LIVE UPDATES
Bota

Ballkani Perëndimor në telashe, pse BE duhet t’i bëjë një ofertë të re rajonit

15 November 2021, 10:21 Nga DOSJA
Ballkani Perëndimor në telashe, pse BE duhet t’i bëjë

Tensionet janë rritur muajt e fundit në Ballkanin Perëndimor dhe javët e ardhshme duken të vështira në të gjithë rajonin. Në Bosnje dhe Hercegovinë, udhëheqësi i serbëve të Bosnjës, Milorad Dodik, po kërcënon të udhëheqë partinë e tij jashtë institucioneve shtetërore të vendit të ndërtuara me delikatesë. Në Maqedoninë e Veriut, kryeministri Zoran Zaev ka dhënë dorëheqjen. Në Mal të Zi, anëtarët e koalicionit qeverisës janë në mosmarrëveshje. Në Kosovë, Partia Serbe Lista Srpska po flet për largim nga institucionet shtetërore. Dhe në vetë Serbinë janë ngritur mjaft reagime ku  shumica e protestave sillen aktualisht rreth një muraleje të Ratko Mlladiçit në Beograd.

Me përjashtim të rastit maqedonas, filli i përbashkët që kalon nëpër të gjitha këto çështje është ajo e ndërhyrjes së qeverisë serbe në punët e fqinjëve të saj përmes përfaqësimit politik të pakicave serbe. Ky është bërë një model sjelljeje nga Beogradi, një model me reflektime të viteve 1990. “Detyra e kësaj gjenerate politikanësh është të krijojë botën serbe, domethënë të bashkojë serbët kudo që jetojnë”, deklaroi në korrik ministri i brendshëm serb Aleksandar Vulin. Tema e përsëritur mes politikanëve serbë në të gjithë rajonin është thirrja për emancipim nga zgjidhja e pasluftërave jugosllave. Së bashku me mbështetjen e lartë publike në rajon për regjimet autoritare dhe për Rusinë dhe Kinën, po krijohet një përzierje helmuese.

Serbia është në fakt një shtet i kapur. “Liria jonë e fituar me vështirësi nga Milloshevicci është e humbur”, më tha një vëzhgues vendas së fundmi. Ajo ka një “qeveri të pazëvendësueshme” pavarësisht zgjedhjeve të lira (por jo të drejta); është zhytur nw korrupsion tw nivelit të lartë; dhe mjedisi i saj mediatik është përkeqësuar më tej. Sipas analistëve të medias, ndërmjet korrikut 2020 dhe fundit të qershorit 2021, përfaqësuesit e mazhorancës qeverisëse morën deri në 93 për qind të kohës së transmetimit televiziv në programet që mbulonin aktorët politikë, ndërsa opozita ishte e pranishme në 7 për qind të kohës së mbetur. Vetëm në shtator, presidenti, Aleksandar Vuçicc, u shfaq gjerësisht  në televizion në jo më pak se 37 raste, ku disa transmetime zgjasnin dy ose tre orë. Dhe kjo shtrihet përtej sferës së dukshme të politikës. Një studim i fundit hetoi blerjen e të drejtave nga Telekomi serb për të shfaqur lojërat e futbollit të Premierligës angleze në vende anembanë rajonit, një lëvizje e bërë, sipas tyre, për të “kyçur audiencën ballkanike në kanalet e tyre me narrativat e saj anti-perëndimore, të cilat korrespondojnë me lidhjet në rritje të vendit me vende si Kina, Rusia dhe Hungaria”.

Rusia dhe Kina po përdorin korrupsionin si mënyrë për të ndikuar në institucionet shtetërore në rajon. Siç ka thënë vazhdimisht presidenti amerikan Joe Biden, shtetet autoritare përdorin “korrupsionin strategjik” si një mjet shtrëngimi, duke minuar kontratën sociale dhe besimin e publikut tek institucionet  dhe duke e bërë qeverisjen e keqe në rajon edhe më keq. Për qytetarët e zakonshëm të Ballkanit, korrupsioni mbetet problemi i tretë më i rëndësishëm në vendin e tyre, pas papunësisë dhe situatës ekonomike. Lufta kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar është bërë arsyeja e ekzistencës për partitë opozitare në të gjithë rajonin, pavarësisht nga ideologjia e tyre, pasi shtetet e kapura shkelin median, drejtësinë, ekonominë dhe shërbimet publike si kujdesi shëndetësor. Si rezultat, emigracioni vetëm nga Ballkani Perëndimor vazhdon të rritet .

Është evidente se procesi i zgjerimit të BE-së ka ngecur dhe do të mbetet i tillë për disa kohë. Anëtarësimi në Bashkimin Evropian dikur synonte të zgjidhte, ndër të tjera, çështjet e qeverisjes së dobët që mundojnë Ballkanin Perëndimor, si dhe të konfirmonte paqen e shqetësuar të vendosur çerek shekulli më parë. Por një numër i konsiderueshëm i shteteve anëtare të BE-së tani dukshëm nuk janë të gatshëm t’i referohen zgjerimit në dokumentet zyrtare të Këshillit të BE-së. Bisedimet e fundit tw shteteve anëtare  tregojnë mosgatishmërinë dhe paaftësinë për të integruar Ballkanin Perëndimor dhe BE-në  dhe duket se të dy palwt, qytetarët dhe politikanët në rajon kanë marrë mesazhin. Barometri Ballkanik i vitit 2021 tregpo se një e treta e serbëve, boshnjakëve dhe maqedonasve nuk presin që anëtarësimi të ndodhë fare. Në atë vakum, idetë nacionaliste dhe fuqitë e tjera hyjnë lehtësisht. Dhe sondazhet e kryera nga ECFR këtë verë konfirmojnë se njerëzit në Serbi kanë një pikëpamje të fortë negative për BE-në. Ata kryesisht e shohin sistemin politik të BE-së si të “thyer” dhe përgjigjen e tij ndaj pandemisë si të paaftë. Dhe ata e vlerësojnë më shumë udhëheqjen e vendit të tyre, ndërkohë që i shohin Rusinë dhe Kinën si aleatë kryesorë, me 94 për qind dhe 91 për qind mbështetje, respektivisht.

Në këtë kontekst, çfarë mund të bëjë BE-ja ndryshe? Dhe çfarë duhet të përpiqet të arrijë?

Në një mjedis gjeopolitik shumë të kontestuar, vetëm proceset teknike nuk do të mjaftojnë më. BE-ja nuk mundet thjesht të shtojë negociatat e anëtarësimit (për shembull, duke zgjeruar aksesin në tregun e vetëm) dhe të shpresojë se dinamika do të ndryshojë. Do të duhet të bëhet shumë më politike. Për ta tërhequr më fort rajonin në një orbitë evropiane, BE mund të përdorë një format ekzistues të bashkëpunimit rajonal, siç është Procesi i Berlinit. Aksesi në tregun e vetëm mund të jetë pjesë e axhendës së tij. Por kështu duhet të jetë edhe një rrugë drejt shteteve të Ballkanit Perëndimor që përfundimisht të arrijnë marrëveshje politike për të zgjidhur pikat e kahershme të mosmarrëveshjeve, të tilla si ato që vazhdojnë të pengojnë marrëdhëniet Kosovë-Serbi, apo marrëdhëniet e Bosnjës me Serbinë dhe Kroacinë. Shtetet që bëjnë një progres të tillë duhet të kenë akses në fondet evropiane në këmbim.

BE-ja duhet të lëvizë për të përfshirë vendet e Ballkanit Perëndimor në Marrëveshjen e Re të Gjelbër, duke hapur mundësi për ta për të modernizuar infrastrukturën e tyre dhe për të bërë përparim më të fortë në dekarbonizimin e ekonomive të tyre. Diversifikimi i burimeve të energjisë do t’i ndihmojë ato të bëhen më pak të varura nga palët e treta si Rusia për furnizimin e tyre me energji dhe do të zvogëlojë, nëse jo eliminojw, korrupsionin në sektorin e energjisë.

Mungesa e instrumenteve të mprehta tw BE-në për të dalw nga “kutia” e saj do të thotë që Evropa po lihet jashtë bisedave strategjike kryesore në Ballkan. Gatishmëria e SHBA-së për të tundur një shkop në formën e Aktit Magnitsky dhe sanksioneve në vend që të ofrojë vetëm një karrotë duket se pooe bën qëndrimin amerikan shumë më bindës dhe zërin e tyre më të fuqishëm. BE-ja ka një gamë të gjerë mjetesh potenciale që mund t’i përdorë dhe që mund të forcohet me disa rregullime. Për shembull, duhet të shtojë kleptokracinë në Aktin Evropian Magnitsky dhe të zgjerojë dispozitat e aktit në Ballkanin Perëndimor. Të jesh në gjendje të lëshosh sanksione personale për korrupsion kundër individëve do të rriste fuqinë e BE-së dhe do të ndryshonte perceptimin e hipokrizisë që ekziston se BE është mjaft e lumtur të punojw me autokratë kur situata i përshtatet. Zyra e Prokurorisë Publike Evropiane mund të sigurojë fokus më të madh në hetimet ndërkufitare që përfshijnë autoritetet ballkanike. Ai gjithashtu mund të vendosë Zyrën Evropiane Kundër Mashtrimit në rastet që lidhen me fondet e BE-së.

Kufijtë nuk do ta humbasin kuptimin e tyre në Ballkan së shpejti. Prandaj, BE-ja duhet t’i kushtojë më shumë vëmendje arkitekturës së sigurisë dhe mbrojtjes së rajonit, e cila aktualisht është lënë pas dore. Një përgjigje më e vërtetë gjeopolitike nga BE-ja do të kërkojë zgjerimin e Mbrojtjes sw Bashkimit Evropian. Nëse shtetet e Ballkanit Perëndimor i bashkohen EDU-së, ata do të jenë në gjendje të marrin pjesë në projektet e PESCO-s dhe anëtarësimi në EDU duhet t’i përqendrojë ato në rritjen e pajtueshmërisë me Politikën e Përbashkët të Sigurisë dhe Mbrojtjes. Serbia, për shembull, dëshiron të modernizojë kapacitetet e prodhimit për prodhuesit e saj të mëdhenj shtetërorë të armëve. Në vend që ta detyrojë atë në mënyrë efektive të bashkëpunojë me vende të tilla si Bjellorusia, Rusia dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, BE-ja duhet ta ftojë Serbinë të marrë pjesë në projektet e veta.

Nëse ka diçka pozitive për të nxjerrë nga krizat aktuale të ndërlidhura të Ballkanit Perëndimor, është vëmendja e përtërirë që politikëbërësit evropianë dhe amerikanë po i kushtojnë rajonit. Por BE-ja duhet urgjentisht të ndryshojë qasjen e saj,  zgjedhja e saj e ‘paqartësisë konstruktive’ nuk po funksionon më dhe krijon vetëm acarim në të gjithë rajonin. Ndihma e qytetarëve për të liruar kontrollin e elitave të korruptuara dhe rivendosja e qeverisjes së mirë brenda institucioneve, do të ndihmonte shumë për të mbështetur më plotësisht reformat dhe për të rritur ndikimin e BE-së në një rajon kyç për rritjen e besueshmërisë së saj ndërkombëtare dhe për të siguruar stabilitetin e fqinjësisë së saj.

Përkthyer nga European Western Balkans

(m.k/dosja.al)

Cila mendoni se është alternativa më e mirë:

View Results

bota bota ballkani perendimor ballkani perendimor ne be bashkimi europian be shqiperia ne be ballkani perendimor ballkani perendimor ne be bashkimi europian be shqiperia ne be

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin