LIVE UPDATES
Bota

Greqi-Turqi: Gjuhë lufte, por jo luftë!

Njëqind vjet pas “katastrofës anadollake”, siç e quajnë grekët këtë ngjarje, Erdogani kërcënon me përsëritjen e saj: “Ne mund të vijmë një natë në befasi,” thotë ai. A është në gjendje Erdogani të përballojë një luftë të tillë?

6 October 2022, 16:49 Nga k.m.
Greqi-Turqi: Gjuhë lufte, por jo luftë!
Foto ilustruese

Kjo pyetje shtrohet përditë në emisionet e lajmeve, ndërkohë që në sfond dëgjohet muzikë e frikshme. Sipas medieve, kjo është një temë që ecën mirë. Inskenimi dramatik i ngjalljes së frikës i ndihmon edhe qeverisë greke, e cila e ka më të lehtë ta paralajmërojë vendin nga “rreziqet ndërkombëtare”, se sa të merret me temat e vështira të politikës së brendshme, si ajo e skandalit të pafund të përgjimeve ose ajo e inflacionit në rritje.

Pavarësisht nga teprimet mediatike dhe instrumentalizimi politik i temës, nuk ka asnjë dyshim se presidenti turk Recep Tayyip Erdogan flet aktualisht duke kërcënuar: “He, grek! Hidhi një sy historisë. Po të vazhdosh kështu, çmimi që do të paguash do të jetë shumë i lartë”, ka thënë ai disa herë në aktivitetet e javëve të kaluara.

Kështu Erdogan kujton vitin 1922, kur themeluesi i shtetit turk, Mustafa Kemal Ataturk fitoi mbi ushtrinë greke dhe shkaktoi dëbimin e popullsisë greke nga Anadolli. Njëqind vjet pas “katastrofës anadollake”, siç e quajnë grekët këtë ngjarje, Erdogani kërcënon me përsëritjen e saj: “Ne mund të vijmë një natë në befasi,” thotë ai. A është në gjendje Erdogani të përballojë një luftë të tillë?

A thuhet një gjë e tillë seriozisht? A do të dërgojë vërtet presidenti turk avionët luftarakë për të sulmuar ishujt grekë në Egjeun lindor, siç i shfaq ata herë pas here? Këto pyetje do të bëhen edhe në takimin e ardhshëm të nivelit të lartë, takimin themelues të Bashkimit Politik Europian, që do të mbahet të enjten dhe të premten (6./7.10.2022) në Pragë. Ky takim është një format i ri i BE-së, ku janë ftuar edhe Turqia dhe vendet e Ballkanit Perëndimor. Puna është sërish, nëse dhe si, BE dhe Turqia do të afrohen sërish dhe do të kooperojnë më mirë, duke pasur parasysh edhe luftën ruse kundër Ukrainës. Me rëndësi të madhe do të jetë për këtë gjë çtensionimi i tensioneve në rritje greko- turke.

Sipas ekspertëve dhe vëzhguesve një gjë është e qartë: Gjuha e Erdoganit mund të tingëllojë luftarake, por ka shumë mundësi që ato gjëra të mos thuhen seriozisht. Sepse kryetari i shtetit turk thjeshtë nuk është gjendje të përballojë një luftë kundër Greqisë, vend anëtar i BE-së dhe i NATO-s.

NATO dhe SHBA nuk do të lejojnë luftë

Arsyet janë të shumëllojshme: Nga njëra anë shanset për Erdoganin që të fitojë një luftë të tillë, janë shumë të pasigurta. Nga ana tjetër, ai duhet ta ketë të qartë se NATO nuk do ta lejonte kurrë Turqinë, vendin anëtar të saj të bënte një akt lufte kundër Greqisë, sidomos SHBA nuk do ta lejonte.

Që gjatë krizës të vitit 1996, për ishujt e pabanuar të Egjeut të quajtur nga grekët Imia dhe nga turqit Kardakë, kur pati konfrontime ushtarake midis Greqisë dhe Turqisë, NATO dhe BE e penguan përshkallëzimin e situatës. Nëse gjendja keqësohet sërish, ata do të ndërhyjnë më të vendosur. Sepse, për shkak të luftës ruse kundër Ukrainës, NATO nuk mund t’ia lejojë vetes të tregojë dobësi duke lejuar një konflikt ushtarak midis dy vendeve të saj anëtare. Edhe bazat ushtarake amerikanë në Kretë dhe në Aleksandropolis, në lindje të Greqisë janë konkretisht shumë të rëndësishme për furnizimin ushtarak të trupave të NATO-s në Europën lindore dhe për ndihmën ushtarake për Ukrainën.

Politikë e “tensioneve të kontrolluara”

Megjithatë, një i ashtuquajtur “episod i nxehtë” në Egje nuk është krejtësisht i përjashtuar, ai mund të fillonte nga ndonjë pushtim turk i një prej ishujve të vegjël, të pabanuar grekë, nga të cilët ka shumë në Egjeun lindor. Sidoqoftë, ky do të ishte skenari më i keq.

Një gjë është e sigurt, se që prej puçit të dështuar ushtarak të 2016-ës, Erdogani ndjek ndaj Athinës një politikë të “tensioneve të kontrolluara”, duke përdorur herë gjuhë të ashpër, herë gjuhë më pak të ashpër. Në mes të vitit të ardhshëm Turqia do të mbajë zgjedhjet parlamentare dhe presidenciale, prandaj gjuha e Erdoganit tingëllon tani shumë ushtarake. Duket se në këtë mënyrë ai kërkon të kënaqë spektrin nacionalist të votuesve.

Edhe një incident i mundshëm me avionët mund ta ndizte gjendjen shpërthyese. Aktualisht, avionët luftarakë turq depërtojnë gati përditë hapësirën ajrore greke dhe duhet të detyrohen nga avionët grekë për t’u kthyer mbrapsht. Deri tani asnjë nga pilotët, as turq dhe as grekë nuk e ka humbur durimin. Por ndonjë gabim fatal nuk përjashtohet si mundësi.

“Lojëra të rrezikshme”

Ka shumë vite që Turqia kërcënon Greqinë me luftë, nëse Athina nuk vendos në ujërat territoriale kufirin prej 12 miljesh rreth ishujve, siç e kërkojnë ligjet ndërkombëtare.

Megjithatë presidenti turk e ka kthyer ndërkohë pllakën dhe bën sikur Greqia është duke e kërcënuar Turqinë me luftë. Ai ankohet se Greqia është duke luajtur “lojëra të rrezikshme” në rajon, sepse është duke armatosur ushtarakisht disa ishuj grekë, dhe premton se “do të përdorë në rast nevoje të gjitha mjetet që ka në dispozicion” për të “mbrojtur të drejtat e popullit turk.”

Përgjigja standarde e diplomacisë greke është: “Ne nuk e kërcënojmë Turqinë. Ne presim që Ankaraja të heqë dorë nga Casus Belli, provokimi i luftës, dhe jemi të gatshëm për dialog mbi bazën e së drejtës ndërkombëtare dhe ligjeve ndërkombëtare për ujërat detare.” thotë për shembull një deklaratë e Ministrisë së Jashtme greke. Kryeministri grek, Kyriakos Mitsotakis mundohet të tregohet i patrazuar. Në një fjalim të mbajtur para Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së, ai tha për shembull duke iu drejtuar Turqisë: “Ju them juve se Greqia nuk përbën rrezik për vendin tuaj. Ne nuk jemi armiq. Ne jemi fqinjë.”

Vërtet që Erdogan nuk ka treguar deri tani gatishmëri për të dialoguar me Mitsotakisin, por Ibrahim Kalin, këshilltari më i rëndësishëm i presidentit turk, nuk e ka përjashtuar mundësinë e një takimi midis Erdoganit dhe Mitsotakisit, në kuadër të takimit të nivelit të lartë të BE-së, në Pragë.

Sidoqoftë, Mitsotakisi nga ana e tij nuk ka ndonjë interes të madh për të zhvilluar ndonjë dialog thelbësor me Erdoganin. Për të është e rëndësishme që të shfaqet si partner i mirë ndërkombëtar dhe partner i besueshëm, por njëkohësisht ai e di se partia e tij, partia konservatore Nea Dimokratia dhe pjesa më e madhe e zgjedhësve që i japin votën, janë kundër bisedimeve për zgjidhjen e konflikteve greko- turke. Nacionalizmi nuk është prezent vetëm në Turqi, por edhe në Greqi, ku po ashtu do të zhvillohen vitin e ardhshëm zgjedhjet parlamentare.

Në rast se presioni ndërkombëtar do të ketë efekt, dhe në Pragë do të zhvillohet një takim midis Erdoganit dhe Mitsotakisit, atëherë të dy ata do të ulen në tavolinën e bisedimeve me të njëjtin qëndrim: me siguri asnjëri prej tyre nuk do të nxisë dialogun konstruktiv për t’i dhënë fund një herë e mirë konfliktit./ DW

konflikti turqi-greqi

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin