LIVE UPDATES
Bota

Çështja ligjore për herbicidin Roundup të Bayer/ Pse Trump po e mbështet Bayer kundër Monsanto-s në SHBA?

Shumica e padive përfshinin limfomën jo-Hodgkin, një kancer gjaku që prokurorët thonë se u zhvillua pas ekspozimit afatgjatë ndaj pesticidit.

5 January 2026, 08:51 Nga D.S

Çështja ligjore për herbicidin Roundup të Bayer/ Pse Trump

GJERMANI- Në betejën e gjatë ligjore për herbicidin Roundup të Bayer, i cili përmban glifosat, gati 200,000 kërkesa për kancer janë paraqitur në gjykatat e SHBA-së gjatë shtatë viteve të fundit. Çështja është bërë që atëherë një çështje politike. Në rastet e mëparshme të Roundup, Departamenti i Drejtësisë i SHBA-së, nën Presidentin e atëhershëm Joe Biden, i lejoi konsumatorët të kërkonin kompensim nga gjiganti gjerman i kimikateve. Shumica e padive përfshinin limfomën jo-Hodgkin, një kancer gjaku që prokurorët thonë se u zhvillua pas ekspozimit afatgjatë ndaj pesticidit.

Megjithatë, administrata Trump ndryshoi kursin. Pasi Gjykata Supreme e SHBA-së i kërkoi prokurorit të përgjithshëm federal një mendim, Departamenti i Drejtësisë mbajti anën e Bayer dhe kërkoi të kufizonte dhjetëra mijëra padi në pritje. Bayer ka paguar tashmë rreth 8.53 miliardë euro për të zgjidhur paditë për kancerin në SHBA. Në korrik, kompania njoftoi se do të linte mënjanë edhe 1.2 miliardë euro shtesë, kryesisht për dëmshpërblime ndëshkuese. Bayer bleu Roundup në vitin 2018 si pjesë e blerjes prej 63 miliardë dollarësh të gjigantit amerikan të agrobiznesit Monsanto, një kompani e njohur për farat e saj të modifikuara gjenetikisht dhe agrokimikatet kontroverse.

Çështja po ndiqet nga afër edhe në BE, ku Komisioni Evropian ka zgjatur afatin e përdorimit të glifosatit deri në vitin 2033 pavarësisht kundërshtimit të fortë nga OJQ-të, dhe nga disa shtete anëtare të BE-së, përfshirë Francën dhe Austrinë, ende po bëjnë thirrje për kufizime më të rrepta ose një ndalim të plotë.

SHBA: Shtetet kundër qeverisë federale

Departamenti i Drejtësisë nën Biden argumentoi, se ligji federal i SHBA-së për pesticidet nuk e mbron Bayer nga paditë në gjykatat shtetërore, sepse përgjegjësia dhe mbrojtja e konsumatorit janë tradicionalisht përgjegjësi e shteteve anëtare të SHBA. Mbi këtë bazë, u ngritën padi sipas ligjit shtetëror, me pretendime se përbërësi aktiv glifosati shkakton kancer dhe se Bayer nuk arriti të ofrojë paralajmërime të mjaftueshme. Ligji federal i SHBA-së përcakton standarde kombëtare për miratimin e pesticideve, por nuk i heq fuqitë e shteteve në fushën e sigurisë publike. Prandaj, konsumatorët mund të padisin Bayer pasi glifosati të miratohej nga Agjencia e Mbrojtjes së Mjedisit (EPA) nëse e konsideronin etiketimin e produktit si mashtrues.

Një barrë për industrinë?

Administrata Trumptani i ka kërkuar Gjykatës Supreme të pranojë argumentin e Bayer se ligji federal përjashton padi të tilla. Kjo do ta ngushtonte ndjeshëm fushën për rreth 65,000 paditësit e mbetur. Mbështetësit e kësaj qasje argumentojnë se ajo përcakton rregulla uniforme kombëtare për etiketimin e pesticideve, shmang konfuzionin mbi rregulloret e ndryshme shtetërore dhe përforcon rolin qendror të EPA-s në garantimin e sigurisë. Ekipi i Trump i ka paraqitur paditë Roundup si një barrë të panevojshme për ekonominë, duke e ekspozuar Bayer ndaj rreziqeve të mëdha dhe të paparashikueshme, edhe pasi EPA miratoi produktet e saj.

Megjithatë, kritikët e shohin qëndrimin e Trump si mbështetje të interesave të korporatave të mëdha në kurriz të drejtësisë - në këtë rast, për një numër të madh paditësish, shumë prej të cilëve pretendojnë se vuajnë nga sëmundje terminale ose paaftësi të rënda. "Ky trend i qeverive të ekstremit të djathtë që kufizojnë liritë civile është i frikshëm", tha për DW Martin Dermen, drejtor ekzekutiv i rrjetit PAN Europe, i cili bashkon OJQ-të e dedikuara për eliminimin e pesticideve të rrezikshme dhe promovimin e bujqësisë së qëndrueshme. Kundërshtarë të tjerë të veprimit të Trump thonë se kjo tregon një dështim për të mbrojtur shëndetin publik dhe dobëson fuqitë e shteteve federale duke u hequr gjykatave lokale aftësinë për t'i mbajtur korporatat përgjegjëse.

Bayer kërkon një zgjidhje të shpejtë

Bayer ka lobuar tek ligjvënësit amerikanë kundër padive masive dhe u ka kërkuar gjyqtarëve të Gjykatës së Lartë të rishikojnë një vendim të gjykatës së Misurit që mbështeti një dëmshpërblim prej 1.25 milion dollarësh për një paditës i cili pretendoi se limfoma e tij jo-Hodgkin ishte rezultat i ekspozimit ndaj herbicidit Roundup. Bayer, një kompani gjermane farmaceutike dhe bioteknologjike me seli në Leverkusen, po citon dekada kërkimesh që thotë se vërtetojnë se Roundup është i sigurt për njerëzit. Ky argument, megjithatë, është dobësuar nga tërheqja e një studimi të vitit 2000 që përdoret shpesh për të mbrojtur sigurinë e glifosatit, duke përmendur ndikimet e pa raportuara nga Monsanto dhe shqetësime të tjera etike.

Megjithatë, shumica e rregullatorëve në të gjithë botën ende besojnë se glifosati, kur përdoret sipas udhëzimeve, nuk është kancerogjen. Drejtori ekzekutiv i Bayer, Bill Anderson, ka paralajmëruar se kompania mund të ndalojë shitjen e Roundup në SHBAnëse paditë nuk zgjidhen së shpejti.

Vendimi mund të kufizojë paditë e ardhshme

Sipas Mary J. Davis, dekane e Shkollës së Drejtësisë Rosenberg të Universitetit të Kentucky-t, Gjykata Supreme tani po rishikon vendimin e saj 20-vjeçar mbi ligjin federal të pesticideve. Në atë vendim të vitit 2005, gjyqtarët thanë se ligji federal dikton se cilat paralajmërime duhet të shfaqen në etiketat e pesticideve dhe se shtetet nuk mund të kërkojnë paralajmërime të ndryshme ose shtesë. Një vendim i favorshëm mund t'i kursente Bayer miliarda euro në kërkesat për dëmshpërblim në pritje. Në të njëjtën kohë, mund ta bëjë më të vështirë për konsumatorët të ngrenë padi për produkte të dëmshme dhe të kufizojë ndjeshëm të drejtën e tyre për kompensim. Davis është një eksperte për përgjegjësinë e prodhuesit dhe ka kaluar dekada duke argumentuar përparësinë e ligjit federal në procese gjyqësore.

Ajo e përmblodhi atë për DW: "Nëse Gjykata Supreme nuk e merr këtë çështje dhe nuk vendos në favor të kompanisë, ka shumë vite të tjera gjyqi përpara." Pavarësisht rezultatit, Chris Hilson, profesor i drejtësisë dhe ndryshimeve klimatike në Universitetin e Reading në Mbretërinë e Bashkuar, paralajmëron se paditë Roundup mund të jenë "vetëm fillimi" i një vale më të gjerë padish kundër sektorit agro-ushqimor. "Paditë gjyqësore për klimën deri më tani janë përqendruar kryesisht në tranzicionin e energjisë dhe kompanitë e karburanteve fosile", tha Hilson për DW. "Mund të presim që lëvizja mjedisore të ngrejë gjithnjë e më shumë padi në të ardhmen - për klimën, biodiversitetin dhe shëndetin e njeriut."/DW

roundup bayer shba trump

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin