LIVE UPDATES
Bota

Ligji ushtarak e përçau Korenë e Jugut! Analiza e BBC: A mund ta shërojnë këto zgjedhje kombin?

Këto zgjedhje janë një mundësi për ta rikthyer Korenë e Jugut në një terren më të sigurt dhe më të qëndrueshëm, dhe për të shëruar këto çarje. Duke pasur parasysh këtë, partia në pushtet do të përballej gjithmonë me vështirësi, e dëmtuar nga grushti i shtetit i Presidentit Yoon.

2 June 2025, 08:46 Nga Jean Mackenzie
Ligji ushtarak e përçau Korenë e Jugut! Analiza e BBC: A mund
Lee Jae-myung flet pas xhamit antiplumb në një tubim fushate

KOREJA E JUGUT- Karakteristika kryesore e këtyre zgjedhjeve ka qenë kandidati kryesor i opozitës, Lee Jae-myung, i cili ka bërë fushatë i veshur me një jelek antiplumb. Në një tubim të kohëve të fundit, ai u shoqërua në podium nga oficerë të mbrojtjes së afërt, të gatshëm për ta mbrojtur me çantat e tyre balistike. Më pas ai iu drejtua turmës nga pas xhamit antiplumb, nën vështrimin e vëzhguesve mbi çati.

Kjo nuk është politika e zakonshme e Koresë së Jugut. Por Koreja e Jugut nuk ka qenë vetvetja kohët e fundit. Vendi ende po rimëkëmbet nga kriza e ligjit ushtarak dhjetorin e kaluar, kur presidenti, Yoon Suk Yeol, u përpoq të orkestronte një marrje pushteti nga ushtria.

Ai dështoi, për shkak të rezistencës nga publiku dhe politikanët, dhe u nxorr nga detyra, duke sjellë organizimin e këtyre zgjedhje të parakohshme për të zgjedhur pasardhësin e tij. Por kaosi që shkaktoi Yoon atë natë është degraduar. I bllokuar në harresë, pa president, vendi është bërë më i polarizuar dhe politika e tij më e dhunshme.

Në protestat e organizuara në fillim të këtij viti u bë e zakonshme të brohoriteshin thirrje për ekzekutimin e udhëheqësve të ndryshëm politikë. Dhe që nga nisja e kandidaturës së tij presidenciale, Lee ka marrë kërcënime me vdekje, dhe ekipi i tij thotë se kanë zbuluar madje një komplot të besueshëm për ta vrarë atë.

Këto zgjedhje janë një mundësi për ta rikthyer Korenë e Jugut në një terren më të sigurt dhe më të qëndrueshëm, dhe për të shëruar këto çarje. Duke pasur parasysh këtë, partia në pushtet do të përballej gjithmonë me vështirësi, e dëmtuar nga grushti i shtetit i Presidentit Yoon. Por, në vend që të shkëputej nga ish-presidenti i turpëruar, Partia Konservatore e Pushtetit Popullor (PPP) ka zgjedhur një kandidat i cili e ka mbrojtur vazhdimisht Yoon-in dhe veprimet e tij.

Kim Moon-soo, ish-ministri i punës i Yoon, ishte i vetmi anëtar i kabinetit që refuzoi të ngrihej në këmbë dhe të kërkonte falje gjatë një seance dëgjimore parlamentare për ligjin ushtarak. Ai kërkoi falje vetëm pasi kishte filluar fushatën e tij, pasi kishte fituar mbështetjen publike të Yoon.

Kjo i ka shndërruar zgjedhjet më shumë në një referendum mbi gjendjen ushtarake sesa në çdo gjë tjetër. Duke qenë se shumica e publikut e hodhi poshtë me shumicë dërrmuese këtë veprim, kjo gjithashtu i ka hapur rrugën udhëheqësit të opozitës Lee, i cili në mënyrë të famshme e transmetoi veten drejtpërdrejt duke u ngjitur në muret e kompleksit parlamentar, për të hyrë brenda dhe për të votuar kundër urdhrit të presidentit.

Tani politikani i Partisë Demokratike e portretizon veten si i vetmi kandidat që mund të sigurojë që kjo të mos ndodhë më kurrë. Ai ka thënë se do ta ndryshojë kushtetutën për ta bërë më të vështirë për presidentët e ardhshëm të shpallin gjendjen e jashtëzakonshme.

Premtime të tilla kanë tërhequr njerëz nga i gjithë spektri politik. "Nuk më pëlqente Lee më parë, por që nga shpallja e gjendjes së jashtëzakonshme tani i besoj dhe varem prej tij", tha 59-vjeçarja Park Suh-jung, e cila pranoi se kjo ishte hera e parë që merrte pjesë në një aktivitet politik.

Një burrë në të 50-at tha se ishte anëtar i një partie tjetër politike më të vogël, por këtë herë kishte vendosur ta mbështeste Lee-në: "Ai është i vetmi person që mund t'i japë fund kryengritjes së Yoon-it për zbatimin e ligjit ushtarak. Duhet t'i ndalojmë ata që shkatërruan demokracinë tonë."

Shumica e sondazheve të fundit e vendosin Lee-në rreth 10 pikë përpara rivalit të tij Kim, por ai nuk ka qenë gjithmonë kaq popullor. Kjo është hera e dytë që ai kandidon për president, pasi humbi kundrejt Yoon tre vjet më parë. Ai është një personazh përçarës, i cili është përfshirë në një sërë çështjesh gjyqësore dhe skandalesh politike. Ka shumë që nuk i besojnë, madje e urrejnë.

Kim, duke shpresuar të përfitojë nga kjo, e ka quajtur veten "kandidati i drejtë dhe i ndershëm". Është një slogan që mbështetësit e tij e kanë përqafuar, shumë prej të cilëve duket se e mbështesin atë jo për politikat e tij, por sepse ai nuk është Lee.

"Nuk më pëlqen Kim, por në këtë pikë nuk ka zgjidhje të vërtetë. Kandidati tjetër ka shumë probleme", tha një grua e moshuar që planifikon të votojë për të.

Kim ka ndjekur një rrugë të pazakontë politike. Si student që bëri fushatë për të drejtat e punëtorëve, ai u torturua dhe u burgos nën diktaturën e krahut të djathtë të Koresë së Jugut në vitet 1980, por më pas vetë u zhvendos ndjeshëm drejt së djathtës. Ai u zgjodh nga baza e partisë, shumë prej të cilëve janë ende besnikë ndaj Yoon. Udhëheqja e partisë, duke kuptuar se ai nuk ishte zgjedhja më e mirë, u përpoq ta zëvendësonte atë në minutën e fundit me një politikan më të moderuar dhe me përvojë, vetëm për t'u bllokuar nga anëtarët e tërbuar.

Kjo e ka lënë partinë të dobët dhe të përçarë, me shumë njerëz që dyshojnë se ajo do të ndahet në fraksione rivale pas ditës së votimit.  Lee e ka shfrytëzuar këtë mundësi për të mbledhur vota nga qendra. Ai i ka zhvendosur politikat e tij djathtas dhe madje ka pretenduar se partia e tij me prirje të majta është, në fakt, konservatore. Kjo, pavarësisht reputacionit të tij si një i majtë i vendosur. Ai u rrit në një lagje të varfër jashtë Seulit, duke punuar në fabrika në vend që të ndiqte shkollën, dhe është dikush që më parë ka cituar senatorin amerikan Bernie Sanders.

Por premtimet e tij të mëparshme për të futur një të ardhur bazë universale kanë ikur. Këtë herë, ai po i josh bizneset e fuqishme të konglomeratit të Koresë së Jugut, chaebols. Ai madje e ka përfshirë ngjyrën konservatore të kuqe në logon e tij blu dhe hyn në fushatë duke veshur atlete të kuqe dhe blu. Ai e ka ribërë edhe politikën e tij të jashtme. Në mënyrë tipike, Partia e tij Demokratike është e kujdesshme në lidhje me aleancën e sigurisë së Koresë me SHBA-në, duke preferuar t'i japë përparësi marrëdhënieve me Kinën dhe Korenë e Veriut.

Por Lee po e paraqet veten si një "pragmatist" që mund të përshtatet me një mjedis sigurie në ndryshim. "Aleanca SHBA-Kore është shtylla kurrizore e sigurisë sonë kombëtare. Ajo duhet të forcohet dhe thellohet", tha ai në një debat televiziv të kohëve të fundit.

E gjithë kjo i ka lënë votuesit dhe diplomatët këtu të pasigurt për atë që ai përfaqëson vërtet dhe çfarë do të bëjë nëse zgjidhet - megjithëse kjo duket të jetë qëllimi. Kim, analiste e Korea Pro, beson se ndryshimi i tij në stilin e jetës është më i vërtetë nga sa mund të duket. 

Bashkimi i vendit do të jetë sfida më e madhe për këdo që fiton. Kur njerëzit të votojnë të martën, do të bëhen gjashtë muaj që kur dolën në rrugë për t'i rezistuar një pushtimi ushtarak. Pas muajsh kaosi, ata mezi presin të ecin përpara, në mënyrë që vendi të fillojë të adresojë çështjet urgjente që kanë qenë pezull, përfshirë negociatat për tarifat me Presidentin e SHBA-së, Donald Trump.

Por më shumë se çdo gjë tjetër, ata shpresojnë që këto zgjedhje të mund të rivendosin besimin e tyre në demokracinë e tyre, e cila është tronditur rëndë. Në një ndeshje bejsbolli në kryeqytetin Seul javën e kaluar – ndoshta i vetmi vend ku koreanët janë po aq fisnorë sa edhe në politikë – të dyja palët ishin të bashkuara, plotësisht të vetëdijshme për rëndësinë e këtyre zgjedhjeve.

Nëse Lee do të fitojë, dhe me diferencë të konsiderueshme sipas sondazheve, ai do të ketë një mandat të fortë, si dhe kontroll të parlamentit, duke i dhënë tre vjet kohë për të zbatuar reforma të mëdha politike. Kjo mund të jetë e mirë për rindërtimin e stabilitetit të Koresë së Jugut, por do të ketë sfidat e veta, tha analistja politike Kim./ BBC

zgjedhjet ne korene e jugut

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin