LIVE UPDATES
Art&Argëtim

Vërtetohet Teorema e Hawking/ Sinjali GW250114 konfirmon rritjen e sipërfaqes së vrimave të zeza me saktësi 99.999%

Sinjali, i quajtur GW250114 , erdhi nga përplasja e dy vrimave të zeza më shumë se një miliard vite dritë larg dhe konfirmoi me siguri 99.999% se pas bashkimit sipërfaqja e tyre totale u rrit, siç parashikoi Stephen Hawking në vitin 1971.

9 February 2026, 08:21 Nga D.S

Vërtetohet Teorema e Hawking/ Sinjali GW250114 konfirmon rritjen e

SHBA- Vala më e fortë gravitacionale e regjistruar ndonjëherë u ka lejuar astronomëve të testojnë me saktësi të paparë një nga rregullat më themelore të fizikës moderne që sipërfaqja totale e vrimave të zeza nuk mund të ulet kurrë. Sinjali, i quajtur GW250114 , erdhi nga përplasja e dy vrimave të zeza më shumë se një miliard vite dritë larg dhe konfirmoi me siguri 99.999% se pas bashkimit sipërfaqja e tyre totale u rrit, siç parashikoi Stephen Hawking në vitin 1971.

Sipas studimit të botuar në Physical Review Letters,  kjo gjurmë gravitacionale u zbulua në janar 2025 nga detektorët binjakë LIGO në Shtetet e Bashkuara . Bashkëpunimi ndërkombëtar LIGO–Virgo–KAGRA analizoi të dhënat në detaje dhe paraqiti rezultatet në një studim të ri, bazuar në hipotezën e Hawking se gjatë bashkimit të vrimave të zeza, sipërfaqja e tyre totale mund të rritet vetëm dhe të mos tkurret kurrë.

Zbulimi shënon fillimin e një epoke të re në astronominë e valëve gravitacionale, e cila filloi në vitin 2015 kur LIGO zbuloi për herë të parë një sinjal të qartë nga një bashkim i vrimave të zeza. Valët gravitacionale janë valëzime në vetë hapësirë-kohën, të krijuara kur objekte masive kozmike përplasen. Për t'i zbuluar ato, janë ndërtuar detektorë të mëdhenj lazeri në formë L, me krahë katër kilometra të gjatë të aftë për të matur ndryshime më të vogla se madhësia e një protoni.

Sipas të dhënave, para bashkimit , dy vrimat e zeza kishin një sipërfaqe të kombinuar të horizontit prej rreth 240,000 kilometrash katrorë, një sipërfaqe e krahasueshme me atë të Oregonit. Pas përplasjes , sipërfaqja e vrimës së re të zezë u rrit në rreth 400,000 kilometra katrorë , një madhësi e afërt me atë të Kalifornisë . Probabiliteti i shkeljes së rregullit të Hawking u vlerësua të ishte më pak se një në njëqind mijë.

Mediat e huaja shkruajnë se, sinjali i bashkimit kishte dy faza të dallueshme: së pari "spiralja", ku dy vrimat e zeza rrotullohen gjithnjë e më shpejt rreth njëra-tjetrës , dhe pastaj "ringdown", ndërsa vrima e re e zezë stabilizohet. Në rastin e GW250114, shkencëtarët ishin në gjendje të dallonin qartë dy tone të ndryshme në këtë fazë, gjë që i lejoi ata të përcaktonin me saktësi karakteristikat e vrimës së zezë përfundimtare dhe është në përputhje me parashikimet e teorisë së relativitetit të Ajnshtajnit.

Hawking dhe Jacob Bekenstein kishin argumentuar se sipërfaqja e një vrime të zezë lidhet me entropinë e saj, domethënë me një masë të "çrregullimit" kozmik. Nëse sipërfaqja nuk zvogëlohet kurrë, atëherë as entropia nuk zvogëlohet, në përputhje të plotë me ligjin e dytë të termodinamikës. Çdo test i saktë i këtij rregulli është pra një test nëse graviteti dhe fizika kuantike i binden të njëjtave ligje themelore, madje edhe në kushtet më ekstreme të universit./Dosja.al

stephen hawking  vala më e fortë gravitacionale vrima e zeze

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin