LIVE UPDATES
Bota

Humbje e kujtesës, çfarë po ndodh me euforinë e IA

Jeffrey Clarke, drejtori operativ i Dell, prodhues kompjuterësh, e ka quajtur situatën “mospërputhjen më të paprecedentë mes kërkesës dhe ofertës” që ka parë ndonjëherë. Xiaomi, prodhuesi kinez i telefonave inteligjentë, ka paralajmëruar për vonesa dhe rritje çmimesh.

12 April 2026, 07:27 Nga E. D

Humbje e kujtesës, çfarë po ndodh me euforinë e IA

Euforia e IA-së po krijon një problem të madh për elektronikën e konsumit. Çmimet po shpërthejnë për një komponent thelbësor

Prodhuesit e pajisjeve elektronike në botë, të mbledhur së fundmi në Las Vegas për Panairin e Elektronikës për Konsumatorët (CES), do të ishin të justifikuar po të kishin ndjenja të përziera për këtë vit. Entuziazmi për pajisje të reja të zgjuara, të fuqizuara nga Inteligjenca Artificiale është po aq i fortë sa kurrë.

Por, duke gëlltitur sasi të mëdha çipash memorie, të domosdoshme për gjithçka nga telefonat inteligjentë dhe kompjuterët personalë (PC) deri te pajisjet e lojërave dhe makinat, IA po krijon probleme furnizimi për prodhuesit e elektronikës, shkruan The Economist.

Jeffrey Clarke, drejtori operativ i Dell, prodhues kompjuterësh, e ka quajtur situatën “mospërputhjen më të paprecedentë mes kërkesës dhe ofertës” që ka parë ndonjëherë. Xiaomi, prodhuesi kinez i telefonave inteligjentë, ka paralajmëruar për vonesa dhe rritje çmimesh.

Analistët parashikojnë se çmimet e PC-ve mund të rriten me 15–20% si pasojë. IDC, një shoqëri kërkimore, vlerëson se nëse kjo situatë vazhdon, dërgesat globale të telefonave inteligjentë mund të bien deri në 5% këtë vit, ndërsa shitjet e PC-ve rreth dyfish më shumë se kaq.

Gjysmëpërçuesit janë një industri ciklike, që priret të kalojë nga teprica në mungesë. Por ky cikël mund të jetë ndryshe, pasi kërkesa për IA po riformëson mënyrën se si çipat e memories prodhohen, vlerësohen dhe shpërndahen. Për konsumatorët, pasojat mund të zgjasin me vite.

Në qendër të këtij problemi qëndron DRAM-i, memoria që përdoret në telefonat inteligjentë, laptopë dhe serverë. Procesorët e avancuar të IA-së, si ata të prodhuar nga Nvidia, varen nga një variant i specializuar i njohur si memorie me gjerësi të lartë (HBM), e cila vendos çipat vertikalisht për të rritur shpejtësinë dhe për të ulur konsumin e energjisë.

Ndërtimi i shpejtë i qendrave të të dhënave ka bërë që kërkesa për HBM të shpërthejë. Prodhimi i saj kërkon përdorimin e shumë burimeve: HBM kërkon tre deri në katër herë më shumë pllaka silici sesa DRAM-i standard.

Oferta është jashtëzakonisht e përqendruar. Vetëm tre kompani, SK Hynix dhe Samsung Electronics nga Koreja e Jugut, si dhe Micron nga SHBA-ja, kontrollojnë mbi 90% të të ardhurave globale nga DRAM-i dhe  po e zhvendosin kapacitetin drejt HBM-së, e cila, sipas Bloomberg Intelligence, do të përbëjë gjysmën e të ardhurave globale nga DRAM-i deri në fund të dekadës, nga 8% që ishte në vitin 2023.

HBM zakonisht gjeneron marzhe operative rreth 50% ose më shumë, krahasuar me rreth 35% për memorien standarde. Investitorët e kanë shpërblyer këtë strategji: që nga fillimi i vitit 2025, çmimet e aksioneve të këtyre tre kompanive janë rritur mesatarisht me 200% (shih grafikun 1).

Ana tjetër e medaljes është se çipat bazë të memories, të cilët përbëjnë 15–40% të kostos së telefonave inteligjentë dhe PC-ve, po bëhen më të rrallë dhe më të shtrenjtë. Çmimi i DRAM-it që përdoret në shumicën e pajisjeve të konsumit, i njohur si DDR4, është rritur me 1,360% që nga prilli i vitit 2025 (shih grafikun 2).

Ndikimi do të jetë i pabarabartë. Apple, me pajisjet e saj të shtrenjta dhe shkallën e madhe të prodhimit, do të jetë më e aftë të përballojë kostot më të larta dhe të sigurojë furnizim. Samsung do të përfitojë nga prodhimi i brendshëm i memories. Të tjerët nuk janë kaq me fat.

Asus, prodhues tajvanez i PC-ve, i rriti çmimet e laptopëve më 5 janar. Xiaomi ka thënë se kostot e memories do të kenë “ndikim të madh” mbi marzhet. Prodhuesit e makinave mund ta ndiejnë më fort trysninë: ndërsa automjetet përfshijnë gjithnjë e më shumë elektronikë, sasia e DRAM-it për makina po rritet me shpejtësi.

Lehtësimi do të vijë ngadalë. Prodhuesit e memories planifikojnë të shpenzojnë rreth 61 miliardë dollarë për investime kapitale në DRAM këtë vit, një rritje prej 14% krahasuar me 2025-n. Por kapaciteti i ri kërkon deri në dy vjet për të hyrë në punë. Për më tepër, 60–70% e investimeve të planifikuara janë destinuar për HBM, sipas Jukan Choi nga Citrini Research.

Prodhuesit kinezë, të cilët vitet e fundit janë bërë furnizues të mëdhenj të DRAM-it bazë, nuk ka gjasa ta mbushin boshllëkun; edhe ata po fokusohen te HBM. Për momentin, vetëm një rënie e bumit të IA-së do ta zbusë mungesën. Konsumatorët së shpejti mund ta ndiejnë pasojat./MONITOR

ia

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin