LIVE UPDATES
Bota

Analiza e CNN: Milorad Dodik është ‘përkëdhelur’ nga shtetet perëndimore

7 November 2021, 13:32 Nga DOSJA
Analiza e CNN: Milorad Dodik është ‘përkëdhelur’

SHBA- Mediumi amerikan CNN i ka kushtuar një artikull situatës në Ballkanin Perëndimor dhe veçanërisht Bosnje&Herzegovinës. Në shkrimin e CNN bëhet me dije se janë marrë analiza nga politikan dhe analistë në ndryshem në Bosnjë, në mënyrë që të preket në thelb gjithë situata e tensionuar.

CNN shkruan se shtetet perëndimore e kanë “përkëdhelur” shumë udhëheqësin serb në Bosnjë, Milorad Dodik, ndërkohë që thuhet se situata në vend nuk do të ishte kaq e tensionuar nëse do të ishin marrë hapa në kohën e duhur.

Artikulli i Plotë: 

Shteti ballkanik i Bosnje-Hercegovinës është në prag të asaj që analistët paralajmërojnë se është kriza më serioze që nga fundi i luftës në Bosnje në 1995, në të cilën mijëra u vranë dhe u kryen akte të tmerrshme të spastrimit etnik. Përfaqësuesi i Lartë i komunitetit ndërkombëtar në Bosnje, Christian Schmidt, paralajmëroi në fillim të kësaj jave se marrëveshja e paqes e ndërmjetësuar nga SHBA, e nënshkruar në fund të luftës, rrezikon të shembet nëse nuk ndërmerren veprime për të ndaluar separatistët serbë drejt shkëputjes.

Milorad Dodik, udhëheqësi serb në presidencën prej tre personash të Bosnjës, me kalimin e kohës ka kërcënuar vazhdimisht se do të shkëputet nga pjesa tjetër e vendit, i cili që nga lufta është përbërë nga dy rajone autonome të lidhura nga një qeveri qendrore. Këtë herë, megjithatë, ai po fut legjislacionin që do të divorconte Republika Srpskan (Republika Serbe) nga institucionet e përbashkëta të shtetit, si forcat e armatosura dhe organet gjyqësore.

“Kjo është e barabartë me shkëputjen pa e shpallur atë”, i tha Schmidt Këshillit të Sigurimit të OKB-së, i cili u mblodh këtë javë për të riautorizuar misionin e gjatë të forcës paqeruajtëse të udhëhequr nga Bashkimi Evropian, EUFOR.

Në një vend ku ndarjet etnike midis serbëve, boshnjakëve dhe kroatëve çuan në kryerjen e krimeve të luftës në historinë e fundit, ky nivel tensioni po i bën vëzhguesit shumë nervozë.

“Nuk ka dyshim se kjo është deri tani kriza më e rrezikshme që nga viti 1995 dhe se ajo mund të çojë në një luftë tjetër”, tha Ismail Cidiç, president i Qendrës së Avokimit Boshnjak, një OJQ e pavarur që mbron një lirinë, sovranitetin, demokracinë dhe Bosnje-Hercegovinën laike.

Pse po ndodh tani?

Tensionet sektare midis komuniteteve kanë vazhduar që nga fundi i luftës dhe nënshkrimi i marrëveshjes së Dejtonit të ndërmjetësuar nga SHBA. Traktati i dha fund luftës trevjeçare e gjysmë duke e ndarë shtetin sipas vijave etnike, në Republikën Serbe dhe Federatë, e cila ndahet nga boshnjakët dhe kroatët. Të dy rajonet janë të lidhura së bashku nga një presidencë me tre persona, të dërguar ndërkombëtarë dhe një qeveri qendrore. Asnjë traktat paqeje nuk mund t’i fshijë vrasjet, përdhunimet sistematike dhe tmerret e tjera që kanë përjetuar njerëzit gjatë luftës, por një incident mbetet në kujtesë më shumë se të tjerët: Masakra e Srebrenicës që ndodhi mes 11 dhe 22 korrikut 1995.

Mijëra burra dhe djem myslimanë u vranë nga forcat serbe të Bosnjës. Udhëheqësit e tyre më vonë u dënuan për krime lufte dhe masakra është njohur si gjenocid nga komuniteti ndërkombëtar. Megjithatë, jo të gjithë serbët janë të gatshëm ta pranojnë këtë. Një person i tillë është Dodik — i cili është acaruar veçanërisht nga futja e fundit e një ligji nga zyra e Komisionerit të Lartë që mund të japë dënime me burg për këdo që mohon kryerjen e gjenocidit.

Më parë këtë vit, ai tha për ligjin: “Kjo është gozhda në arkivolin e Bosnjës… Republika Srpska nuk ka zgjidhje tjetër veçse të fillojë… shpërbërjen”.

Sa keq mund të shkojnë gjërat?

Vëzhguesit kanë frikë se edhe nëse Dodik nuk shkon drejt shkëputjes, veprimet e tij mund të jenë seriozisht destabilizuese dhe të shkaktojnë dhunë, migrim të detyruar dhe mjerim të tmerrshëm për njerëzit e zakonshëm.

“Qytetarët në mbarë Bosnje-Hercegovinën — duke përfshirë edhe entitetin e Republikës Srpska — i frikësohen dhunës”, tha Arminka Heliç, një politikane me origjinë boshnjake, e cila tani është anëtare e Dhomës së Lordëve britanikë dhe ish-këshilltare speciale e sekretarit të jashtëm britanik.

“Një lëvizje e mëtejshme drejt shkëputjes ka të ngjarë të çojë në një reagim. Nuk ka asnjë mënyrë që shpërbërja e Bosnje Hercegovinës të bëhet në mënyrë paqësore”.

Heather Staff, një këshilltare në RAMP Project, një organizatë e specializuar në politikat e migracionit, paralajmëron se konflikti i dhunshëm do të çojë në një krizë refugjatësh dhe njerëz të zhvendosur.

“Në vitet ’90 dhe 2000 ne pamë njerëz që iknin nga Bosnja në vendet fqinje si Mali i Zi. Ky është një rajon ku retorika ndonjëherë ka qenë e ashpër në lidhje me trajtimin e azilkërkuesve … si do të trajtoheshin ata që ikin në vendet fqinje?”.

Ndikimi sigurisht që do të ndihej përtej kufijve të Bosnje-Hercegovinës. Jasmin Mujanoviç, autor i librit “Uria dhe tërbimi: Kriza e Demokracisë në Ballkan”, tha se do të ishte një “katastrofë për Bashkimin Evropian dhe komunitetin Atlantik më gjerësisht, pasi do të ishte një krizë tjetër e sigurisë në një zonë jashtëzakonisht të paqëndrueshme në juglindje të Evropës”.

Ai vuri në dukje se me krizat e sigurisë tashmë ekzistuese në Ukrainë, Bjellorusi, Siri dhe Afganistan “një përkeqësim i konsiderueshëm i sigurisë dhe stabilitetit të Bosnjës është diçka që BE dhe SHBA nuk mund ta përballojnë”. Siç ndodh shpesh në gjeopolitikë, një goditje në sy për Perëndimin ofron një mundësi për rivalët si Rusia dhe Kina. Një zyrtar i lartë i BE-së shprehu për CNN për shqetësimin e tyre se si mund të shfrytëzohet situata.

“Ne jemi të ngecur mes një guri dhe një vendi të vështirë. Komuniteti ndërkombëtar nuk mund të shihet se po viktimizon serbët, pasi i shtyn ata dhe Serbinë më tej në krahët e Rusisë. Por Ballkani është në pragun e BE-së. Rritja e ndikimit rus në rajon u jep atyre një tjetër bazë dhe platformë për ndikim, nëse duan të destabilizojnë më tej gjërat”.

Kush e ka fajin?

Shumë në Perëndim e pranojnë privatisht se deri më tani nuk kanë arritur të bëjne veprimet e duhura, dhe tani mund të jetë tepër vonë. Burime të shumta në BE, NATO dhe komunitetin e gjerë diplomatik evropian shprehën keqardhje për dështimin historik të Perëndimit për të vendosur sanksione ose për të vepruar ndryshe kundër atyre që ndezin flakët në Bosnje-Hercegovinë.

“Dodik dhe klika e tij e secesionistëve dhe mohuesve të gjenocidit janë qetësuar vazhdimisht për 15 vjet nga komuniteti ndërkombëtar. Ai ka folur për — dhe duke shkuar drejt — shkëputjes që nga viti 2006”, tha Heliç.

Mujanoviç tha se ndërsa Serbia dhe Rusia fqinje janë “arkitektët kryesorë të kësaj krize”, ai beson se “refuzimi i komunitetit ndërkombëtar — në veçanti, shteteve të NATO-s — për të vepruar me vendosmëri për të kapërcyer këtë në fillim të viteve më parë ” ka trimëruar Dodik dhe mbështetësit e tij. Mujanoviç vuri në dukje veçanërisht BE-në, për të cilën ai tha se kishte qenë “jashtëzakonisht e pafuqishme” për shkak të mosmarrëveshjes së saj të brendshme, duke e bërë bllokun “në këtë pikë në shumë mënyra një jo-faktor”.

Çfarë mund të bëhet?

“Komuniteti ndërkombëtar ka një mandat të qartë për të mbrojtur paqen në Bosnje. Çdo përshkallëzim i dhunës në Bosnje mund t’i dëmtojë ata jashtëzakonisht, pasi ata nuk mund të përballojnë një konflikt të mbështetur nga Rusia, të ngatërruar me interesat kineze dhe të tjera, në kufijtë e NATO-s”, tha Cidiç.

Por a do të bëjë diçka Perëndimi?

Një zyrtar i NATO-s i tha CNN: “Ne i bëjmë thirrje Rusisë të luajë një rol konstruktiv në Ballkanin Perëndimor. Ne e shohim rregullisht Rusinë duke bërë të kundërtën. NATO punon për të promovuar stabilitetin, sigurinë dhe bashkëpunimin në rajon. Çdo ndërhyrje e jashtme në proceset e brendshme demokratike është e papranueshme”.

Natyrisht, NATO mund të veprojë vetëm sipas urdhrave të shteteve të saj anëtare dhe nuk ka asnjë tregues se diçka përtej fjalëve të ashpra do të vijë së shpejti. Zyrtari i lartë i BE-së tha se ka vullnet politik për të bërë diçka më thelbësore midis disa vendeve anëtare të BE-së, por pranon se do të jetë shumë e vështirë të merren të 27-të në bord pa disa lëshime të mëdha për vendet brenda bllokut për çështje të tjera.

Këshilli i Sigurimit i OKB-së nuk mund të veprojë pa Rusinë, e cila në fillim të kësaj jave votoi vetëm për të mbajtur paqeruajtësit në Bosnje-Hercegovinë pasi emri i Përfaqësuesit të Lartë të hiqej nga teksti i rezolutës, duke minuar besueshmërinë e asaj zyre. Megjithatë, ka disa arsye për shpresë. Mujanoviç thotë se vendet anëtare të BE-së mund të vendosin sanksione të njëanshme kundër Dodik dhe miqve të tij, të cilat ai beson se do të kishin njëfarë ndikimi. Por diplomacia nuk funksionoi në vitet 1990 dhe Cidiç nuk beson se do të funksionojë tani.

“Kjo qasje e dështuar diplomatike rezultoi në mbi 100,000 të vdekur dhe mbi 1.1 milion refugjatë”, tha ai.

Qasje më e vështirë mund të jenë sanksionet, e kombinuar me trajtimin e lëvizjeve secesioniste si një “sfidë sigurie” evropiane. Ne duhet ta kthejmë këtë. Sa më shpejt ta bëjmë atë, aq më mirë dhe më e lehtë është. Ne nuk duam të presim për vite si në vitet 1990”, tha Heliq.

Është e vështirë të shihet se situata në Bosnje-Hercegovinë po përmirësohet në të ardhmen e afërt. Megjithatë, me vullnet të mjaftueshëm politik, aktorë të fuqishëm mund të parandalojnë që ajo të rrëshqasë përsëri në dhunë.  Pyetja është nëse vendet e fuqishme perëndimore janë shumë të shpërqendruara për t’i kushtuar vëmendje të mjaftueshme një shteti që nuk është në krye të listës së tyre prioritare tani — dhe a do të jenë të gatshëm të veprojnë, edhe nëse mund të jenë gjithashtu vonë.

(I.A/dosja.al)

Cila mendoni se është alternativa më e mirë:

View Results

bota bota cnn milorad dodik cnn milorad dodik

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin