LIVE UPDATES
Bota

Gashi: Ja si po e përcjellim përvojën amerikane në Kosovë

Programi u themelua në vitin 2004, përmes Agjencisë së Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar (USAID-it). Prej themelimit, mbi 113 të rinj kanë ndjekur studimet e tyre të masterit në Shtetet e Bashkuara përmes bursës KAEF.

13 September 2022, 21:42 Nga I.A
Gashi: Ja si po e përcjellim përvojën amerikane në
Qëndrim Gashi

KOSOVË- Fondi Kosovaro-Amerikan për Edukim ose KAEF është një program prestigjioz që ofron bursa në nivel masteri, për të rinjtë nga Kosova për të studiuar në universitetet më të shquara amerikane.

Programi u themelua në vitin 2004, përmes Agjencisë së Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar (USAID-it). Prej themelimit, mbi 113 të rinj kanë ndjekur studimet e tyre të masterit në Shtetet e Bashkuara përmes bursës KAEF.

Këto ditë në SHBA ndodhet Zhvilluesi i Fondeve për KAEF-in, Qëndrim Gashi gjithashtu profesor në universitetin e Prishtinës. Me zotin Gashi bisedoi gazetarja Menada Zaimi.

Zëri i Amerikës: Zoti Gashi, në këto vite të funksionimit të programit si do ta vlerësonit ecurinë e tij?

Qëndrim Gashi: Ky program ngërthen në vete bujarinë e popullit amerikan sepse ai u themelua pikërisht me fondet e USAID-it dhe vlerat amerikane të cilat tenton t’i avancojë, por edhe njohuritë praktike dhe profesionale, të cilat i marrin të rinjtë nga Kosova që vijnë dhe shkollohen në SHBA. Programi ka qenë jashtëzakonisht i suksesshëm sepse ata që e kanë mbaruar atë, janë kthyer në Kosovë. Shumica prej tyre tani kontribuojnë në sferën ekonomike, organizatat joqeveritare, ndërkombëtare, dhe fushën e politikës, dhe të gjithë shquhen për arritjet e tyre. Kështu që programi ka qenë jashtëzakonisht i suksesshëm.

Zëri i Amerikës: Rikthimi në Kosovë është i detyrueshëm në kuadër të programit?

Qëndrim Gashi: Pikërisht. Pas mbarimit të programit duhet të kthehen në Kosovë për dy vite.

Zëri i Amerikës: Nisur nga aplikimet që me siguri duhet të ketë shumë, duke patur parasysh se këta të rinj shkojnë në universitete prestigjioze amerikane, sikurse Harvard University, Duke Universtity apo Geogetown e Columbia Universtity, si funksionon proçesi i përzgjedhjes për të fituar një bursë?

Qëndrim Gashi: Përzgjedhja, e cila bëhet nga disa ekspertë që vijnë nga Shtetet e Bashkuara në Kosovë, bazohet mbi potencialin që këta të rinjë kanë për të qenë të udhëheqës në fushat e tyre. Do me thënë potenciali i tyre që të kontribuojnë në Kosovë në zhvillimin e ekonomisë, por edhe në zhvillimin dhe konsolidimin e demokracisë. Këto janë parametrat që shihen. Natyrisht, arritjet e tyre profesionale dhe akademike janë elemente të rëndësishme, por i rëndësishëm është potenciali që kanë ata për të qenë aktorë të ndryshimeve në Kosovë.

Zëri i Amerikës: Për shembull, si e di një i ri që ai u përzgjodh ishte më i miri dhe që ky është një program i bazuar tek meritokracia, si funksiononi ju me transparencën në këtë drejtim?

Qëndrim Gashi: Në këtë rast, programi e ka të konsoliduar praktikën e sjelljes së ekspertëve që vijnë nga jashtë, testet standartizuara që janë transparente, dhe në një farë forme nganjëherë ne e dimë që ia qëllojmë duke e parë rezultatin. Meqenëse rezultati është i shkëlqyeshëm, 100 për qind e atyre që janë përzgjedhur i kanë kryer me sukses të lartë studimet dhe janë kthyer në Kosovë, dhe kontribuojnë, atëherë besoj që jemi të kënaqur të gjithë. Problemi i vetëm është që programi nuk ka aq fonde sa të financojë aq sa ka talente dhe mundësi Kosova.

Zëri i Amerikës: Programi synon të fuqizojë udhëheqësit e ardhshëm të vendit me njohuritë dhe aftësitë e nevojshme për të mbështetur zhvillimin ekonomik të tij. Si i kontribuon programi këtij qëllimi?

Qëndrim Gashi: Programi i kontribuon këtij qëllimi në disa forma. E para, që unë dua ta nënvizoj është një aspekt trivial, por duhet ta ritheksojmë rëndësinë fundamentale që kanë raportet Kosovë-SHBA për Kosovën. Kjo është shumë e rëndësishme. Pasurimet me përvojat dhe njohuritë profesionale janë gjithashtu shumë të rëndësishme për këta të rinj që studiojnë në SHBA. Është edhe një përvojë tjetër, përtej asaj akademike, përvoja e të jetuarit në SHBA që i pajis ata gjithashtu me aftësi që i transferojnë në Kosovë. Dhe me kthimin në Kosovë, ata janë të gjithë pjesë e ndryshimeve që i realizojnë në komunitetin ku ata funksionojnë. Për më shumë, ata nuk janë vetëm aktorë individualë. KAEF-i funksionon edhe me anë të rrjetit të bursistëve (atyre që e kanë mbaruar programin), të cilët organizohen dhe mbajnë ngjarje të ndryshme, kontribuojnë. Para disa muajve, ata kishin zotimin e tyre që secili ta ndihmojë me përvojën dhe kapacitetin që kanë qeverinë e Kosovës pro-bono 40 orë në vit. Do me thënë, ata e transmetojnë edhe këtë shpirtin amerikan të vullnetarizmit. Kjo është shumë e rëndësishme, vlerat amerikane dhe lidhjet e Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Zëri i Amerikës: Ju folët për vlerat amerikane.... ju e thatë që të studiosh në universitete amerikane, është një mundësi jo vetëm për dije profesionale, por për të përftuar nga dimensione më të gjera të kulturës amerikane. A ka qenë sfidues për ata që kanë studiuar në SHBA, të vijnë pse jo dhe me qasje që mund të tingëllojnë revolucionare për terrenin atje, që t’i zbatojnë këto vizione të tyre?

Qëndrim Gashi: Absolutisht. Në fakt, unë mund të ndaj përvojën time personale sepse edhe unë i kam mbaruar studimet në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, përmes një programit tjetër, jo KAEF-it. Por, sidoqoftë, me kthimin tim në Kosovë shpesh herë e kam parë që ka njërëz që si mekanizëm mbrojtës, nëse nuk kanë argument, e kam marrë përgjigjen “këtu nuk është Amerikë”. Ne të gjithë e dimë që aty nuk është Amerikë, por dëshirojmë që ta bëjmë Kosovën një vend më të zhvilluar ekonomikisht dhe në nivel të demokracisë. Avantazhi i një programi të strukturuar, është që këta studentë nuk do të jenë të vetmuar pasi të kthehen në Kosovë, por janë pjesë e një rrjeti dhe në këtë mënyrë ata mund t’i kontribuojnë ndryshimit së bashku. Siç e dini, për ne, për shqiptarët në përgjithësi, sfidë nuk është ta gjejmë një shqiptar të suksesshëm, por t’i bëjmë bashkë dy të suksesshëm, dhe ne tentojmë që t’i bëjmë bashkë më shumë se dy të suksesshëm. Prandaj, është shumë e rëndësishme që një program, i cili ka filluar në vitin 2004 të vazhdojë më tej. Fatkeqësisht, tani jemi në fazën kur duhet të fillojmë një epokë të re, ku kërkohet mbështetje nga qeveria e Kosovës, nga qeveria amerikane dhe sektori privat e fondacionet, në mënyrë që të zhvillohet KAEF-i mëtutje.

Zëri i Amerikës: Për thithjen e këtyre dijeve të reja dhe mënyrës amerikane të të bërit të gjërave, ju e shikoni më të vështirë terrenin në sektorin publik, apo atë privat? Ka një mendim të përgjithshëm që është sektori publik ai që është më i vështirë për t’u çarë.

Qëndrim Gashi: E vërtetë, absolutisht sektori publik, për shkak se incentivat e funksionimit brenda janë të tjera. Në sektorin privat, tek e fundit, njësitë matëse të profitit janë mjaft të qarta. Në qoftë se nuk ka sukses, ndryshohet kursi. Kurse në sektorin publik janë të tjera parametra që funksionojnë. Dmth, e vërteta është që në sektorin publik është gjithmonë më vështirë, por megjithatë ka edhe bursistë të KAEF-it të cilët në mënyrë të suksesshme kanë kontribuar, edhe kontribuojnë në sektorin publik në Kosovë.

Marrë nga VOA

qëndrim gashi kaef

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin