LIVE UPDATES
Bota

Analiza e REL: OKB thotë se Krimeja është ukrainase, por pse financoi kërkimet ruse atje?

Një nga bashkautoret e një nga studimeve publikisht ka lavdëruar të gjithë ata që ndihmojnë forcat ruse në pushtimin e Ukrainës që nisi në shkurt të vitit 2022.

21 October 2024, 07:35 Nga r.ll
Analiza e REL: OKB thotë se Krimeja është ukrainase, por pse
vladimir putin

RUSI- Agjencia për energji bërthamore e Kombeve të Bashkuara (IAEA) ka financuar kërkime shkencore shtetërore ruse në Krime që kur Moska mori gadishullin ukrainas më 2014, gjeti një hulumtim i kryer nga Radio Evropa e Lirë. Ky financim, sipas kritikëve, është i barasvlershëm me legjitimimin e agresionit rus kundër Ukrainës fqinje.

IAEA-ja, agjencia e OKB-së së siguron përdorimin paqësor të energjisë bërthamore, ka nënshkruar të paktën dy marrëveshje me institutet kërkimore me bazë në Rusi, për studime që përfshijnë edhe punë në terren në Krime, që Rusia e ka pushtuar përmes një operacioni ushtarak në mars të vitit 2014, thuhet në të dhënat e brendshme të agjencisë, të cilat i ka siguruar Radio Evropa e Lirë.

OKB-ja ka hedhur poshtë pretendimin e Moskës për Krimenë përmes një rezolute të miratuar në Asamblenë e Përgjithshme, pasi Rusia mori këtë territor më 2014. Shefi i IAEA-s, Rafael Grossi, ka thënë se ai dhe agjencia që udhëheq janë të përkushtuar ndaj parimit të Kartës së OKB-së se “kufijtë kombëtarë nuk duhet të ndryshohen me forcë”.

Ky kontratat e IAEA-s me institucionet kërkimore shtetërore ruse që janë përfshirë në punën në terren në Krime janë nënshkruar mes vitit 2016 dhe 2019, dhe kontrata e parë ishte zgjatur në verën e vitit 2019, thuhet në dokumentet e siguruara nga REL-i.

Një nga bashkautoret e një nga studimeve publikisht ka lavdëruar të gjithë ata që ndihmojnë forcat ruse në pushtimin e Ukrainës që nisi në shkurt të vitit 2022.

Përderisa kontratat janë relativisht të vogla në përmasa dhe shtrirje, ato vënë në pah terrenin e turbullt diplomatik përmes së cilit IAEA-ja është dashur të navigojë pasi Rusia nisi agresionin kundër Ukrainës më 2014 dhe e përshkallëzoi situatën duke nisur luftën në shkallë të plotë më 2022.

IAEA-ja edhe më parë ka qenë e përfshirë në mosmarrëveshjet mbi statusin e Krimesë, duke marrë parasysh kontrollin de facto të Rusisë që ka mbi një reaktor bërthamor kërkimor atje dhe pretendimin ligjor që Ukraina ka mbi gadishullin, që e njeh shumica dërmuese e komunitetit ndërkombëtar.

Ukraina dhe aleatët e saj perëndimorë i kanë bërë thirrje IAEA-s që të shmangë veprimet që sugjerojnë njohjen e marrjes së kontrollit të Krimesë nga Rusia, ndërsa Rusia në vitin 2015 refuzoi të miratojë raportin vjetor të IAEA-s sepse në të thuhej se reaktori në qytetin Sevastopol në Krime, gjendej në Ukrainë.

IAEA-ja tha në një deklaratë për REL-in se agjencia vazhdon të njohë Krimenë si pjesë të Ukrainës, në përputhje me rezolutën e Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së të vitit 2014. Agjencia i përshkroi studimet si të natyrës “krejtësisht teknike” dhe tha se këto kërkime “nuk përbëjnë ndonjë ndryshim në qëndrimin e agjencisë mbi statusin e Krimesë.”

“Emërtimet e përdorura nga palët përkatëse, dhe paraqitja e materialeve në raportet e tyre, nuk nënkuptojnë shprehjen e ndonjë qëndrimi nga ana e IAEA-s lidhur me statusin ligjor të ndonjë vendi apo territori ose të autoriteteve të tij”, tha një zëdhënës i IAEA-s.

Zëdhënësi gjithashtu e përshkroi palën kontraktuese në një nga projektet – Instituti i Përbashkët për Kërkime Bërthamore (JINR), një qendër ndërkombëtare hulumtimi, me bazë në qytetin Dubna, në periferi të Moskës – duke thënë se“nuk është një organizatë ruse, por një organizatë ndërkombëtare për kërkime ndërqeveritare shkencore, që gjendet në Rusi”.

Por, misioni i përhershëm i Ukrainës në Vjenë, ku ndodhet selia e IAEA-s, i tha REL-it se asnjë projekt kërkimor i sponsorizuar nga IAEA-ja në Krime nuk është miratuar nga Qeveria ukrainase.

“Qëndrimi ynë mbetet i qartë: Ukraina kundërshton fuqishëm çdo projekt ndërkombëtar apo çdo aktivitet tjetër në territoret e pushtuara përkohësisht të Ukrainës, përfshirë në Republikën Autonome të Krimesë dhe qytetin e Sevastopolit, pasi kjo shkel sovranitetin dhe integritetin territorial të shtetit tonë”, tha ky mision përmes një deklarate dërguar përmes postës elektronike.

Deri në publikimin e këtij artikulli, misioni i përhershëm i Rusisë në Vjenë nuk i është përgjigjur kërkesës së REL-it për koment.

Kontrata ruse për kërkim, e cila u zgjat më 2019, fillimisht u nënshkrua në shtator të vitit 2016 me JINR-në. Projekti u përqendrua në studimin e tendencave të ndotjes “në zonat bregdetare ruse të Detit të Zi” duke përdorur “teknika bërthamore dhe analitike”.

Përderisa studimi i publikuar në maj të vitit 2019 nuk përmendi Krimenë apo ndonjë nga vendndodhjet e saj, përmbajtja e projektit kërkimor, e përshkruar në marrëveshjen mes JINR me IAEA, saktësisht thoshte se studimi do të përfshinte kërkime në Sevastopol.

JINR gjithashtu theksoi në propozimin e tij për kontratën e kërkimit të dërguar në qershor të vitit 2016 se puna në terren do të kryhej në Sevastopol. Në propozim u tha se kjo punë do të bëhej së bashku me Institutin e Biologjisë së Deteve të Jugut, me bazë në Sevastopol, që u mor nën kontroll nga autoritetet ruse pasi Moska mori Krimenë dhe ky institut më pas u integrua në Akademinë ruse të Shkencave.

Sipas propozimit, kostoja totale e projektit kërkimor u vlerësua të jetë 165.000 euro, duke kërkuar 15.000 euro nga IAEA-ja.

Hulumtuesja kryesore e projektit, profesoresha Marina Frontasyeva nga JINR-ja, nuk iu përgjigj kërkesës për informacione lidhur me punën në terren në Krime që ishin specifikuar në propozim dhe në kontratën me IAEA-n.

Një nga bashkëautorët e Frontasyevas, Natalya Milchakova, është bashkëkryetare e degës në Sevastopol të Frontit Popullor, një organizatë pro Kremlinit, e themeluar me iniciativën e presidentit rus, Vladimir Putin.

Në mars, Milchakova ndihmoi në organizimin e një ceremonie për ndarje të çmimeve për banorët e Sevastopolit që kishin ofruar ndihmë për forcat ruse që luftojnë kundër Ukrainës dhe kishe deklaruar se ata “po e sjellin fitoren tonë edhe më afër”.

Kontrata e dytë e IAEA-s, të cilën e ka analizuar REL-i, u nënshkrua me Qendrën Federale të Shëndetit të Kafshëve të Rusisë, një institut kërkimor me bazë në qytetin e Vladimirit, që gjendet 200 kilometra në lindje të Moskës.

Kontrata në vlerë prej 60.000 eurosh u dha për një projekt që kishte të bënte me studimin e virusit të gripit të shpendëve nga shpendët e egër migrues, duke përdorur analizën e izotopeve stabile. Përderisa kontrata nuk përmend Krimenë, një “raport përfundimtar për kontratat” për projektin e dorëzuar në shtator të vitit 2023 theksonte se mostrat e puplave nga shpendët u grumbulluan në “Republikën e Krimesë.”

Hulumtuesi kryesor i projektit, Viktor Irza, nuk iu përgjigj kërkesës për informacione lidhur me projektin.

Ekspertja ukrainase e sigurisë bërthamore, Olha Kosharna, ish-anëtare e bordit të Inspektoratit Shtetëror të Rregullatorit Bërthamor të Ukrainës, tha se sponsorizimi i projekteve kërkimore nga IAEA-ja në pjesët ukrainase të pushtuara nga Rusia është “një gjë e shëmtuar”.

“Kjo është një shkelje, sigurisht, sepse IAEA-ja zyrtarisht e konsideron Sevastopolin si territor ukrainas, ashtu siç janë rajonet e Donjeckut dhe Luhanskut, rajoni i Zaporizhjas dhe të gjitha territoret e pushtuara të Ukrainës”, tha Kosharna për Radion Evropa e Lirë.

Raportet vjetorë të IAEA-s vazhdojnë të listojnë reaktorin kërkimor, me bazë në Sevastopol, si reaktor që gjendet në Ukrainë, megjithatë, një gjuhë që sugjeron njohjen në heshtje të pushtimit të Ukrainës nga Rusia është shfaqur diku tjetër në IAEA.

Lista e pjesëmarrësve për një ngjarje që do të mbahet në të ardhmen në Moskë, e që sponsorizohet nga IAEA-ja, ngjarje që ka të bëjë me terapinë për rrezatim, përfshin dy individë nga delegacioni rus, të cilët janë listuar se janë nga “Donjecku, Federata Ruse,” sipas të dhënave të brendshëm të IAEA-s, të analizuara nga REL-i.

Donjecku është një qytet i madh në Ukrainën lindore që u mor nga forcat e mbështetura nga Rusia në vitin 2014, së bashku me pjesë të rajonit përreth Donjeckut dhe rajonin fqinj Luhanskut, dhe ka mbetur nën kontrollin e Moskës që kur Rusia nisi pushtimin në shkallë të plotë të Ukrainës më 2022./REL

vladimir putin moska

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin