LIVE UPDATES
Aktualitet

Inteligjenca artificiale ushqen narrativë nacionalistë për statusin e Kosovës

Përgjigje nuk kanë dhënë as zhvilluesit e platformave të tjera të ngjashme, si ChatGPT - e bërë nga kompania OpenAI.

6 September 2025, 14:18 Nga I.A
Inteligjenca artificiale ushqen narrativë nacionalistë për
Grok

“Grok, çka mund të më thuash për Kosovën?”

Kur kjo pyetje i shtrohet modelit të inteligjencës artificiale të platformës X, Grok - i ngjashëm me ChatGPT - ajo merr përgjigje me përmbajtje plotësisht të ndryshme, varësisht nga gjuha në të cilën bëhet.

“Kosova është Serbi”, përgjigjet në serbisht.

“Kosova është shtet i pavarur që nga viti 2008”, përgjigjet në shqip.

“Ka papajtueshmëri për statusin e Kosovës”, thotë në anglisht.

Pse ndodh kjo? Vetë Grok-u e shpjegon thjesht dhe shkurt.

“Kjo ndodh sepse unë përshtatem me shenjat kulturore dhe kontekstuale që janë të ngulitura në secilën gjuhë, të cilat mund të ndikojnë në mënyrën se si i interpretoj dhe u përgjigjem temave të ndjeshme si statusi i Kosovës”, thuhet në përgjigjen e Grok-ut ndaj pyetjes së Radios Evropa e Lirë.

Kështu, Grok-u sqaron se, në serbisht, thekson “perspektivën e Serbisë, që e sheh Kosovën si krahinë autonome brenda kufijve të saj”; në shqip, paraqet “sovranitetin e Kosovës” si pikëpamje të Kosovës; ndërsa në anglisht synon “të ofrojë një pasqyrë neutrale dhe faktike, duke balancuar të dyja anët”.

Radio Evropa e Lirë ka kontaktuar zyrën e medias të zhvilluesit të Grok-ut, por nuk ka marrë përgjigje.

Përgjigje nuk kanë dhënë as zhvilluesit e platformave të tjera të ngjashme, si ChatGPT - e bërë nga kompania OpenAI.

Si Grok, ashtu dhe ChatGPT dhe modele të tjera të ngjashme nuk mund të garantojnë se përgjigjet që japin ndaj pyetjeve të shtruara, janë të sakta.

Karolina Ewa Stanczak, hulumtuese në Qendrën për Inteligjencë Artificiale në Universitetin ETH të Cyrihut, thotë se problemi prapa kësaj qëndron te mënyra se si këto modele ndërtohen.

“Baza dhe thelbi i tyre është kryesisht një sasi e madhe teksti që ato shohin. Mund të imagjinoni që në disa gjuhë mund të gjenden tekste të ndryshme, opinione të ndryshme, këndvështrime të ndryshme mbi të njëjtën temë”, thotë Stanczak për Radion Evropa e Lirë.

Pra, nëse kur kërkohet për Kosovën në serbisht, shumica e materialit të publikuar online thotë se “Kosova është Serbi”, atëherë ato postime grumbullohen nga modeli i inteligjencës artificiale, që formulon një përgjigje bazuar në to.

Por, Stanczak tregon se zhvilluesit e këtyre modeleve kanë mundësi t’i luftojnë keqinformimet duke vendosur disa kontrolle që u tregojnë modeleve se si të sillen.

“Nëse po mblidhen të dhëna për trajnimin e modeleve gjuhësore, të dhënat duhet të kalojnë nëpër kontrolle për dezinformata”, thotë ajo.

Megjithatë, në këtë çështje ajo sheh disa probleme.

Së pari, këto modele nuk duhet patjetër t’ua japin të gjithëve përgjigjen e njëjtë. Ta zëmë se dikush në Kosovë pyet se sa larg është një vend nga Prishtina, përgjigjja është më mirë të jepet në kilometra, që përdoren në Kosovë për matjen e distancës, sesa në milje.

“Ka një vijë të hollë mes faktit që përdorues të ndryshëm do të kenë nevoja të ndryshme, prandaj modelet duhet t’u japin përgjigje të ndryshme, por, njëkohësisht, nuk duam që njerëzit të mbeten të ngujuar në një flluskë informacioni apo dezinformate”, thotë Stanczak.

Problemet e tjera? Ajo thotë se, si fushë e re, ka shumë pak mbikëqyrje dhe kufizime mbi modelet e ndryshme të inteligjencës artificiale dhe shumë nga përdoruesit e tyre nuk e kanë të qartë se si funksionojnë ato.

Kjo është veçanërisht e vërtetë në Kosovë, thotë Hyrije Mehmeti, ligjëruese në Universitetin e Prishtinës dhe pjesë e platformës për identifikimin e dezinformatave, Hibrid.info.

Ajo thotë se në Kosovë, ku përdorimi i modelit ChatGPT është i theksuar, niveli i edukimit digjital lë shumë për të dëshiruar.

Në muajt e fundit, gazetarët e Radios Evropa e Lirë kanë hasur në mjekë që përdorin modelin ChatGPT për të diagnostikuar e trajtuar pacientë, mësimdhënës që e përdorin atë për testim të nxënësve, e shumë raste të tjera të ngjashme.

Gjatë hulumtimeve për tema të ndryshme, ChatGPT shpeshherë ka bërë pretendime që më vonë kanë rezultuar të pavërteta.

Edhe Mehmeti thekson se këto sisteme, “për shkak të mënyrës se si trajnohen dhe burimeve të të dhënave që përdorin, shpeshherë japin përgjigje të pasakta ose kontradiktore”.

“Për qytetarët, veçanërisht ata të moshës së tretë apo ata që nuk kanë aftësi të zhvilluara në edukimin digjital, kjo mund të nxisë konfuzion, të dëmtojë besimin publik dhe madje të ndikojë në perceptimin e realitetit politik dhe shoqëror”, thotë Mehmeti për Radion Evropa e Lirë.

Për këtë arsye, ajo sugjeron që institucionet në Kosovë të organizojnë trajnime dhe fushata ndërgjegjësuese për inteligjencën artificiale dhe rreziqet potenciale nga ajo, si dhe të bëhet verifikimi i informacionit para shpërndarjes më të madhe të tij.

“Në Kosovë ende është duke u folur për futjen e edukimit medial si lëndë të rregullt në shkolla dhe tashmë ka lindur nevoja edhe për edukimin digjital. Është shumë e rëndësishme veçanërisht për zhvillimin e mendimit kritik”, shton Mehmeti.

Si pjesë e Hibrid.info, ajo ka parë shpeshherë se si fotografi e video të krijuara me inteligjencë artificiale janë marrë për të vërteta nga shumë qytetarë dhe janë bërë virale në rrjete sociale.

“Kjo është shumë shqetësuese, sepse informacione jo të vërteta po merren si të vërteta nga qytetarët”, thotë Mehmeti.

“Në thelb, inteligjenca artificiale mund të jetë një mjet i fuqishëm, por pa aftësi të forta të edukimit mediatik e digjital, qytetarët mbeten të pambrojtur ndaj dezinformimit të gjeneruar apo të amplifikuar nga këto teknologji”, përfundon ajo./REL

grok chatgpt

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin