LIVE UPDATES
Bota

Çfarë është vendimi i Gjykatës Supreme në SHBA për abortin?

Vendimi nuk do të thotë që aborti është i ndaluar në të gjithë SHBA-në

25 June 2022, 12:08 Nga A.B
Çfarë është vendimi i Gjykatës Supreme në SHBA
Gjykata e Larte

SHBA- Pas gjysmë shekulli, e drejta kushtetuese e amerikanëve për të kryer abort është rrëzuar nga Gjykata Supreme. Vendimi kundër Organizatës së Shëndetit të Grave Dobbs kundër Jackson i dhënë më 24 qershor 2022 ka pasoja të gjera në disa shtete të SHBA-së. Gjyqtarët rrëzuan dy vendime kyçe që mbronin aksesin ndaj abortit: Roe kundër Wade të vitit 1973 dhe Planned Parenthood kundër Casey, të vendosur në 1992.

Vendimi i Gjykatës Supreme u jep shteteve individuale fuqinë për të vendosur ligjet e tyre për abortin pa u shqetësuar se do të bien ndesh me Roe, i cili lejoi abortet gjatë dy tremujorëve të parë të shtatzënisë.

Pothuajse gjysma e shteteve pritet të nxjerrin jashtë ligjit ose të kufizojnë abortin si rezultat i vendimit të Gjykatës së Lartë, i cili lidhet me një ligj të ri shumë kufizues për abortin në Misisipi. Ligjet do të prekin dhjetëra miliona njerëz në mbarë vendin, të cilëve mund t’u duhet të kalojnë kufijtë shtetërorë për të kërkuar kujdes shëndetësor riprodhues. 

Vendimi nuk do të thotë që aborti është i ndaluar në të gjithë SHBA-në. Përkundrazi, argumentet rreth ligjshmërisë së abortit do të shfaqen në legjislaturat e disa shteteve.

Çfarë është vendimi i Gjykatës Supreme në SHBA

Shtetet do të lejohen të rregullojnë ose ndalojnë abortin vetëm me atë që njihet si rishikim i "bazës racionale'. 

Çfarë ndodh më pas?

Edhe përpara Dobbs-it, aftësia për të pasur akses në abortin ishte e kufizuar nga një sërë ligjesh në të gjithë Shtetet e Bashkuara. Shtetet republikane kanë ligje më kufizuese sesa ato demokratike, me njerëzit që jetojnë në Veri dhe Jug që i nënshtrohen ligjeve më strikte.

13 shtete kanë të ashtuquajturat "ligje nxitëse", të cilat kufizojnë aksesin ndaj abortit. Këto do të hyjnë së shpejti në fuqi tani që Gjykata e Lartë ka rrëzuar Roe dhe Casey, duke kërkuar vetëm certifikimin e prokurorit të përgjithshëm të shtetit ose veprime të tjera nga një zyrtar shtetëror.

9 shtete nuk kanë hequr kurrë ligjet para Roe-së që kufizojnë ose ndalojnë ndjeshëm aksesin ndaj abortit. Në total, gati gjysma e shteteve do të kufizojnë aksesin në abortin përmes një sërë masash si ndalimi i abortit nga gjashtë javët e shtatzënisë, përpara sesa gratë të dinë se janë shtatzënë.

Ndërkohë, 16 shtete dhe Distrikti i Kolumbisë mbrojnë aksesin ndaj abortit në mënyra të ndryshme, si statutet e shtetit, ndryshimet kushtetuese ose vendimet e Gjykatës së Lartë të shtetit.

Asnjë nga shtetet që kufizojnë mundësinë e abortit aktualisht nuk e kriminalizon veprimin e personit shtatzënë. Përkundrazi, ata kërcënojnë ofruesit e kujdesit shëndetësor me veprime civile ose penale, duke përfshirë humbjen e licencës së tyre për të ushtruar mjekësi.

Disa shtete po krijojnë “streha të sigurta ” ku njerëzit mund të udhëtojnë për të pasur një abort të ligjshëm. Njerëzit tashmë kanë udhëtuar në shtete si Massachusetts për të kryer abortet.

Çfarë do të thotë kjo për njerëzit në Amerikë që kërkojnë të kryejnë abort?

Shtatzënitë dhe abortet e padëshiruara janë më të zakonshme tek gratë e varfra dhe gratë me ngjyrë, si në SHBA ashtu edhe në mbarë botën.

Qasja shtet pas shteti për abortin që rezulton nga ky vendim do të thotë se shumë njerëzve do të duhet të udhëtojnë më larg për të kryer një abort. Dhe distanca do të nënkuptojë se më pak njerëz do të bëjnë abort, veçanërisht gratë me të ardhura më të ulëta, një fakt që vetë Gjykata e Lartë e pranoi në vitin 2016.

Por që nga viti 2020 , aborti me ilaçe, një regjim me dy pilula të mifepristonit dhe misoprostolit,  ka qenë metoda më e zakonshme për t’i dhënë fund shtatzënisë në SHBA. Pandemia e koronavirusit e përshpejtoi këtë ndryshim, pasi e shtyu Administratën e Ushqimit dhe Barnave të bëjë më të disponueshme abortet me ilaçe duke i lejuar mjekët të përshkruajnë pilulat përmes telemjekësisë dhe duke lejuar që barnat të dërgohen me postë pa konsultim personal.

Shumë shtete që kufizojnë aksesin në abort po përpiqen gjithashtu të parandalojnë abortin me ilaçe. 

Heqja e një të drejte të njohur prej 50 vitesh nga Gjykata e Lartë e vendos SHBA-në në pakicën e kombeve, shumica e të cilave po shkojnë drejt liberalizimit. Megjithatë, edhe pse aborti shihet nga shumë njerëz si kujdes thelbësor shëndetësor, lufta kulturore me siguri do të vazhdojë.

Ndalime të tilla mund të rezultojnë në 60,000 lindje në vit midis grave që nuk mund të kryejnë një abort, duke prekur 41% të grave në moshë riprodhuese dhe duke goditur më rëndë gratë e reja, të varfra, me ngjyrë dhe njerëzit që tashmë kanë fëmijë.

PËRKTHYER NGA: Theconversation.com & Scotusblog.com

vendimi i gjykates supreme per abortin

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin