LIVE UPDATES
Aktualitet

Pak çerdhe në Kosovë, pak punë për gra

Sipas të dhënave të Agjencisë së Statistikave për vitin 2023, mbi 31 mijë fëmijë të kësaj moshe kanë qenë të regjistruar në çerdhe. Shkumbin Misini, profesor i Ekonomisë në një kolegj privat, thotë se numri i çerdheve është dukshëm i vogël në krahasim me numrin e fëmijëve.

22 December 2024, 15:05 Nga N.F
Pak çerdhe në Kosovë, pak punë për gra
Foto ilustruese

KOSOVË- Njëqind e gjashtëdhjetë çerdhe për fëmijë premtoi Qeveria e tanishme e Kosovës në vitin 2021, kur mori detyrën. Qëllim i deklaruar i këtij investimi ishte lehtësimi i qasjes së grave në tregun e punës.

Tre vjet e gjysmë më vonë, përparimi në këtë drejtim mbetet i kufizuar dhe, për pasojë, shumë gra janë pa punë. Sipas Agjencisë së Statistikave në vend, të punësuara janë më pak se 20 për qind e grave. Në muajin tetor, Banka Botërore publikoi një raport për Ballkanin Perëndimor, ku, mes tjerash, tha se mungesa e fuqisë punëtore për shkak të emigrimit, përbën sfidë për Kosovën.

Atë do të mund ta kompensonte rritja e pjesëmarrjes së grave në tregun e punës, por “e pengon mungesa e shërbimeve të kujdesit për fëmijë”, thuhej në atë raport. Shembull i kësaj situate është Teuta H. nga Prishtina.

Me shkollën e mesme ekonomike të mbaruar, ajo ka 13 vjet që nuk punon, sepse i është dashur të kujdeset për dy vajzat e saj. Në çerdhe private me pagesë thotë se nuk ka pasur mundësi ekonomike t’i dërgojë. Bashkëshorti i saj punon dhe paguhet rreth 600 euro në muaj.

“Që një vit kam nisur të punoj vetëm gjatë ditëve të vikendit, kur për vajzat dhe vjehrrin mund të kujdeset bashkëshorti. Pastroj disa shtëpi dhe me paratë që marr, ndihmoj familjen”, thotë Teuta.

Në ditën kur u votua programi i Qeverisë së tij, më 7 maj të vitit 2021, kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, tha se “do të ndërtojmë 160 çerdhe të reja për fëmijë anembanë Kosovës”.

Sot, ky premtim është ende larg përmbushjes. Në përgjigje të interesimit të Radios Evropa e Lirë, Ministria e Arsimit, Shkencës, Teknologjisë dhe Inovacionit (MASHTI) tha se në Kosovë janë funksionale 62 objekte të institucioneve parashkollore publike, ndërsa në proces të themelimit apo përshtatjes janë dhjetëra të tjera.

“Pesë çerdhe të reja janë ndërtuar; gjashtë shkolla janë adaptuar në kopshte; 24 çerdhe janë në proces të ndërtimit;11 janë në proces të adaptimit dhe 13 të tjera në proces të tenderimit”, thuhet në përgjigjen me shkrim.

Aty nuk specifikohet se kur pritet të përfundojnë ato, e as numri konkret i çerdheve në qytete e fshatra, por theksohet se, krahas tyre, funksionale janë edhe 164 çerdhe private. Të dhënat e regjistrimit të popullsisë më 2024, tregojnë se në Kosovë jetojnë mbi 132 mijë fëmijë nga mosha 0 deri në 5 vjeç.

Sipas të dhënave të Agjencisë së Statistikave për vitin 2023, mbi 31 mijë fëmijë të kësaj moshe kanë qenë të regjistruar në çerdhe. Shkumbin Misini, profesor i Ekonomisë në një kolegj privat, thotë se numri i çerdheve është dukshëm i vogël në krahasim me numrin e fëmijëve.

Si problem më serioz, ai sheh mungesën e çerdheve publike nëpër fshatra. Me rritjen e numrit të tyre atje, ai thotë se do të rritej edhe punësimi i grave, marrë parasysh se në ato zona ka shumë biznese prodhuese.

“Shteti duhet të marrë iniciativa për hapjen e çerdheve në zonat rurale. Në rast të mungesës së fondeve, mund të zbatohen partneritete publike-private, për të ofruar shërbime cilësore”, thotë Misini.

Këto nisma, sipas tij, do t’u krijonin edhe grave mundësi për t’u integruar në tregun e punës në zonat rurale, ku numri i të papunave është i lartë. Mendim të ngjashëm ndan edhe Adelina Berisha nga Rrjeti i Grave të Kosovës. Në mungesë të fondeve, ajo thotë se mund të krijohet lehtësisht bashkëpunim mes sektorit publik dhe atij privat.

“Kemi shembullin e Prishtinës, ku disa çerdhe funksionojnë përmes partneritetit publik-privat”, sipas saj.

Në raste të tilla, Berisha thotë se komuna mund të paguajë një pjesë të parave për fëmijën dhe pjesën tjetër prindi, ndërsa qendra e kujdesit mund t’i paguajë pagat e edukatorëve. Me zgjidhjen e tillë, ajo shpreh bindjen se do të rritej si punësimi, ashtu edhe mirëqenia e grave.

“Norma tradicionale ka ndikuar që gruaja ta bartë barrën e kujdesit për familje... por për t’u punësuar, asaj i duhet të presë derisa të rriten fëmijët”, thotë Berisha.

Sipas një raporti që ka publikuar këtë vit organizata e saj, gratë janë dukshëm më pak në kërkim të vendeve të punës sesa burrat. Sipas raportit, 77% e grave nuk kërkojnë punë, ndërsa 23 për qind kërkojnë, për dallim prej 51% të burrave që nuk kërkojnë dhe 49% që kërkojnë.

Punësimi më i madh i grave, sipas Misinit, do të sillte një varg përfitimesh ekonomike - nga planifikimi më i mirë i buxhetit familjar deri te rritja e buxhetit shtetëror përmes pagesave tatimore.

“Punësimi i grave do të ndihmonte, gjithashtu, në uljen e nivelit të emigrimit, pasi do ta rriste standardin e jetesës për familje të caktuara, duke i bërë ato më të qëndrueshme ekonomikisht. Aktualisht, shumë familje përballen me vështirësi, pasi vetëm njëri nga prindërit është i punësuar, dhe kjo i shtyn pastaj drejt emigrimit”, thotë Misini.

Të dhënat e Zyrës së Statistikave të Bashkimit Evropian tregojnë se nga janari deri në korrik të këtij viti, mesatarisht mbi 550 kosovarë kanë kërkuar azil në vendet e Evropës çdo muaj. Vitin e kaluar, ka pasur gjithsej 3.045 aplikime të kosovarëve për azil në BE. Në mungesë të punëtorëve - kryesisht për shkak të emigrimit - bizneset nga Kosova kanë rekrutuar viteve të fundit punëtorë nga Turqia, Bangladeshi, Nepali, India dhe Filipinet.

Kosova është në prag të zgjedhjeve parlamentare, të cilat do të mbahen më 9 shkurt të vitit të ardhshëm. Mbetet të shihet nëse pushteti i ri do ta rrisë ose jo numrin e shërbimeve për kujdesin ndaj fëmijëve./REL

kosove cerdhe gra ne pune

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin