LIVE UPDATES
Bota

Ego-ja e Erdoganit po minon NATO-n

Por kjo është më e lehtë të thuhet sesa të bëhet, veçanërisht kur të paktën një aleat është në një udhëtim ego të denjë për një sulltan osman.

15 November 2022, 18:00 Nga Andreas Kluth
Ego-ja e Erdoganit po minon NATO-n
Rexhep Tajip Erdogan

Pjesë e të qenit, apo të bërjes aleatë është të pajtoheni se cilët janë dhe cilët nuk janë armiqtë tuaj të përbashkët. Përndryshe, nuk do të kishte nevojë për aleancë në radhë të parë. Por kjo është më e lehtë të thuhet sesa të bëhet, veçanërisht kur të paktën një aleat është në një udhëtim ego të denjë për një sulltan osman.

Në aleancën e NATO-s, ai do të ishte sërish presidenti turk Rexhep Tajip Erdogan. Ai është vetëm për veten e tij dhe si rezultat i bën gjërat pa nevojë. Për tu dukur i fortë në shtëpi përpara zgjedhjeve të qershorit të ardhshëm, ai vazhdon të ngatërrohet me mendjet e miqve dhe armiqve, duke mos u kujdesur aspak nëse shakatë e tij minojnë kohezionin perëndimor dhe sigurinë evropiane në përgjithësi.

Pothuajse të gjitha 30 vendet anëtare të NATO-s pajtohen se Rusia nën Presidentin Vladimir Putin është kundërshtari kryesor i aleancës. Fjala "pothuajse" është e nevojshme vetëm sepse një anëtar, Hungaria nën kryeministrin Viktor Orban, refuzon të rreshtohet pa mëdyshje me Perëndimin dhe Ukrainën kundër Moskës. Edhe Erdogani po i mban të hapura opsionet e tij, shpesh duke luajtur armiqësi me Putinin. Ndonjëherë kjo prodhon rezultate të mira, si kur të dy arritën një marrëveshje për të lejuar Ukrainën të eksportojë grurë. Herë të tjera, thjesht ngre vetullat.

Erdogan po sillet edhe më në mënyrë të papërgjegjshme kur bëhet fjalë për Suedinë dhe Finlandën, dy vende jo anëtare të NATO-s që duan t'i bashkohen aleancës. Anëtarësimi i tyre do të ishte i mirë për të gjithë të përfshirët. Vendet nordike do të ishin më të sigurta sipas Nenit 5 të NATO-s, ai që thotë se një sulm ndaj njërit është një sulm ndaj të gjithëve. Dhe NATO do të ishte më e fortë për aftësinë ushtarake dhe gjeografinë strategjike të nordikëve.

Por Turqia dhe Hungaria po zvarriten në ratifikimin e dy pranimeve. Erdogani është problemi kryesor. Në fakt, ai po shantazhon suedezët që të përvetësojnë pikëpamjen e tij për politikën në Lindjen e Mesme. Për Erdoganin, të gjitha organizatat kurde, qofshin ato me bazë në Turqi, Siri apo gjetkë, janë terroristë që duhet të ndalohen dhe të luftohen. Dhe ai dëshiron që vendet e tjera, veçanërisht Suedia, të ndjekin të njëjtën linjë.

Erdogan nuk është plotësisht i gabuar për terrorizmin, apo për kurdët. Të dielën në Stamboll, një bombë vrau të paktën 6 persona dhe plagosi dhjetëra, një grua është arrestuar, megjithëse është e paqartë nëse ajo ka ndonjë lidhje me organizatat kurde, siç pretendon ministri i brendshëm i Turqisë.

SHBA dhe Bashkimi Evropian gjithashtu kanë nxjerrë jashtë ligjit PKK-në, një grup kurd në Turqi. Por ata nuk e kanë futur në listën e zezë YPG-në, një milici kurde në Siri që ka lidhje të paqarta me PKK-në dhe ka qenë një aleat në luftimin e Shtetit Islamik. Në mënyrë të ngjashme, Suedia, e cila ka një diasporë të madhe kurde dhe disa deputetë me origjinë kurde, gjithashtu ka marrë një qasje të nuancuar deri më tani. Erdogan dëshiron t'i japë fund kësaj.

Suedezët tani duken të gatshëm për të përmbushur sa më mirë kërkesat e Erdoganit. Dhe ata kanë të drejtë ta bëjnë këtë. Për Suedinë, anëtarësimi në NATO dhe siguria kundër Rusisë janë shumë më të rëndësishme sesa politika ndaj kurdëve. Aty ku Erdogan është krejtësisht jashtë linjës është Deti Egje. Tensioni më i keq i brendshëm i NATO-s ka qenë prej dekadash armiqësia midis dy aleatëve nominalë, Turqisë dhe Greqisë, të cilët realisht e konsiderojnë njëri-tjetrin armiq. Që kur dolën nga shpërbërja e Perandorisë Osmane, të dy shtetet janë grindur, kamë të tërhequra mbi ishujt në Mesdhe, të drejtat për të eksploruar shtretërit e detit për gaz natyror dhe më shumë.

Së fundmi, përleshja e tyre është bërë sërish më shumë se verbale. Grekët ankohen se turqit po shkelin vazhdimisht ujërat territoriale dhe hapësirën ajrore greke. Turqit akuzojnë grekët për ngacmimin e avionëve turq gjatë një misioni të përbashkët të NATO-s, madje edhe për bllokimin e një sistemi anti-ajror në F-16 turq pranë Kretës. Me aleatë si këta, kujt i duhen armiqtë? "Ishujt që ju keni pushtuar nuk na lidhin," u tall Erdogan një ditë më parë me grekët. “Ne do të bëjmë atë që është e nevojshme kur të vijë koha. Siç themi, mund të vijmë papritur një natë.” E lexuat mirë: Erdogan në fakt po kërcënon me luftë kundër një vendi tjetër të NATO-s.

Të gjitha aleancat, si shumica e familjeve, kanë tensionet e tyre. Dhe Erdogan ka luajtur tashmë rolin e 'bête noire' prej vitesh, për hidhërimin e veçantë të aleatëve të tjerë, ai madje bleu një sistem të mbrojtjes ajrore nga Putini që mund të komprometonte teknologjinë brenda avionëve luftarakë të prodhuar nga Amerika.

Por ndryshe nga Hungaria, të themi, Turqia është gjithashtu strategjikisht e domosdoshme. Ajo ka ushtrinë e dytë më të madhe të NATO-s, pas SHBA-së. Dhe falë gjeografisë së saj, ajo mund të projektojë fuqi në Detet e Zi, Egje dhe Mesdhe, si dhe në Evropën Juglindore, Afrikën Veriore, Kaukaz dhe Lindjen e Mesme. Përpjekja për të kuptuar se çfarë dëshiron vërtet Erdogani është kthyer në një obsesion në kryeqytetet e NATO-s i dyti pas analizimit të mendjes së Putinit. A është Erdogan vetëm turbullues në prag të zgjedhjeve? A është ai i interesuar për marrëveshje ushtarake të dashur me SHBA-në? A dëshiron ai në të vërtetë të rindërtojë Turqinë në imazhin e osmanëve, në vend që Putini fantazon për rivendosjen e perandorisë së carëve? Mbi të gjitha, a do të ishte Erdogan një aleat i besueshëm në rast lufte?

Kohët që po jetojmë janë shumë serioze për këto lloj shpërqendrimesh. Perëndimi duhet të qëndrojë i bashkuar dhe i fortë. Për këtë, ne duhet të mbyllim radhët me nordikët dhe të lëmë mënjanë grindjet e lashta, por të zbrazëta, si ajo midis grekëve dhe turqve. Një objektiv duhet të tejkalojë të gjithë të tjerët: të pengojë Putinin nga përshkallëzimi dhe zgjerimi i luftës së tij. Siç duhet t'i kujtojnë turqit presidentit të tyre, kjo është po aq në interesin e Turqisë sa edhe të NATO-s.

andreas kluth rexhep taip erdogan

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin