LIVE UPDATES
Bota

DW: Puna e bamirësisë, projekti "Social Friday" në Maqednoninë e Veriut

Një sipërmarrës i teknologjisë së ndërtimit në Maqedoninë e Veriut dhe punonjësit e tij të premteve bëjnë punë bamirësie në vend që të punojnë. Projekti “Social Friday” po përhapet në disa vende evropiane.

29 October 2022, 12:52 Nga d.a.
DW: Puna e bamirësisë, projekti "Social Friday" në
Projekti "Social Friday"

MAQEDONIA E VERIUT- Është një e premte e vonë vjeshte me diell në kryeqytetin e Maqedonisë së Veriut. Në një terasë mbi një çati në qendër të Shkupit rreth njëzet të rinj dhe disa të rritur rrinë para telajove të bardha katrore, në duar kanë penela, tavoloza me ngjyra dhe kanaçe me sprej. Gati të gjithë kanë veshur bluza me mbishkrimin: "Social Friday. Let´s reinvent Fridays". Një mësuese shkon nga një punim te tjetri dhe shikon pikturat që po krijohen.

Bekimi dhe motra e tij Faria përdorin shabllone për të spërkatur lule dhe gjethe në një kanavacë, më vonë pikturojnë diçka mbi to dhe qeshin. Një vajzë moshatare me ta u jep këshilla se cilat ngjyra shkojnë me njëra-tjetrën. Bekimi dhe Faria, 17 dhe 18 vjeç, vijnë nga një familje shumë e varfër, prindërit e tyre kanë vdekur vite më parë. Detaje nuk duan të tregojnë. Që atëherë ata kanë jetuar në jetimore. Faria është në semestrin e parë të studimeve për mjekësi, vëllai i saj i vogël Bekimi do të donte të bëhej avokat më vonë. Ai thotë: "Është hera e parë që kam pikturuar një pikturë si kjo. Është kënaqësi e madhe."

"Shtëpia e Kulturës "Koco Racin” në Shkup. Këtu këtë të premte po zhvillohet e ashtuquajtura social friday - një iniciativë e vlefshme e sipërmarrësit shqiptar nga Maqedonia e Veriut Fikret Zendeli. 39 vjeçari është në fakt inxhinier ndërtimi ka një firmë për paraqitjet dixhitale tredimensionale të ndërtimeve. Megjithatë Zendeli është bërë i njohur në vend me projektin e tij Social Friday: një herë në tremujor një të premte, ai dhe punonjësit e tij në vend që të punojnë në firmë bëjnë punë bamirësie - për njerëzit e varfër, për minoritetet e pafavorizuara ose për mbrojtjen e mjedisit.

Të bashkosh njerëzit

Zendeli këtë të premte ka bashkuar të rinj nga një shtëpi e fëmijës në Shkup me nxënëse dhe nxënës, që përgatiten për studime për art. Aty janë edhe disa punonjës të Zendelit. Të gjithë bëjnë piktura. Ato do të dalin në ankand më vonë në një vernisazh. Të ardhurat do t`i kalojnë jetimores.

Zendeli organizon të premte të tilla sociale që nga viti 2017. Ideja për këtë i ka lindur rastësisht gjatë një fluturimi me avion. Në revistën e avionit Zendeli lexoi për një studim, sipas të cilit të premtet janë ditët më joproduktive të një firme, pasi shumica e punonjësve mendojnë për fundjavën që po vjen. "Pyeta veten, nëse në vend të punës mund të bëja diçka kuptimplote, për shembull diçka që t`u shërbente të gjithëve. Kështu më lindi ideja e "Social Friday”, thotë Zendeli për DW. "Iniciativa dëshiron të përdorë kohën më joproduktive të javës për të bashkuar njerëzit, për të bërë diçka për të mirën e të gjithëve dhe në të njëjtën kohë për të promovuar bashkëpunimin”.

I emigruar në Zvicër

Po aq e pazakontë sa edhe projekti Social Friday është edhe jeta e Fikret Zendelit. Ai vjen nga një familje e thjeshtë dhe ka lindur në Gostivar, në veriperëndim të Maqedonisë. Babai i tij punonte si bojaxhi në Zvicër, në vitin 1992 solli atje gruan dhe tre fëmijët, djali i tij Fikreti në atë kohë ishte nëntë vjeç.

Ai u rrit në Langnau am Albis afër Cyrihut dhe gjermanishtja e Zvicrës shpejt u bë gjuha e tij amtare. Familja u mirëprit me çiltërsi dhe u ndihmua që në fillim, thotë Fikret Zendeli. Ai është edhe sot thellësisht mirënjohës Zvicrës për këtë.

Pas shkollës ai studioi për teknikë ndërtimi. Ai mori një ofertë të mirë pune në një kompani të njohur zvicerane. Por e refuzoi dhe u kthye në vendin e tij të lindjes Maqedoni. Prindërit dhe vëllezërit e motrat e tij u shokuan.

Shpirti aventure dhe ambicioz

Zendeli mbërriti në Shkup në dimrin e vitit 2009 me një makinë të vjetër dhe dy kompjutera në sediljen e pasme. "Nuk ishte patjetër nevoja e kërkimit të rrënjëve të mia", thotë ai. "Ishte më shumë një etje për aventura dhe ambicie për të krijuar në vendlindje firmën time, që do të afirmohej në tregun zviceran”."

Zendeli themeloi në vitin 2010 në Shkup firmën Breon për paraqitjen dixhitale tredimensionale të të dhënave të ndërtesave, shkurt BIM, një teknologji pa të cilën asnjë projekt i madh ndërtimi nuk mund të bëjë dot sot. Që atëherë firma e Zendelit është etabluar me sukses në tregun zviceran dhe është përfshirë në shumë projekte të mëdha ndërtimi.

Bashkë me suksesin sipërmarrësi i bën vetes pyetje për jetën. Sidomos në Maqedoninë e Veriut, një vend me pabarazi të madhe sociale. Të fitosh shumë para, të blesh mallra luksi dhe të bësh një jetë të shtrenjtë, ndërkohë që fqinjët e kanë të vështirë. S´e bëja këtë dot, thotë Zendeli. "Shpesh pyes veten, se si mund ta përdor jetën time të kufizuar në këtë planet për ta lënë atë më të mirë sesa e gjeta."

Bashkëpunim afagjatë

Fillimisht Zendeli projektin Social Friday e shihte vetëm si një aktivitet për firmën e tij. Por më pas erdhën gjithnjë e më shumë kërkesa përmes rrjeteve sociale dhe kompanive të tjera, të cilat e frymëzuan atë për ta bërë këtë ide më të njohur në publik.

Ndërkohë projekti e preokupon pothuajse po aq sa edhe puna në firmë. Social Friday ka prej kohësh faqen e saj të internetit. Në Maqedoni marrin pjesë ndër të tjera një bankë e madhe dhe një firmë farmaceutike dhe IT, edhe firma dhe iniciativa në Bullgari, Kosovë, Letoni, Norvegji dhe Austri marrin pjesë rregullisht. Ndonjëherë pas eventeve të social friday mund të vijë edhe një bashkëpunim afatgjatë. Për shembull, pas një të premteje sociale, firma e Zendelit financoi për një vit në një qendër ditore për fëmijët romë një vend punë për një mësuese të papunë anglishteje. Më vonë ajo mori aty një vend të përhershëm.

Gjëra pozitive nga Maqedonia e Veriut

Vitin e kaluar Zendeli ishte i ftuar në një konferencë të forumit TED (Teknologji, Argëtim, Dizajn), një konferencë udhëheqëse në botë për idetë inovative - ishte paraqitja e parë në TED e një sipërmarrësi nga Ballkani Perëndimor. Zendeli e promovon vazhdimisht projektin e tij tek sipërmarrjet e mëdha, ai sapo ishte në Stokholm në qendrën e kompanisë H&M. "Unë mendoj se Social Friday ka një potencial të madh për të ndryshuar kulturën e korporatave në mbarë botën", thotë ai. "Dhe e fundit, por jo më pak e rëndësishme, ky projekt tregon se edhe nga një vend si Maqedonia e Veriut, për të cilin njerëzit osë nuk dëgjojnë asgjë, ose jo shumë gjëra të mira mund të vijë diçka pozitive."

Social Friday në shtëpinë e kulturës 'Koco Racin' përfundon në këtë pasdite të ngrohtë vjeshte me një drekë të përbashkët. Mbi njëzet piktura kanë pikturuar të rinjtë pa prindër dhe nxënësit së bashku. Disa përqafohen duke u ndarë, pas disa javësh do të takohen përsëri, kur të organizohet ankandi.

Më vonë, kur Fikret Zendeli dhe dy punonjëset e tij nxjerrin nga shtëpia e kulturës pikturat e paketuara në kartona dhe qeset me ushqimet e mbetura për t'i vendur në makinë, aty kalon një familje rome, një nënë me tre fëmijët. Ata e njohin njëri-tjetrin nga një event i mëparshëm i Social Friday. Punonjëset e Zendelit i japin asaj frutat e mbetura, pijet, djathin dhe bukën. Nëna pyet me mirësjellje, nëse mund t'i jepnin ca para për pelena, ajo nuk ka më për fëmijën e saj më të vogël. Fikret Zendeli e dëgjon. Ai shkon në tregun aty pranë dhe i blen asaj një pako të madhe./DW/

projekti "social friday" maqedonia e veriut fikret zendeli

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin