LIVE UPDATES
Bota

REL: Çfarë thotë Dodik dhe çfarë thuhet në Kushtetutën e Bosnjës?

Dokumentin e kanë nënshkruar përfaqësuesit e koalicionit qeverisës në Republikën Srpska, të kryesuar nga Aleanca e Social-Demokratëve të Pavarur – parti e Millorad Dodikut – pa praninë e opozitës.

24 April 2023, 20:16 Nga k.m.
REL: Çfarë thotë Dodik dhe çfarë thuhet në
Foto ilustruese

Bosnje dhe Hercegovina është një koloni që nuk zotëron territor, por vetëm kufi.

Gjykata dhe Prokuroria e Bosnje dhe Hercegovinës janë antikushtetuese dhe të paligjshme, ndërsa Republika Srpska do t’i marrë përsipër të gjitha kompetencat e transferuara në Bosnje, që nuk janë të përcaktuara drejtpërdrejt me Kushtetutën e shtetit. Këto janë disa nga 21 pretendimet dhe qëndrimet e përcaktuara në një plan, i cili i referohet veprimtarisë së përfaqësuesve të Republikës Srpska në institucionet e Bosnje dhe Hercegovinës dhe është nënshkruar më 24 prill në Banja Llukë.

Dokumentin e kanë nënshkruar përfaqësuesit e koalicionit qeverisës në Republikën Srpska, të kryesuar nga Aleanca e Social-Demokratëve të Pavarur – parti e Millorad Dodikut – pa praninë e opozitës.

Dokumenti vjen pas kërcënimeve të vazhdueshme të Dodikut për ndarjen e Republikës Srpska nga pjesa tjetër e Bosnjës.

Kushtetuta e Bosnje dhe Hercegovinës është Aneksi 4 i Marrëveshjes së Përgjithshme Kornizë për Paqe në Bosnje dhe Hercegovinë, e cila njihet edhe si Marrëveshja e Dejtonit, sepse është nënshkruar në atë qytet të SHBA-së, më 21 nëntor, 1995. Kjo marrëveshje i ka dhënë fund luftës në Bosnje.

Marrëveshja e Dejtonit ka 11 anekse që, ndër të tjera, u referohen kufijve ndërmjet dy entiteteve – Republika Srpska dhe Federata e Bosnje dhe Hercegovinës – çështjeve ushtarake, të drejtave të njeriut, çështjes së refugjatëve, forcave policore, korporatave publike dhe mbrojtjes së monumenteve kombëtare. REL-ia ka verifikuar nëse pretendimet e politikanëve në Republikën Srpska kanë bazë në Kushtetutën e Bosnje dhe Hercegovinës.

Një nga pikat e nënshkruara nga kryetarët e partive në Republikën Srpska thotë se Bosnje dhe Hercegovina nuk zotëron territor të saj dhe se Bosnje dhe Hercegovina ka vetëm kufi të jashtëm.

Në përputhje me nenin 1, paragrafi 3 i Kushtetutës së Bosnjës, entitetet janë pronare të territorit. Sipas Aneksit 2 të Marrëveshjes së Dejtonit, Bosnje dhe Hercegovina nuk zotëron territor, por vetëm kufi të jashtëm.

Askund në këtë nen të Kushtetutës së shtetit nuk thuhet shprehimisht se kush e zotëron territorin. Vetëm theksohet se “Bosnje dhe Hercegovina përbëhet nga dy entitete: Federata e Bosnje dhe Hercegovinës dhe Republika Srpska”.

Aneksi 2 i Marrëveshjes së Dejtonit trajton çështjet e demarkacionit midis entiteteve, si dhe rolin që do të luajë IFOR-i (Forcat Ushtarake Shumëkombëshe për Zbatimin e Paqes) në procesin e demarkacionit.

Partitë në Republikën Srpska pretendojnë se Bosnje dhe Hercegovina është një koloni që nuk e ka sovranitetin e vet – gjë të cilën e arsyetojnë me ekzistencën e Zyrës së Përfaqësuesit të Lartë ndërkombëtar (OHR) me dhe praninë e gjyqtarëve të huaj në Gjykatën Kushtetuese të Bosnjës.

Ekzistenca e vazhdueshme e OHR-së dhe gjyqtarëve të huaj në Gjykatën Kushtetuese të Bosnje dhe Hercegovinës tregon se Bosnja është nën statusin kolonial dhe pa sovranitetin e vet.

Në Preambulën e Kushtetutës thuhet se nënshkruesit e saj janë “të përkushtuar ndaj sovranitetit, integritetit territorial dhe pavarësisë politike të Bosnje dhe Hercegovinës, në përputhje me të drejtën ndërkombëtare”.

Zyra e Përfaqësuesit të Lartë është themeluar me Aneksin 10 të Marrëveshjes së Dejtonit dhe ka për detyrë mbikëqyrjen e zbatimit civil të asaj marrëveshjeje. Përfaqësuesi i Lartë është “autoriteti i fundit në terren” për këtë post. Përbërja, procedurat dhe juridiksioni i Gjykatës Kushtetuese të Bosnje dhe Hercegovinës përcaktohen me nenin 6 të Kushtetutës së Bosnje dhe Hercegovinës.

Aty thuhet se katër gjyqtarë zgjidhen në Parlamentin e entitetit të Federatës së Bosnje dhe Hercegovinës, dy në Parlamentin e entitetit Republika Srpska dhe tre zgjidhen nga kryetari i Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, pas konsultimit me Presidencën e Bosnje dhe Hercegovinës.

Këta gjyqtarë nuk duhet të jenë shtetas të Bosnje dhe Hercegovinës ose të vendeve fqinje.

Në Republikën Srpska duan, gjithashtu, ta shfuqizojnë juridiksionin e organeve gjyqësore në nivel shtetëror, Gjykatës dhe Prokurorisë. Republika Srpska, me një vendim të posaçëm të Asamblesë Kombëtare të Republikës Srpska, do të shfuqizojë juridiksionin e Gjykatës dhe Prokurorisë së Bosnjës në territorin e Republikës Srpska, si organe antikushtetuese dhe të paligjshme.

Kushtetuta e Bosnje dhe Hercegovinës thotë se të gjitha funksionet që nuk u janë besuar shprehimisht institucioneve të Bosnjës, u përkasin entiteteve, dhe nuk përmend në mënyrë eksplicite gjyqësorin.

Megjithatë, Kushtetuta përmend mundësinë që Bosnja të marrë “juridiksionin në ato çështje për të cilat dakordohen entitetet” dhe të krijojë institucione shtesë.

Ligji i Republikës së Bosnje dhe Hercegovinës është shpallur në vitin 2000 nga Wolfgang Petritsch, asokohe Përfaqësues i Lartë i Bosnje dhe Hercegovinës. Ligji është miratuar në Parlamentin shtetëror dy vjet më vonë.

Pas Petritschit, pasardhësi i tij, Paddy Ashdown, ka shpallur Ligjin për Prokurorinë e Bosnjës, në vitin 2002. Ai është miratuar një vit më vonë.

Koalicioni qeverisës në Republikën Srpska ka deklaruar në planin e tij se kompetencat e transferuara në nivelin e Bosnje dhe Hercegovinës nuk përmenden në mënyrë eksplicite në Kushtetutën e Bosnjës.

Republika Srpska do të respektojë sundimin e ligjit sipas nenit 1.2 të Kushtetutës së Bosnje dhe Hercegovinës, t’i zbatojë ligjet dhe aktet e tjera të autoriteteve të Republikës Srpska në përputhje me të gjitha kompetencat e tyre, të cilat nuk janë të përcaktuara shprehimisht me Kushtetutën e Bosnjës si kompetenca që u përkasin institucioneve në nivel të Bosnjës.

Ky nen thotë se Bosnje dhe Hercegovina është “një shtet demokratik që funksionon në përputhje me ligjin dhe mbi bazën e zgjedhjeve të lira dhe demokratike”.

Kushtetuta e Bosnje dhe Hercegovinës përcakton në mënyrë eksplicite dhjetë kompetenca të institucioneve të Bosnjës – ndër të tjera: politika e jashtme, tregtia e jashtme, politika monetare dhe doganore, financimi i institucioneve, çështjet e migracionit. Shteti i Bosnje dhe Hercegovinës mund të marrë përsipër kompetenca të tjera për të cilat bien dakord entitetet.

Ekziston gjithashtu mundësia që brenda një periudhe gjashtëmujore nga hyrja në fuqi e Kushtetutës, entitetet i fillojnë negociatat “me synimin për të përfshirë çështje të tjera nën juridiksionin e institucioneve të Bosnje dhe Hercegovinës”./REL

milorad dodik

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin