LIVE UPDATES
Bota

Një vit pas rënies së Assadit! Jolani bëhet president, Siria e copëzuar mes kërcënimeve nga Izraeli, kurdëve dhe fantazmës së Shtetit Islamik

Emri Jolani ishte një nofkë lufte, që pasqyronte rrënjët e familjes së tij në Lartësitë e Golanit, malësitë jugore siriane të aneksuara nga Izraeli pas pushtimit të tij në vitin 1967.

9 December 2025, 08:10 Nga M.L
Një vit pas rënies së Assadit! Jolani bëhet president, Siria
Bashar al-Assad

SIRI- Një vit e një ditë më parë, lufta që Presidenti Bashar al-Assad dukej se e kishte fituar u përmbys plotësisht. Një forcë rebele e organizuar mirë, e pajisur mirë dhe, mbi të gjitha, e vendosur doli nga Idlibi, provinca siriane në kufirin me Turqinë, dhe u nis drejt Damaskut. Ajo udhëhiqej nga një burrë i njohur si Abu Mohammed al-Jolani, së bashku me organizatën e tij xhihadiste, Hayat Tahrir al-Sham (HTS).

Emri Jolani ishte një nofkë lufte, që pasqyronte rrënjët e familjes së tij në Lartësitë e Golanit, malësitë jugore siriane të aneksuara nga Izraeli pas pushtimit të tij në vitin 1967. Emri i tij i vërtetë është Ahmed al-Sharaa. Një vit më vonë, Sarrah është presidente në detyrë. Dhe Bashar al-Assad është në mërgim "të artë" në Rusi.

Siria mbetet në rrënoja. Në çdo qytet dhe fshat - madje edhe pak jashtë Damaskut - njerëzit jetojnë në ndërtesa "të skeletuara", të djegura dhe të shkatërruara nga lufta. Por, pavarësisht problemeve të Sirisë "së re", atmosfera duket më e lehtë pa peshën shtypëse dhe brutale të "Diktaturës së Heshtjes" që babë e bir Assad i imponuan vendit për dekada.

Saraya deri më tani ka gjetur qartë një rrugë më të lehtë jashtë vendit sesa në shtëpi. Ai ka fituar debatin në Arabinë Saudite dhe në Perëndim se ai është e vetmja shpresë realiste për një të ardhme të qëndrueshme për Sirinë. Në maj, princi i kurorës së Arabisë Saudite organizoi një takim të shkurtër midis Sarayas dhe Presidentit të SHBA-së Donald Trump. Pas takimit, Trump e quajti atë "një djalë të ri, tërheqës dhe të ashpër".

Megjithatë, brenda vendit, sirianët janë më të vetëdijshëm për dobësitë e tij dhe problemet me të cilat përballet vendi. Sundimi i tij nuk shtrihet në verilindje, ku dominojnë kurdët, as në pjesë të jugut ku Druzët - një tjetër komunitet fetar pakicë - po kërkojnë shtetin e tyre me mbështetjen e aleatëve të tyre izraelitë.

Në bregdet, alavitët - sekti i Asadit - kanë frikë nga një përsëritje e masakrave që pësuan në mars. Dhe komunitetet e krishtera - ortodokse dhe katolike - jetojnë nën të njëjtën frikë, dhe kryesisht të vazhdueshme.

Një vit më parë, "sovranët" e rinj të Damaskut ishin, si shumica e rebelëve në Siri, islamistë sunitë. Saraa, udhëheqësi i tyre, kishte një histori të gjatë luftimesh përkrah al-Kaedës në Irak, ku ishte burgosur nga amerikanët, dhe më pas ishte një komandant i lartë në organizatën që evoluoi në Shtetin Islamik.

Më vonë, ndërsa ndërtoi pushtetin e tij në Siri, ai u përplas dhe përfundimisht u largua si nga Shteti Islamik ashtu edhe nga al-Kaeda.

Ata që kishin udhëtuar në Idlib për ta parë thanë se ai kishte zhvilluar një botëkuptim shumë më pragmatik, të përshtatur për të qeverisur një vend me një diversitet kaq fetar. Sunitët janë shumicë. Ka edhe kurdë, druzë dhe të krishterë - shumë prej të cilëve kanë vështirësi të harrojnë të kaluarën xhihadiste të Sarayas.

Në javën e parë të dhjetorit të vitit të kaluar, ishte e vështirë të besohej se sa shpejt po përparonte ofensiva e fraksionit Al-Sharaa. Atyre iu deshën tre ditë për të pushtuar Aleppon - qendrën veriore ekonomike dhe strategjike të Sirisë.

Në krahasim, vitet torturuese nga viti 2012 deri në vitin 2016, kur ushtria e regjimit dhe rebelët luftuan për qytetin, kishin përfunduar me fitoren e Assadit vetëm pasi ndërhyrja e Presidentit rus Vladimir Putin  dhe forcave të tij ajrore e përmbysi ekuilibrin.

Por deri në fund të vitit 2024, forcat qeveritare ishin shpërbërë. Rekrutët ngurrues dhe besnikët e regjimit nuk ishin më të gatshëm të luftonin dhe të vdisnin për një regjim të korruptuar dhe brutal që i shpërbleu ata me varfëri dhe shtypje.

Një Shtet Islamik i dobësuar
Sarrah mori pushtetin mes një pasigurie të madhe. Kishte frikë se qelizat e Shtetit Islamik do të përpiqeshin ta vrisnin ose të nisnin sulme masive.

Xhihadistët e kanë sulmuar ashpër në mediat sociale, veçanërisht sepse ai vendosi të bashkëpunonte me koalicionin e udhëhequr nga SHBA-të kundër Shtetit Islamik. Për shumë ekstremistë, kjo është qartë një "kontratë e hapur vdekjeje".

Në realitet, Shteti Islamik në Siri është dobësuar. Sulmet e tij janë përqendruar kryesisht në forcat kurde në verilindje. Në të ardhmen, sigurisht, askush në këtë cep të botës nuk mund të jetë i sigurt për asgjë, përveç se luftërat lulëzojnë shumë më lehtë sesa fushat e shkreta.

Fitorja ndaj Trump dhe Perëndimit

Fushata diplomatike e Sarrah-ut drejt Perëndimit ka qenë jashtëzakonisht e suksesshme. Vetëm dy javë pasi mori pushtetin, ai priti një delegacion diplomatësh të lartë amerikanë. Amerikanët menjëherë tërhoqën shpërblimin prej 10 milionë dollarësh për kapjen e tij. Që atëherë, sanksionet e vendosura ndaj Sirisë së Asadit janë lehtësuar gradualisht. 

Akti "Cezar", më i ashpri nga të gjithë, është pezulluar dhe ka të ngjarë të shfuqizohet nga Kongresi në vitin e ri. Në nëntor, Sarrah u bë presidenti i parë sirian që vizitoi Shtëpinë e Bardhë. Trump e priti me lehtësi. Ai e spërkati me kolonjë "Trump", duke i ofruar shishen e tij për gruan e tij.

Megjithatë, seriozisht, SHBA-të dhe Arabia Saudite e shohin Sarrah-un si shpresën e vetme realiste për stabilizimin e një vendi të vendosur në zemër të Lindjes së Mesme. Nëse Siria do të rrëshqiste përsëri në luftë civile, nuk do të kishte shanse për një ulje të dhunës në rajon.

Megjithatë, plagët e gjysmë shekulli diktaturë dhe 14 vjet lufte nuk janë shëruar. Kurdët nuk e pranojnë autoritetin e Damaskut. Druzët në jug mbeten të pabindur. Alawitët në bregdet dhe të krishterët në Damask dhe në lindje kanë frikë nga një masakër e re.

Ritmi i ngadaltë i drejtësisë

Përpara përvjetorit të rënies së Asadit, Zyra e OKB-së për të Drejtat e Njeriut ka shprehur shqetësim të thellë për ritmin e ngadaltë të drejtësisë në vend. Raportet tregojnë për qindra vdekje në një vit nga forcat e sigurisë, grupet e armatosura, ish-luftëtarët pro-qeveritarë dhe sulmuesit e panjohur. Shkeljet përfshijnë dhunë seksuale, arrestime arbitrare, shkatërrim shtëpish, dëbime dhe kufizime të lirisë së shprehjes dhe tubimit.

Parametri kritik: Izraeli

Nuk është e qartë nëse qeveria e Sarraj është mjaftueshëm e fortë për të mbijetuar një krizë tjetër të madhe. Izraeli mbetet fuqia dominuese pavarësisht pranisë së qartë dhe dinamike të Turqisë brenda vendit. Pas rënies së Asadit, sulmet izraelite shkatërruan mbetjet e fundit të fuqisë ushtarake të regjimit. Ushtria izraelite përparoi në territorin sirian, duke pushtuar zona të reja. SHBA-të po përpiqen të ndërmjetësojnë një marrëveshje sigurie midis Sirisë dhe Izraelit, por pa sukses. Izraeli po kërkon demilitarizimin e zonave të mëdha.

Siria po kërkon një kthim në marrëveshjen Kissinger të vitit 1974. Distanca midis tyre është rritur. Muajin e kaluar, operacionet tokësore izraelite janë dyfishuar. Ankaraja, e cila ka një levë ndikimi dhe një kanal të drejtpërdrejtë komunikimi me Al-Sharaa, kërkon të krijojë një sistem të përbashkët kontrolli dhe menaxhimi dhe të ushtrojë presion mbi Izraelin për të dalë nga Siria, një veprim që mbart rrezik të madh si për Ankaranë ashtu edhe për Damaskun.

Një vit më vonë

Qeveria e Sarrah ka arritur diçka të rëndësishme: ajo mbetet në pushtet. Donald Trump është mbështetësi i saj më i fortë ndërkombëtar. Sanksionet po lehtësohen. Ekonomia po merr frymë. Por jeta e përditshme e sirianëve nuk ka ndryshuar. Nuk ka investime. Rindërtimi është një çështje individuale. Tensionet fetare po ziejnë.

Negociatat me Izraelin janë ngrirë. Benjamin Netanyahu  po bën thirrje për demilitarizimin e zonave të gjera dhe nuk po urdhëron tërheqjen e forcave izraelite. Qeveria në Damask sillet rreth vetë Sarrah dhe disa bashkëpunëtorëve të tij. Nuk ka asnjë përpjekje të prekshme për të krijuar një strukturë shtetërore të përgjegjshme.

Siria pa Assadin është një vend më i mirë, por e ardhmja është e vështirë dhe komplekse, ndoshta më e vështirë, pasi tani armiku i vetëm, regjimi i Assadit, nuk ekziston si entitet, vetëm si pasojë.

bashar al-assad

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin