhe në koordinim me Kujdesin Parësor Shëndetësor, në vazhdimësi organizon sesione të veçanta informuese për komunitetet rom, ashkali dhe egjiptian, me fokus të veçantë gratë dhe fëmijët”, thuhet në përgjigjen e IKSHPK-së për Radion Evropa e Lirë.

Megjithatë, nuk ka të dhëna që tregojnë se mungesa e informacionit ka rritur rastet e kancerit të gjirit te komunitetet rom, ashkali e egjiptian.

Për muajin rozë apo tetorin e këtij viti, aktivitetet përfshijnë sesione edukative dhe mamografi mobile në komunat ku nuk ka pajisje statike, theksojnë nga IKSHPK-ja.

Në Kosovë, sipas të dhënave që siguroi Radio Evropa e Lirë nga Klinika e Onkologjisë në QKUK, gjatë nëntë muajve të parë të këtij viti u regjistruan 330 raste të reja me kancer të gjirit - mes tyre edhe tre burra.

Kjo shifër, sipas drejtuesve të Onkologjisë, është afërsisht e njëjtë në dy-tre vjetët e fundit.

Klinika e Onkologjisë është e vetmja qendër në Kosovë, ku të prekurit me kancer marrin kimioterapi apo trajtime të tjera të nevojshme.

Numri i atyre që kontrollohen apo marrin shërbime aty, arrin deri në rreth 50.000 në vit.

Drejtori i klinikës, Ilir Kurtishi, thotë se pjesa më e madhe e pacientëve tashmë po diagnostikohen në faza më të hershme të sëmundjes.

“Mbi 50% e pacientëve e kanë kancerin në gji në stadin e parë ose të dytë, kurse 46% në stadin e tretë dhe të katërt. Ky është një progres në zbulimin e hershëm, krahasuar me vitet e mëparshme”, thotë Kurtishi.

Kurtishi thekson se kanceri i gjirit mbetet forma më e përhapur dhe më dominante e kancerit në Kosovë dhe shton se diagnostikimi i hershëm është vendimtar për mbijetesën dhe suksesin e trajtimit.

Në këtë rëndësi beson edhe Ganimetja, e cila e ka mposhtur sëmundjen katër vjet më parë, por vazhdon të bëjë kontrolle të rregullta, sipas rekomandimeve të mjekëve.

“Mjeku që më ka operuar, më ka ndihmuar shumë, sepse nuk i kam pasur mundësitë financiare. Jam shumë mirënjohëse për trajtimin që kam marrë”, thotë ajo./REL

ganimete arifi qkuk arnisa osmani

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin