LIVE UPDATES
Bota

Analiza e New York Times: Korrupsioni, tragjedia e afganëve

17 August 2021, 20:45 Nga DOSJA
Analiza e New York Times: Korrupsioni, tragjedia e afganëve

AFGANISTAN– Rënia e shpejtë e kryeqytetit, Kabulit, nën pushtetin e talebanëve pas dy dekadash të një përpjekjeje ekstremisht të kushtueshme dhe të përgjakshme për të mbajtur në fuqi një qeveri sekulare me forca sigurie funksionale në Afganistan, është, mbi të gjitha, tragjike.

Tragjike sepse, ëndrra amerikane e të qënit “kombi i domosdoshëm” që mund t’i japë formë një bote ku vlerat e të drejtave civile, i fuqizimit të grave dhe i tolerancës fetare dëshmuan se ishin thjesht dhe vetëm: një ëndërr.

Më e gjata e luftrave amerikane mori fillimisht emrin në kod “Operacioni Liria e Qëndrueshme” dhe më pas “Operacioni Liria e Rojtarit”. Sërish, pas më shumës e 2 trilion dollarë dhe të paktën 2448 jetë ushtarësh të humbur në Afganistan, është e vështirë të kuptohet se çfarë u arrit.

Është tragjike sepse është e qartë se shumë prej afganëve që punuan me forcat amerikane dhe ëndërruan bashkë me ta- në veçanti vajzat dhe gratë që kishin përfituar nga një sens barazie në shoqëri- u lanë në mëshirën e armikut të tyre më të egër.

Administrata e Biden pati të drejtë kur i dha fund luftës. Por sërish, fundi nuk kish pse të ishte me aq kaos, pa pasur asnjë kujdes për të gjithë ata që kishin sakrifikuar aq shumë me shpresën për një Afganistan më të mirë. Afganë të panumërt që kishin punuar për vite me radhë në krah të trupave amerikane, grupe të shoqërisë civile, organizata humanitare apo gazetarë, përfshirë ata që kishin punuar me New York Times dhe që u gjendën papritur një ditë përballë rrezikut për vdekje, kur talebanët u futën në Kabul, ndërsa liderët e qeverisë afgane, përfshirë edhe presidentin Ashraf Ghani, u nisën drejt aeroportit.

Ishte tragjike, edhe për një arsye tjetër, sepse me ndasinë e hidhur politike në Amerikën e sotme, përpjekjet për të nxjerrë mësime nga kjo tërheqje katastrofike u shndërruan papritur në kundërakuza plot mllef mbi atë se kush e humbi Afganistanin, plot ligësi dhe gënjeshtra.

Brenda pak orëve nga rënia e Kabulit, në SHBA kishin nxjerrë thikat.

Shpejtësia me të cilën kolapsoi qeveria e Afganit ishte shokuese, por fundi i saj nuk kish pse të vinte si surprizë. Kjo humbje e thellë nuk mund të rëndojë vetëm mbi Presidentin Biden, por është detyrë e administratës aktuale të korrigjojë, gjithë çka shkoi keq me planin e tërheqjes. Ushtria amerikane është një superfuqi logjistike dhe duhet të lëvizë tokën dhe qiellin, dhe gjithçka në mes, për të shpëtuar ata njerëz që rrezikuan gjithçka për një të ardhme më të mirë. Burokracia nuk duhet ta pengojnë ndihmën për të shpëtuar aleatët.

Lufta në Afganistan nisi si përgjigje e Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve të NATO-s ndaj sulmeve të 11 Shtatorit të 2001, si një operacion për të ndalur strehimin e Al Kaedës në një vend që drejtohej nga talebanët. Se si u shndërrua pastaj në një projekt për zhvillimin e një kombi, ku vetëm në një rast u dërguan 140 mijë trupa ushtarake, kjo është pjesë e dështimit të misionit dhe e vetëkënaqësisë, por edhe e besimit të qëndrueshëm të Amerikës tek vlerat e lirisë dhe të demokracisë.

Dokumentat afgane të publikuara në Washington Post, përfshirë një përpjekje konfidenciale në programin “Mësim i fituar” i ndërmarrë nga Zyra e Inspektorit të Përgjithshëm për Rindërtimin e Afganistanit, dha një panoramë shkatërruese të korrupsionit, paaftësisë, mungesës së motivimit dhe fenomene të tjera negative mes forcave të Armatosura afgane, të cilat Shtetet e Bashkuara po përpiqeshin t’i shndërronin në një ushtri serioze.

Një zyrtar i Marinës tha se afganët e shikonin policinë e tyre si “një nga institucionet më të urryera” në Afganistan. Të tjerë zyrtarë treguan për grabitje sistematike nga ana e ushtarëve dhe e oficerëve, po ashtu edhe humbje të jetëve të ushtarëve- 60 mijë të vrarë që nga viti 2001, sipas njërit prej tyre- që qeveria i mbante sekret. Korrupsioni ishte aq i përhapur në vend, saqë shumë afganë nisën të pyesin, nëse e keqja më e madhe ishte qeveria që kishin, apo talebanët.

Pentagoni dhe Kongresi amerikan kanë fajin e tyre për fiaskon dhe sigurisht, edhe për raportet rozë që paraqisnin herë pas here. Por ajo që Shtetet e Bashkuara apo aleatët mund apo duhet të kishin bërë ndryshe- edhe sikur ajo klishe banale që thotë se Afganistani është varri i perandorive të përsëritej edhe një herë tjetër- është një debat ku duhet të jenë pjesë politikanët, ekspertët dhe historianët për vitet e ardhshme.

Përgjegjësia bie mbi të dyja partitë. Ishte presidenti Xhorxh W.Bush që shpalli luftën dhe më pas e zhvendosi fokusin drejt Irakut, ende pa arritur stabilitetin në vend.

Presidenti Barak Obama synoi tërheqjen e trupave amerikane, por në vend të kësaj, i shtoi numrat. Presidenti Donald Trump firmosi marrëveshjen e paqes me talebanët në 2020 për një tërheqje të plotë në maj.

Kur Biden hyri në zyrë, disa Departamente të Mbrojtjes e këshilluan të mbante një grup të vogël kundër terrorizmit në Afganistan ende për disa vite. Por Biden kujtoi eksperiencën e Vietnamit dhe si një veteran i marrëdhënieve me jashtë në Senat, e kuptoi se disa mijëra trupa për disa vite më shumë në Afganistan nuk do ta parandalonin fitoren e talebanëve.

Në 6 Prill i tha stafit që të gjitha trupat ushtarake duhet të ishin jashtë Afganistanit në 11 Shtator. “Unë isha presidenti i katërt në detyrë me një prezencë ushtarake në Afganistan- dy republikanë, dy demokratë” tha ai më vonë “Nuk do t’ia kaloja këtë luftë një të pesti”. Ishte një vendim që u mor me kurajo dhe zgjuarsi. Presidenti e dinte shumë mirë se si do të reagonin kritikët e tij- si po reagonë ata sot. Gjithnjë do të ketë një “nëse”, që nëse trupat ushtarake amerikane të do të kishin qëndruar më gjatë, rezultati do të kishte qenë ndryshe.

Biden vetë nuk është treguar i sinqertë kur ka fajësuar Trump për marrëveshjen me talebanët, për të cilën tha se “i vendosi talebanët në pozicionin ushtarak më të mirë që kishin qenë që nga 2001”. Ka qenë e qartë prej kohësh, që një tërheqje e amerikanëve, kurdo apo sido të kishte ndodhur do ta dorëzonte Afganistanin në dorë të talebanëve edhe një herë tjetër.

Lufta duhej të merrte fund. Por administrata Biden duhej dhe kishte mundësi të kujdesej më shumë për ata që rrezikuan gjithçka drejt një të ardhmeje më të mirë, sado iluzive që rezultoi ëndrra e tyre.

Iftar dhe politikë, a u prek Muaji i Ramazanit nga politikanët?

View Results

bota bota talebanët pushtojne kabulin talebanët pushtojne kabulin

Sondazh

Bota 17 August 2021, 19:32

MAL I ZI- Kryenegociatorja e Malit të Zi për anëtarësimin në BE, Zorka Kordic, ka deklaruar se Tregu i Përbashkët Rajonal, që organizohet nën ombrellën e BE, ës...

Bota 17 August 2021, 18:39

KOSOVË– Ngjarjet e ditëve të fundit në Afganistan kanë ngjallur debate të shumta në të gjithë botën, por edhe në Kosovë, ku është vënë në pikëpyetje fakti ...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin