LIVE UPDATES
Bota

Analiza e REL: Sulmet kibernetike, rrezik nga rrjedhja e të dhënave të qytetarëve

Për t’u bërë ballë sulmeve kibernetike’, Ministria e Shoqërisë Informative në Maqedoninë e Veriut kohë më parë paralajmëroi dhe themelimin e një agjencie për digjitalizim që do të ketë për detyrë koordinimin e sigurisë kibernetike për të gjitha institucionet e vendit, por në këtë drejtim akoma asgjë konkrete nuk është bërë.

12 August 2023, 15:58 Nga a.l
Analiza e REL: Sulmet kibernetike, rrezik nga rrjedhja e të dhënave
Foto ilustruese

MAQEDONI E VERIUT- Në Qendrën Nacionale për Përgjigje ndaj Incidenteve Kompjuterike në kuadër të Agjencisë për Komunikime Elektronike gjatë këtij viti janë paraqitur 155 incidente gjithsej, prej të cilave 12 janë më serioze, bën të ditur për Radion Evropa e Lirë Jeton Akiku, drejtor i Agjencisë për Komunikime Elektronike në Maqedoninë e Veriut.

“Ky numër ka të bëjë vetëm me rastet që janë paraqitur në Qendrën Nacionale për Përgjigje ndaj Incidenteve Kompjuterike, por do theksuar se ky numër në realitet është më i madh, pra nuk është real, për shkak se sipas ligjit, institucionet – shtetërore dhe private nuk e kanë obligim ligjor që domosdo t’i paraqesin incidentet. Meqenëse nuk e kanë paraqitjen të obligueshme, një pjesë e tyre edhe nuk e bën paraqitjen”, thotë Akiku.

Për t’u bërë ballë sulmeve kibernetike’, Ministria e Shoqërisë Informative në Maqedoninë e Veriut kohë më parë paralajmëroi dhe themelimin e një agjencie për digjitalizim që do të ketë për detyrë koordinimin e sigurisë kibernetike për të gjitha institucionet e vendit, por në këtë drejtim akoma asgjë konkrete nuk është bërë.

Ekspertët e Teknologjisë Informative thonë se formimi i një qendre që do të menaxhojë sistemin e mbrojtjes nga sulmet kibernetike është më se i domosdoshëm. Në të kundërtën, sipas tyre, jo vetëm se do të bllokohet funksionimi i institucioneve të vendit, por mund të ndodhë rrjedhje informacionesh duke dëmtuar seriozisht mbrojtjen e të dhënave personale të qytetarëve.

“Zgjidhja e problemeve që kanë të bëjnë me sulmet kibernetike, kërkon ekspertë të teknologjisë informative. Ky kuadër duket qartë se mungon në vend, dhe ai pak që është nuk dëshiron të angazhohet për shkak të pagave, të cilat janë të ulëta në sektorin publik kundrejt atyre që marrin në sektorin privat, ku kryesisht janë të angazhuar. Mungesa e investimeve në sigurinë kibernetike bën që ueb-faqet e institucioneve të Maqedonisë së Veriut të mbeten objektiv i lehtë për sulmuesit”, thotë Filip Simeonov, ekspert i sigurisë kibernetike.

Ai thekson për Radion Evropa e Lirë se kjo neglizhencë mund t’i kushtojë shumë shtetit.

Mungesë kuadri

Drejtor i Agjencisë për Komunikime Elektronike (AKE), Jeton Akiku, pohon se mungon kuadri adekuat i ekspertëve të teknologjisë informative.

“Gjendja e sigurisë kibernetike në përgjithësi nuk është shumë e keqe, por nuk është shumë e mirë. Siguria kibernetike është një problem, me të cilin ballafaqohet e gjithë bota kohëve të fundit, jo vetëm vendet e Ballkanit Perëndimor, por edhe vendet e zhvilluara. Institucionet e shtetit, po edhe sektori privat, duhet të bëjnë investime serioze veçanërisht në resurset njerëzore, pasi besoj se problem në Maqedoninë e Veriut paraqet mungesa e resurseve njerëzore adekuate që mund të merren me sulmet kibernetike”, thotë ai.

Sulmet kibernetike ndaj institucioneve shtetërore u shpeshtuan pas fillimit të agresionit ushtarak rus në Ukrainë, kanë konfirmuar nga Ministria e Shoqërisë Informative dhe Administratës. Ata thonë se vendet e rajonit mund të presin sulme të këtilla edhe në të ardhmen.

Gjatë këtij viti, sulmet kibernetike për disa javë bllokuan sistemin shëndetësor, duke i lënë pa rroga punonjësit e shëndetësisë. Ndërsa, gjatë vitit të kaluar bujqit mbetën për disa muaj pa subvencione si rrjedhojë e sulmit kibernetik të ueb-faqes zyrtare të këtij dikasteri.

Cak i sulmeve kibernetike edhe Agjencia e Komunikimeve

Edhe Agjencia e Komunikimeve Elektronike në prill të këtij viti ishte cak i sulmeve kibernetike. Drejtori i këtij institucioni, Jeton Akiku, bën të ditur se hakerët kanë kërkuar një vlerë të caktuar për të zhbllokuar sistemin. Ai sqaron se nuk kanë rënë pre e shantazhit, por ekspertët e teknologjisë informative kanë arritur shpejt ta zgjidhin problemin që kanë shkaktuar hakerët.

Radio Evropa e Lirë ka pyetur Ministrinë e Punëve të Brendshme se sa sulme kibernetike ndaj institucioneve shtetërore janë raportuar këtë vit në Departamentin e Krimeve Kompjuterike dhe Forenzikës Digjitale dhe në sa raste nga ky dikaster është zbuluar se kush qëndron pas sulmeve kibernetike.

Mirëpo, deri në publikimin e këtij teksti, nuk nga Ministria e Punëve të Brendshme nuk kanë kthyer përgjigje. As nga Prokuroria, deri në publikimin e tekstit, nuk janë përgjigjur në pyetjen e REL-it se sa është numri hetimeve të sulmeve kibernetike.

Ekspertët e sigurisë kibernetike thonë se kambanë alarmi për vendin paraqet fakti se pjesa më e madhe e ueb-faqeve të institucioneve shtetërore dhe publike nuk disponojnë as me certifikatën bazë për sa i përket sigurisë kibernetike. Ndërkaq, qytetarët, për të realizuar shërbime të caktuara, vendosin në to të dhënat personale duke besuar se janë të mbrojtur./REL

maqedoni e veriut

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin