LIVE UPDATES
Politike

"Imitim keqdashës dhe përdhosje e figurave publike"/ Rreziqet e keqpërdorimit të Inteligjencës Artificiale në zgjedhjet parlamentare 2025

Inteligjenca Artificiale është një teknologji që simulon inteligjencën njerëzore, duke u mundësuar pajisjeve të kryejnë disa veprime si të mësuarit, të arsyetuarit dhe zgjidhjen e problemeve, e përdorur kryesisht për detyra të automatizueshme. Gjithsesi, aplikacionet e IA-së, përveçse me risitë dhe potencialin e tyre, sjellin së bashku me to edhe rreziqet e veta.

5 February 2025, 07:42 Nga B.Z
"Imitim keqdashës dhe përdhosje e figurave publike"/
Foto ilustruese

TIRANË - Inteligjenca Artificiale është kthyer në kryefjalën e zhvillimeve teknologjike, të cilën gjithmonë e më shumë shtete dhe njerëz po e përdorin si një mjet të rëndësishëm për të lehtësuar, asistuar apo përshpejtuar procese administrative, analitike dhe edukative.

Edhe pse Shqipëria mbetet në hapat e saj të parë për sa i përket përdorimit të IA-së, një tendencë e shtuar vihet re lidhur me aplikacionet që gjenerojnë video, të cilat po përdoren për propagandë politike apo ideologjike.

Vetë kryeministri Rama e filloi urimin e Vitit të Ri me një video krah themeluesit të shtetit shqiptar, Ismail Qemalit, të mundësuar nga aplikacionet e Inteligjencës Artificiale (IA), video ku të dy shfaqen duke shëtitur nga Tirana në Vlorë.

Videoja u postua nga kryeministri në rrjetet e tij sociale më 1 janar me mbishkrimin: “Nga Ismail Beu dhe unë, me këmbë të mbarë 2025.”

Inteligjenca Artificiale është një teknologji që simulon inteligjencën njerëzore, duke u mundësuar pajisjeve të kryejnë disa veprime si të mësuarit, të arsyetuarit dhe zgjidhjen e problemeve, e përdorur kryesisht për detyra të automatizueshme. Gjithsesi, aplikacionet e IA-së, përveçse me risitë dhe potencialin e tyre, sjellin së bashku me to edhe rreziqet e veta.

LibreLabs, ose e njohur ndryshe edhe si LLcc, një komunitet joformal ekspertësh kibernetikë që angazhohen për të mbrojtur liritë civile në hapësirën digjitale në Shqipëri, i tha BIRN se Inteligjenca Artificiale është ende shumë e kufizuar në adaptimin me kontekstin shoqëror në Shqipëri, duke i lënë qytetarët të pambrojtur ndaj keqpërdorimeve të mundshme.

“Perceptimi ynë është se shumica e qytetarëve nuk janë të informuar mbi mundësitë, por gjithashtu edhe mbi rreziqet që kjo teknologji mund të sjellë,” tha një anëtar i komunitetit në një përgjigje me shkrim.

“Veçanërisht në një kontekst të korrupsionit të lartë dhe varfërisë, kjo e bën përdorimin e teknologjive të tilla më të rrezikshëm,” shtoi LibreLabs.

Sipas aktivistëve të të drejtave digjitale në vendin tonë, përdorimi i Inteligjencës Artificiale është ende në faza të hershme, përfshirë sektorë si administrata lokale, bizneset e vogla dhe të mesme apo arsimi i mesëm dhe i lartë, ku kurrikulat akoma nuk janë përditësuar.

Ata theksuan se shoqëria shqiptare ndjek tendencat teknologjike bashkëkohore, por pa qenë transparente dhe pa u siguruar që është gati për të kuptuar avantazhet dhe problematikat që burojnë nga teknologji të reja si IA.

Orkidea Xhaferaj, eksperte e sigurisë kibernetike pranë Qendrës për Shkencë, Inovacion dhe Zhvillim (SCiDEV) në Tiranë, theksoi se shoqëria shqiptare është akoma në fillesat e saj për sa i përket përdorimit të IA-së dhe se duhet një nivel më i lartë ndërgjegjësimi për të informuar popullatën.

“Mendoj se ndërgjegjësimi dhe komunikimi mbi përfitimet e përdorimit të IA-së janë shumë të nevojshme, sidomos duke pasur parasysh nivelin e ulët të aftësive digjitale të popullatës,” tha Xhaferaj.

Më 11 maj, Shqipëria mban zgjedhje parlamentare. Ekspertët e të drejtave digjitale i thanë BIRN se ekziston mundësia që aplikacionet “deepfake” të Inteligjencës Artificiale të keqpërdoren për propagandë politike apo ideologjike gjatë fushatës zgjedhore.

Materialet e gjeneruara nëpërmjet IA-së shpërndahen gjerësisht në platformat e rrjeteve sociale, të cilat janë kthyer në kanalet kryesore të informimit për shumicën e qytetarëve.

LibreLabs thekson se, me rritjen e rëndësisë ekonomike dhe politike të këtyre platformave, është rritur gjithashtu edhe cenueshmëria e tyre.

Sipas ekspertëve, algoritmet gjenerues të IA-së që integrohen me median sociale mund të përdoren për të krijuar profile të rreme dhe për të krijuar besimin se opinioni publik anon nga një anë apo tjetra.

“Nëse më parë problemet kryesore të rrjeteve sociale kanë qenë polarizimi, survejimi dhe sulmet kibernetike, me algoritmat gjenerues të IA-së i shtohet edhe imitimi keqdashës për përdhosje të figurave publike,” tha LibreLabs.

Komuniteti i ekspertëve shpjegoi se algoritmat gjenerues të formës “deepfake” të IA-së dhe materialet e prodhuara prej tyre janë klasifikuar me risk të lartë për shoqërinë, sepse mund të përdoren për ndikim në procese qeverisëse.

“Materialet imituese, si video dhe imazhe ‘deepfake’, mund të përdoren lehtësisht nga grupe të ndryshme interesi për të krijuar pasiguri mbi besueshmërinë e informacionit gjatë periudhave zgjedhore,” theksuan ata.

“Në këtë kontekst, algoritmat gjenerues të IA-së bëhen edhe më të rrezikshëm, meqë çdo grup destabilizues mund të arrijë krijimin e një kaosi në opinionin publik online me një kosto shumë të ulët,” shtuan ekspertët.

Ata theksuan se gjatë vitit të fundit ka pasur një rritje të numrit të materialeve diskredituese të gjeneruara nëpërmjet aplikacioneve të IA-së.

“Ka pasur një rritje të madhe të materialeve imituese, dhe këto janë përdorur deri më tani për të kryer sulme kibernetike ekonomike, përhapur materiale denigruese për figura publike dhe për të krijuar mosbesim në burimet e informacionit,” tha LibreLabs.

Shtimi i përdorimit të videove të gjeneruara me inteligjencë artificiale ngre shqetësim për ndikimin që këto të fundit mund të kenë në manipulimin e opinionit publik.

“Mendoj se kyç është momenti i rikuperimit pas dëmit të krijuar nga shpërndarja e kësaj lloj përmbajtjeje,” tha Orkidea Xhaferaj. “Edhe nëse këto materiale përgënjeshtrohen, problemi qëndron tek opinioni afatgjatë që mbetet tek njerëzit,” përfundoi ajo./BIRN

inteligjence artificiale

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin