LIVE UPDATES
Bota

A do të shënojë lufta në Ukrainë fillimin e Luftës së Tretë Botërore?

Përkufizimi konvencional i një lufte botërore është se ajo përfshin pjesëmarrjen e shumë fuqive të mëdha në një konflikt global. Megjithatë, po dëgjohet gjithnjë e më shumë se luftimet në Ukrainë sinjalizojnë shpërthimin e Luftës së Tretë Botërore.

19 February 2023, 07:07 Nga A.B

A do të shënojë lufta në Ukrainë fillimin e Luftës

Nga Les Nemethy, CEO, Euro-Phoenix Financial Advisors Ltd., ish-bankier në Bankën Botërore

Përkufizimi konvencional i një lufte botërore është se ajo përfshin pjesëmarrjen e shumë fuqive të mëdha në një konflikt global. Megjithatë, po dëgjohet gjithnjë e më shumë se luftimet në Ukrainë sinjalizojnë shpërthimin e Luftës së Tretë Botërore.

Deri vonë, kjo dukej e papërfytyrueshme. Lufta është asimetrike: nëse SHBA-ja është në gjendje të dëmtojë makinën ushtarake ruse, duke kanalizuar afërsisht 10% të buxhetit të saj të mbrojtjes në një luftë me prokurë (pa mobilizuar asnjë ushtar), kjo nuk tingëllon aspak si një luftë botërore.

Kohët e fundit, një intelektual francez me emrin Emmanuel Todd, paraqiti një argument interesant: lufta në Ukrainë është një luftë botërore, sepse ajo është ekzistenciale si për Rusinë, ashtu edhe për SHBA-në, prandaj asnjëra palë nuk mund të tërhiqet.

Besoj se është e vetëkuptueshme që lufta është ekzistenciale për Rusinë. Prandaj do të përqendrohem në çështjen nëse lufta është ekzistenciale për SHBA-në dhe nëse po, nëse sinjalizon kjo një luftë botërore.

A është lufta në Ukrainë ekzistenciale për SHBA-në?

-Megjithëse aleatët e NATO-s duket se e mbështesin fort SHBA-në, e njëjta gjë nuk mund të thuhet për vendet në zhvillim. Përgjigjja e tyre është shumë më e paqartë. Todd argumenton se, nëse marrim parasysh vendet në zhvillim, afërsisht 70% e popullsisë botërore nuk është në anën e SHBA-së. Lufta mund të shërbejë për të kristalizuar opinionin publik në botën në zhvillim kundër SHBA-së.

-Rëndësi më të madhe ka ndoshta Kina, e cila është më tepër në anën ruse të konfliktit, sesa në anën amerikane. Rusia dhe Kina ndajnë një interes në uljen e hegjemonisë amerikane. Nëse të dyja bashkojnë forcat, ato do të formonin një aleancë të frikshme. Kështu, lufta në Ukrainë ka potencialin për të katalizuar procesin e formimit të një aleance më të ngushtë midis Rusisë dhe Kinës.

-Suksesi rus në Ukrainë mund të nxisë Kinën të përpiqet që të marrë Tajvanin dhe mund të nxisë po ashtu agresorë të tjerë në botë, duke ushtruar edhe më tepër trysni mbi hegjemoninë amerikane. Do të dërgonte një mesazh se hegjemonia amerikane po zbehet.

-India ka vazhduar të blejë sasi të mëdha nafte nga Rusia, pavarësisht embargos së vendosur nga Amerika, gjë që tregon se vendi i cili së shpejti do të bëhet më i populluari në botë, në rastin më të mirë, është veçse një aleat ngurrues i SHBA-së.

Sot, ka shumë më tepër dimensione të luftës sesa thjesht ai ushtarak. Ekspertët ushtarakë e quajnë atë luftë hibride, e cila përfshin:

-ndërhyrjet e hakerave në siguri, sulmet kibernetike, etj.

-keqinformimi (përdoret për shembull për të manipuluar zgjedhjet)

-kompromati (marrja e një informacioni komprometues për t’i bërë shantazh një politikani ose figure me ndikim)

-lufta tregtare (embargo ndaj produkteve që kalojnë kufijtë), dhe

-lufta financiare (ngrirja e rezervave, bllokimi i aksesit në platforma si SWIFT, apo edhe diçka në dukje e padëmshme, si pranimi i pagesave për naftën në juan ose ar. Kjo zhvlerëson Dollarin amerikan si monedhë rezervë botërore, një status që i ka mundësuar SHBA-së “privilegjin e tepruar” të shtypjes së triliona dollarëve, ku bota i siguron SHBA-së mallra dhe në këmbim pranon “letër”.

Për shembull, Arabia Saudite, kohët e fundit ra dakord që t’u shesë kinezëve naftë në monedhën Juan, duke dobësuar statusin e Dollarit amerikan si monedha rezervë globale.

Shkurt pra, lufta në Ukrainë ka lëshuar një sërë forcash, të cilat shërbejnë për të pakësuar hegjemoninë globale të SHBA-së. Nëse ndodh një fitore ruse – apo edhe nëse Rusia arrin të mbajë një ose më shumë nga katër rajonet që pushtoi kohët e fundit në Ukrainë – kjo mund të nxjerrë në pah kufijtë e fuqisë amerikane dhe të dërgojë mesazhin se agresioni mund të shpërblehet.

Todd ka të drejtë kur thotë se lufta në Ukrainë është ekzistenciale për SHBA-në, sepse mund të zbehet hegjemonia e saj globale.

Megjithatë, nëse territori amerikan nuk është nën kërcënim, si mund të jetë ky një kërcënim ekzistencial? Siç argumenton analisti gjeopolitik Peter Zeihan, SHBA-ja mund të tërhiqet brenda kufijve të saj dhe të rikrijojë “fortesën Amerikë”, gjë që do të ishte një fatkeqësi për pjesën më të madhe të botës, por jo për SHBA-në.

Si përfundim, lufta në Ukrainë është një kërcënim ekzistencial për hegjemoninë globale të SHBA-së, por jo për integritetin territorial të SHBA-së.

A sinjalizon lufta në Ukrainë shpërthimin e Luftës së Tretë Botërore?

Elementi tjetër i argumentit të Todd është se asnjëra palë nuk mund të tërhiqet. Ndërsa lufta në Ukrainë ka potencialin të përshkallëzohet në një katastrofë bërthamore, deri tani të gjitha palët kanë treguar aftësi të jashtëzakonshme për të mbajtur të kufizuar konfliktin brenda Ukrainës.

Sipas meje, ka më shumë gjasa që kjo luftë të vazhdojë edhe për ca kohë, si një konflikt i lokalizuar. Nuk e përjashtoj shtimin e një ose më shumë konflikteve të ngjashme të natyrës lokale.

E vërteta është se bota po bëhet një vend shumë më i rrëmujshëm. Po të kombinojmë aspektet e shumta të luftës hibride (që në fakt prekin territorin e SHBA-së) dhe konfliktet e lokalizuara si ai në Ukrainë, skenari më i mundshëm është vazhdimi i kësaj rrëmuje – njëkohësisht pa paqe dhe pa luftë botërore.

Siç e ka thënë me vend një komentues: nëse duhet të debatojmë nëse jemi në Luftën e Tretë Botërore, atëherë si mund të ketë një luftë botërore? Nëse vërtet do të kishte një luftë botërore, me siguri do ta dinit!/MONITOR

ukraine

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin