LIVE UPDATES
Bota

Analiza e VOA: Pse marrëveshja e grurit të Detit të Zi është jetike për sigurinë globale të ushqimit

Çmimet e mallrave bujqësore ishin të larta para luftës për shkak të rimëkëmbjes ekonomike pas pandemisë së virusit “COVID-19”. Por, konflikti e shtyu çmimin e drithërave si gruri dhe misri në nivele të papërballueshme për vendet që vareshin nga importi i tyre, si Egjipti, Libani dhe Tunizia.

3 November 2022, 23:22 Nga DOSJA
Analiza e VOA: Pse marrëveshja e grurit të Detit të Zi
Deti i Zi

Një marrëveshje historike për të lejuar eksportet e drithërave nga Ukraina, e cila filloi sërish funksionimin të mërkurën pasi u pezullua për pak kohë, ka luajtur rol vendimtar në lehtësimin e një krize globale ushqimore të shkaktuar nga sulmi I forcave ruse në Ukrainë. E ndërmjetësuar nga Kombet e Bashkuara dhe Turqia dhe e nënshkruar nga Moska dhe Kievi më 22 korrik, marrëveshja krijoi një korridor detar të mbrojtur për të lejuar rifillimin e dërgesave të grurit për herë të parë që nga fillimi i luftimeve në shkurt.

Ja çfarë dimë për marrëveshjen, e njohur si Iniciativa e Drithërave të Detit të Zi: Pse ishte e nevojshme?

Kur trupat ruse e nisën sulmin në fund të shkurtit, Moska vendosi një bllokadë në portet e Detit të Zi të Ukrainës, duke ndaluar të gjitha eksportet bujqësore. Ukraina është një nga vendet me prodhimet më të mëdha të drithërave. Lufta bllokoi 20 milionë tonë metrikë drithë të bllokuar në portet e Ukrainës, duke bërë që çmimet e ushqimeve të rriten në mbarë botën. Para luftës, deri në 90% të eksporteve të grurit, misrit dhe lulediellit të Ukrainës transportoheshin duke shfrytëzuar rrugët detare, duke u nisur kryesisht nga Odesa. Shumë vende në zhvillim mbështeteshin në masë të madhe tek Kievi për furnizimin me grurë. Çmimet e mallrave bujqësore ishin të larta para luftës për shkak të rimëkëmbjes ekonomike pas pandemisë së virusit “COVID-19”. Por, konflikti e shtyu çmimin e drithërave si gruri dhe misri në nivele të papërballueshme për vendet që vareshin nga importi i tyre, si Egjipti, Libani dhe Tunizia.

Çfarë mbulon marrëveshja?

Marrëveshja siguron eksportin e sigurt të grurit, prodhimeve ushqimore dhe plehrave, përfshirë amoniakun, nga tre porte të Detit të Zi në Ukrainën jugperëndimore: Odesa, Chornomorsk dhe Pivdennyi. Anija e parë e grurit që u largua sipas marrëveshjes së mbështetur nga OKB, u nis më 1 gusht. Sipas shifrave të OKB-së që nga 1 nëntori, gjithsej 9.7 milionë tonë metrikë drithë dhe prodhime të tjera bujqësore janë transportuar në tre muajt e parë të marrëveshjes, shumica dërrmuese grurë dhe misër. E vlefshme për 120 ditë, marrëveshja do të rinovohet më 19 nëntor në një proces që mund të bëhet automatikisht pa negociata të mëtejshme.

OKB-ja thotë se zgjatja e marrëveshjes është thelbësore për sigurinë globale të ushqimit dhe po kërkon që ajo të vazhdojë edhe për një vit. Megjithëse nisma po funksionon mirë, dërgesat janë nga 40-50% më të ulëta në krahasim me periudhën para sulmit të Rusisë, thotë OKB.

Si funksionon marrëveshja?

Sipas faqes së internetit të OKB-së, marrëveshja krijon një korridor të sigurt midis tre porteve të Ukrainës dhe një zone në ujërat turke ku anijet inspektohen përpara se të lejohen të vazhdojnë udhëtimin e tyre. Për të monitoruar marrëveshjen, një qendër e përbashkët komandimi dhe kontrolli u krijua në Stamboll për të mbikëqyrur operacionet dhe për të zgjidhur mosmarrëveshjet. E njohur si Qendra e Përbashkët Koordinuese (JCC), ajo ka katër ekipe me tetë inspektorë, dy nga Rusia dhe po aq nga Ukraina, Turqia dhe Kombet e Bashkuara.

Këto ekipe inspektojnë në zonën turke, anijet që transportojnë grurë, pak para nisjes drejt vendeve të treta për t’u siguruar që të gjitha mallrat janë kontrolluar. Ekipet gjithashtu kontrollojnë anijet boshe që kthehen në Ukrainë për t'u siguruar që ato nuk mbajnë armë, mallra ose njerëz të paautorizuar.

Kalim i sigurt

Marrëveshja krijon një zonë të sigurt prej 10 miljesh detare brenda së cilës anijet me grurë udhëtojnë përgjatë korridorit ku nuk lejohen anijet ushtarake, pajisje tjera ose dronë brenda asaj rrezeje. Të gjitha lëvizjet e anijeve të regjistruara nga JCC u transmetohen autoriteteve përkatëse ushtarake për të parandaluar çdo incident. Çdo shkelje ose kërcënim duhet të trajtohet nga JCC. Në fillim të luftës, Ukraina minoi portet e saj kryesore të Detit të Zi për të shmangur kërcënimet e një sulmi rus nga deti. Ekspertët thonë se duhet shumë kohë për të çminuar të gjitha ato zona.

Marrëveshja u mundëson ukrainasve të drejtojnë anijet përgjatë rrugëve të sigurta që shmangin fushat e minuara, brenda dhe jashtë ujërave ukrainase territoriale. Marrëveshja u pezullua për pak kohë Më 29 tetor, Rusia tha se po pezullonte pjesëmarrjen e saj në marrëveshje, duke akuzuar Ukrainën për përdorimin e korridorit të anijeve për të nisur një sulm me dron në flotën e saj të Detit të Zi, në portin Sevastopol të Krimesë. Pas një telefonate mes ministrave të mbrojtjes të Rusisë dhe Turqisë, marrëveshja filloi të zbatohet sërish më 2 nëntor. Moska tha se kishte marrë garanci me shkrim nga Kievi se korridori nuk do të përdorej për të sulmuar forcat ruse.

Marrë nga VOA 

deti i zi

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin