LIVE UPDATES
Bota

Analiza e BBC: Cilat janë shtatë përfundimet nga marrëveshja SHBA-Ukrainë për mineralet

Pas disa muajsh përgatitjeje, ajo krijon një fond investimi që Ukraina shpreson se do të çimentojë ndihmën e SHBA-së, ndërsa vendi përpiqet të zmbrapsë Rusinë tre vjet pas pushtimit.

1 May 2025, 12:59 Nga E. D
Analiza e BBC: Cilat janë shtatë përfundimet nga marrëveshja
foto ilustruese

SHBA- SHBA-të dhe Ukraina kanë nënshkruar një marrëveshje që do t'i japë Uashingtonit akses në disa nga burimet natyrore të vendit të shkatërruar nga lufta. Pas disa muajsh përgatitjeje, ajo krijon një fond investimi që Ukraina shpreson se do të çimentojë ndihmën e SHBA-së, ndërsa vendi përpiqet të zmbrapsë Rusinë tre vjet pas pushtimit. BBC ka parë një draft të marrëveshjes, por jo tekstin përfundimtar. Bazuar në këtë dhe deklaratat publike nga të dyja palët, BBC ka përmbledhur shtatë pikat kryesore. 

Asnjë hakmarrje ukrainase ndaj SHBA-së

Trump më parë ka kërkuar që Ukraina të kthejë 350 miliardë dollarë ndihmë që ai pretendon se i është ofruar nga SHBA-të gjatë luftës, një kusht që Zelensky e hodhi poshtë. Por Uashingtoni duket se ka bërë një lëshim. Kryeministri ukrainas Denys Shmyhal tha se marrëveshja nuk diktonte që vendi i tij të paguante ndonjë "borxh" të supozuar. Trump e ka cilësuar marrëveshjen si një fitore edhe për palën e tij, duke thënë se vendi i tij do të marrë mbrapsht “shumë më tepër në teori” sesa miliardat që iu dhanë Ukrainës nga paraardhësi i tij Joe Biden.

Ton më i ashpër nga SHBA-të ndaj Putinit

Gjuha e përdorur nga SHBA-të në njoftimin e marrëveshjes është dukshëm më e ashpër ndaj Rusisë sesa zakonisht ndodh nga administrata Trump. Një deklaratë nga Departamenti i Thesarit i referohet "pushtimit në shkallë të plotë të Rusisë" dhe shton se "asnjë shtet apo person që financoi ose furnizoi makinën ruse të luftës nuk do të lejohet të përfitojë nga rindërtimi i Ukrainës". Kjo do ta inkurajojë Kievin, i cili ka kërkuar që të ushtrohet më shumë presion mbi Rusinë në bisedimet midis Moskës dhe Uashingtonit që diskutojnë një armëpushim të mundshëm.

Nafta dhe gazi të përfshira së bashku me mineralet

Pavarësisht faktit se pjesa më e madhe e diskutimeve rreth marrëveshjes lidhet me pasurinë minerale të Ukrainës, marrëveshja përfshin gjithashtu dispozita për projekte të reja nafte dhe gazi, si dhe infrastrukturën përkatëse. Në të gjitha rastet, burimet mbeten në pronësi të Ukrainës, edhe pse SHBA-të do të kenë akses të përbashkët. Kjo është parë si një zbutje e qëndrimit të Ukrainës, pasi nuk ishte në draftet e mëparshme të marrëveshjes.

Asnjë pengesë për ambiciet e Kievit për në BE

Ukraina ka kohë që aspiron të anëtarësohet në Bashkimin Evropian dhe bisedimet e pranimit filluan zyrtarisht qershorin e kaluar. Në Kiev kishte disa shqetësime se marrëveshja për burimet mund të pengonte aftësinë e Ukrainës për t'u bashkuar me BE-në, nëse u jepte trajtim preferencial investitorëve amerikanë, pasi Kievi dhe Brukseli tashmë kanë një partneritet strategjik për lëndët e para.

Por teksti i marrëveshjes thotë se SHBA-të e pranojnë qëllimin e Ukrainës për t'u bashkuar me BE-në dhe nevojën që kjo marrëveshje të mos bjerë ndesh me të. Gjithashtu thuhet se nëse Ukraina duhet të rishikojë kushtet e marrëveshjes për shkak të "detyrimeve shtesë" si pjesë e anëtarësimit në BE, atëherë SHBA-të pranojnë të negociojnë me mirëbesim. Përveç kësaj, Kievi thotë se SHBA-të do të mbështesin transferime shtesë të investimeve dhe teknologjisë në Ukrainë, përfshirë ato nga BE-ja dhe vende të tjera.

Fitimet do të riinvestohen në Ukrainë për 10 vjet

Një tjetër element intrigues i marrëveshjes është se, për dekadën e parë të fondit të investimeve në rindërtim, fitimet do të "riinvestohen plotësisht në ekonominë e Ukrainës". Kjo është potencialisht e rëndësishme nëse nuk ka përfitim financiar për SHBA-në për 10 vjet. Ukraina thotë se pret që çdo para që hyn në fond do të shkojë për rindërtimin e vendit dhe projekte të reja.

Pas kësaj periudhe fillestare, fitimet mund të shpërndahen midis partnerëve. Sekretari i Thesarit të SHBA-së, Scott Bessent, i tha Fox News se marrëveshja ishte një sinjal për popullin amerikan se "ne kemi një shans për të marrë pjesë, për të marrë disa nga fondet dhe armët, kompensim për to dhe për të qenë partnerë me suksesin e popullit ukrainas".

Një angazhim ushtarak amerikan përsëri në tryezë

SHBA-të e kanë cilësuar marrëveshjen si thelbësore për t’u nënshkruar nëse Ukraina do të vazhdojë të marrë ndihmën e saj ushtarake. Zëvendëskryeministrja e parë ukrainase, Yulia Svyrydenko, e cila fluturoi për në Uashington DC për të nënshkruar marrëveshjen, tha se ajo parashikonte që SHBA-të të kontribuonin me ndihmë të re në të ardhmen, të tilla si sistemet e mbrojtjes ajrore.

Edhe kjo do të shënonte një ndryshim në strategjinë e Trumpit i cili është përpjekur të ulë mbështetjen ushtarake për Ukrainën që kur është kthyer në Shtëpinë e Bardhë. Një pyetje e pazgjidhur është se çfarë do të nënkuptojë në fund të fundit marrëveshja për gjendjen e luftës. Kremlini ende nuk i është përgjigjur marrëveshjes.

SHBA-të mund të largohen në çdo kohë

Duket se nuk ka garanci konkrete sigurie nga SHBA-ja, diçka që Ukraina dhe Evropa e kanë shtyrë prej kohësh Shtëpinë e Bardhë ta ofrojë. Trump ka kohë që ngurron të japë të njëjtin angazhim ushtarak që kishte dhënë Biden. Në vend të kësaj, interesi i tij për të vazhduar kursin me mbështetjen e SHBA-së për Ukrainën është më implicit, për shkak të angazhimeve ekonomike të përcaktuara në këtë marrëveshje. Kjo do të thotë se do të ketë ende një brishtësi në lidhje me angazhimin e aleatit më të rëndësishëm të Ukrainës./BBC

shba ukraine

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin