LIVE UPDATES
Bota

Pse Lufta e Tretë Botërore mund të shpërthejë në Azi

Në sfondin e konkurrencës strategjike Kinë-SHBA, e cila nga Indo-Paqësori është shtrirë në pjesën tjetër të botës, Azia e Paqësorit është fusha e lojës në të cilën po zhvillohet një kampionat hegjemonik me shumë ekipe, ku përfshihen edhe superfuqitë në zhvillim si India, fuqitë e mëdha që janë në rënie si Japonia, si dhe fuqitë rajonale në zhvillim si Indonezia apo edhe disa vende mesatare si Filipinet dhe Vietnami.

14 December 2023, 14:16 Nga Emanuel Pietrobon
Pse Lufta e Tretë Botërore mund të shpërthejë në
Foto ilustruese

Nga Emanuel Pietrobon “Il Giornale”

Indo-Paqësori është teatri kryesor i rivalitetit midis fuqive të mëdha, dhe kjo jo vetëm për shkak të konkurrencës midis Shteteve të Bashkuara dhe Republikës Popullore të Kinës. Por sepse është fabrika e botës, shtëpia e 60 për qind të popullsisë së botës, dhe atje kalojnë rrugët kryesore të globalizimit.

Në sfondin e konkurrencës strategjike Kinë-SHBA, e cila nga Indo-Paqësori është shtrirë në pjesën tjetër të botës, Azia e Paqësorit është fusha e lojës në të cilën po zhvillohet një kampionat hegjemonik me shumë ekipe, ku përfshihen edhe superfuqitë në zhvillim si India, fuqitë e mëdha që janë në rënie si Japonia, si dhe fuqitë rajonale në zhvillim si Indonezia apo edhe disa vende mesatare si Filipinet dhe Vietnami.

Brenda kapitullit më të rëndësishëm të konkurrencës midis fuqive të mëdha, Tajvani është “gishti”, ndërsa Hëna është kontrolli i rrugëve të globalizimit dhe i ishujve në Paqësor. Uashingtoni dhe Pekini po përdorin mjete të ngjashme për të njëjtin qëllim: të ndërtojnë aleanca të forta e të përhershme. Por rreziku i natyrshëm në këtë mënyrë veprimi, është se ajo që është krijuar për të parandaluar konfliktet shkakton në fakt shpërthimin e tyre.

Drejt një NATO-je aziatike?

Azi-Paqësori po merr formën e një arene përplasjesh. Aktualisht në një shtim të pakteve ushtarake dhe të sigurisë midis dy ose më shumë shteteve. Edhe NATO po përpiqet të kuptojë se si ta zhvendosë një pjesë të vëmendjes drejt Azisë por pa u përplasur kokë më kokë me Kinën.

Ndërkohë në Uashington po diskutohet akoma më shpejt ideja e një NATO-je aziatike. Ekspertët janë të ndarë në sjelljen që duhet pasur ndaj Kinës. Ata nuk e dinë nëse është i preferueshëm një angazhim më i madh i NATO-s në Azi apo krijimi i një NATO-je për Azinë.

Tani për tani po kufizohen në eksplorimin e të gjitha mundësitë aktuale. Sipas Uashingtonit, e sigurt është se Dialogu Katërpalësh i Sigurisë (QSD), nuk është më i mjaftueshëm për të frenuar forcat centrifugale të Pekinit. Nevojiten më shumë anëtarë, dhe një transformim nga një pakt ndërqeveritar në një aleancë kolektive.

Ekuivalenti i NATO-s në rajonin e Indo-Paqësorit mund të lindë si një evolucion i QSD-së, anëtarët e të cilit janë të bashkuar nga një kauzën e përbashkët e fuqishme - frenimi i Kinës - dhe që do të jetë në gjendje të tërheqë në strukturë vende të tjera që kanë frikëra por edhe objektiva të ngjashme Koreja e Jugut, Filipinet, Zelanda e Re dhe Vietnami, apo edhe të hyjnë në marrëveshje bashkëpunimi me aleanca të ngjashme, si NATO.

Edhe nëse Shtetet e Bashkuara nuk do të ishin në gjendje ta shndërronin QSD-në një NATO aziatike, sepse ka faktorë të ndryshëm që mund të funksionojnë kundër këtij skenari - nga mosmarrëveshjet midis anëtarëve tek dallime mbi mënyrën e veprimit - Uashingtoni ka gjithsesi shumë alternativa në dispozicion për ta bërë Indo-Paqësorin një fushë të minuar për Pekinin.

Presidenca Biden e ka bërë forcimin e “sistemit të zinxhirit ishullor” një nga objektivat e politikës së saj të jashtme. Rezultati: në 3 vjet një veprimtari të pandërprerë diplomatike, ishte shndërrimi i zinxhirit ishullor në një zinxhir ishujsh dhe gadishujsh: partneriteti me Ishujt e Paqësorit, partneriteti strategjik global me Vietnamin, AUKUS, aksi trekëndor me Korenë e Jugut dhe Japonia, shtimi i bazave ushtarake amerikane në Filipine.

Kina ka reaguar ndaj ofensivës diplomatike të SHBA-së duke u përpjekur të lehtësojë tensionet me shtetet kryesore në rajon si Singapori, dhe të tërheqë në një pozicion neutral vende si Papua Guinea e Re, duke e forcuar njëkohësisht praninë e saj në territoret e përfshira në orbitën e saj, si ishujt Solomon. Një lojë shahu midis Pekinit dhe Uashingtonit, e cila ka sjellë militarizimin në Indo-Paqësorin në nivelet e Luftës së Ftohtë.

Rreziqet e militarizimit të Indo-Paqësorit

Fatet e ndërthurura të fuqive të mëdha që konkurrojnë në rajonin e Azi-Paqësorit, kanë krijuar një grumbull të ngatërruar aleancash, forumesh dhe organesh ndërqeveritare në formë rrjete merimangash. Nëse nga njëra anë Shtetet e Bashkuara po e përdorin Vietnamin për të frenuar Kinën në Azinë Juglindore, nga ana tjetër po vepron ASEAN, që është e lidhur me Kinën nga një zonë tregtare maksimale e lirë, ndaj nuk dëshiron të mbajë anë në një arenë potenciale të një lufte të re botërore.

Presionet e Kinës dhe Shteteve të Bashkuara mbi fuqitë e vogla dhe të mesme të Azi-Paqësorit po çojnë në zhdukjen e ngadaltë të politikës së F-ve (Pa miq, pa armiq, pa baza të huaja) e cila ka karakterizuar tradicionalisht aktorët më të moderuar të këtij rajoni. Dëshmi e kësaj janë ngjarjet në arkipelagun mikronezian, melanezian dhe polinezian: boshti Pekin-Honiara, erërat e pavarësisë në Oqeaninë Franceze, protagonizmi interesant i Ishujve Kuk. Pra në Azi-Paqësor po krijohen kushtet për një luftë me prokurë midis Shteteve të Bashkuara dhe Kinës.

Deri më tani, mes dy fuqive të mëdha, ka pasur një luftë të bazuar tek sfidat kërcënimet diplomatike, grushtet e shtetit dhe ekspozimi i tepruar diplomatik. Por së bashku me ashpërsimin e konkurrencës në Azi-Paqësor, tani po rriten shanset për konfrontime frontale dhe anësore. Kina po përpiqet ta anashkalojë super- zinxhirin ishullor që po krijohet përmes diplomacisë së aleancave periferike, në sfondin e zgjerimit të akseve anti-amerikane me Rusinë dhe Korenë e Veriut në Paqësorin Veriperëndimor, dhe një zgjerimi de facto të NATO-s nga Evropa në Lindjen e Largët, dhe që mund të shërbejë si shkak për një koalicion të ri anti-perëndimor.

Ndërsa Pekini studion lëvizjet e radhës në Betejën e re të Paqësorit, ajo që dikur pëshpëritej me një zë të dobët tani po thuhet me zë të lartë në Uashington: “Mos i thuaj asnjëherë jo një NATO-je aziatike”. Një hap plotësues i ofensivës në periferinë e Kinës, Azinë Juglindore, e cila në vizionin e Shteteve të Bashkuara mund ta bindë Kinën që të lërë mënjanë aspiratat e saj për hegjemoninë rajonale ose në skenarin më të keq, do të shërbejë për ta mposhtur atë në një konkurrencë rraskapitëse ose do të dërrmojë në rastin e një lufte të hapur.

Fundi progresiv i neutralitetit në Indo-Paqësorin, një hapësirë shumë e gjerë e dominuar gjithnjë e më shumë nga aleancat e rrezikshme, rrezikon të prodhojë rezultate të kundërta me ato të dëshiruara: logjika e sistemeve të tilla kërkon që goditjet e pësuara në një pikë shkaktojnë efekte zinxhir në pjesën tjetër të strukturës. Kështu shpërthyen dikur edhe dy luftërat botërore. Dhe po kështu mund të shpërthejë e treta, në rast se Azi-Paqësori do të bëhej një rrjet i madh aleancash ushtarake që do të reagojnë ndaj synimeve të Pekinit dhe Uashingtonit.

emanuel pietrobon

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin