LIVE UPDATES
Bota

Si e dëmton arrestimi i Maduros Teheranin dhe pse Moska dhe Pekini duhet të shqetësohen

Protestat në Iran, sekuenca e goditjeve rajonale dhe tronditja strategjike e rënies së Maduros.

6 January 2026, 10:22 Nga I.A
Si e dëmton arrestimi i Maduros Teheranin dhe pse Moska dhe Pekini duhet
Arrestimi i Maduros

SHBA- Protestat masive në Iran nuk janë aq të rralla sa pretendon vetë regjimi në Teheran, por një numër faktorësh i bëjnë trazirat aktuale veçanërisht serioze. Sot shënon nëntë ditë që nga fillimi i protestave të reja masive. Megjithatë, edhe katër ose pesë ditë ishin të mjaftueshme për ta shtyrë Presidentin e Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, të lëshonte një paralajmërim të drejtpërdrejtë për udhëheqjen iraniane se si të vepronin me protestuesit, duke deklaruar se Shtetet e Bashkuara janë "të armatosura dhe gati". Kjo u pasua nga operacioni i forcave speciale amerikane kundër Nicolas Maduros në Venezuelë, dhe më pas një paralajmërim i dytë të dielën e kaluar në konferencën për shtyp pas arrestimit të Maduros.

Deklarata të tilla të drejtpërdrejta dhe potencialisht kërcënuese nga një president në detyrë i SHBA-së, ndërsa protestat janë ende duke vazhduar, janë jashtëzakonisht të rralla dhe mund t’i inkurajojnë protestuesit, duke lehtësuar përhapjen e mëtejshme të trazirave. Policia dhe forcat e sigurisë iraniane reaguan me dhunë pothuajse që nga fillimi. Grupet e të drejtave të njeriut thonë se më shumë se 20 persona janë vrarë. Tani, të gjithë sytë janë te lëvizjet e ardhshme të Trump.

Protestat, të cilat filluan paqësisht të dielën, më 28 dhjetor, fillimisht u nxitën nga zemërimi popullor për inflacionin në rritje dhe zhvlerësimin e ndjeshëm të monedhës kombëtare kundrejt dollarit, i cili është rreth 80% më i lartë se një vit më parë.

Ekonomia iraniane është në krizë të thellë, me pak perspektiva rritjeje këtë vit ose vitin tjetër. Inflacioni zyrtar vjetor është rreth 42%, inflacioni i ushqimit është mbi 70% dhe disa mallra bazë thuhet se janë rritur në çmim me më shumë se 110%.

Pozicion i cenueshëm

Sanksionet ndërkombëtare të udhëhequra nga Shtetet e Bashkuara kanë kontribuar ndjeshëm në përkeqësimin e kushteve ekonomike, por ato nuk janë shkaku i vetëm. Rastet e korrupsionit të profilit të lartë në gjykatat iraniane, që përfshijnë zyrtarë të lartë dhe familjet e tyre, kanë nxitur zemërimin popullor dhe bindjen se pjesë të elitës sunduese po shfrytëzojnë krizën. Shumë iranianë besojnë se disa zyrtarë dhe të afërmit e tyre po përfitojnë drejtpërdrejt nga sanksionet përmes marrëveshjeve të veçanta që u lejojnë atyre të kontrollojnë importet dhe eksportet, të transferojnë të ardhurat nga nafta jashtë vendit dhe të përfitojnë përmes rrjeteve të pastrimit të parave.

Edhe zyrtarët qeveritarë u atribuojnë më shumë përgjegjësi të ashtuquajturve "përfitues të sanksioneve" sesa vetë sanksioneve. Tregtarët në Pazarin e Madh të Teheranit ishin ndër grupet e para që protestuan hapur, duke mbyllur dyqanet e tyre për shkak të luhatjeve të përditshme të monedhës dhe duke dalë në rrugë për të kërkuar ndërhyrjen e qeverisë për të stabilizuar tregjet.

Shpejt, protestat shkuan përtej pazarit dhe u përhapën në shtresa më të gjera shoqërore. Sloganet ekonomike u bënë shpejt politike, me kërkesa për largimin e të gjithë regjimit të Republikës Islamike.

Studentët iu bashkuan lëvizjes, të ndjekur nga bizneset e vogla në qytete dhe qyteza të tjera, si dhe qytetarë të zakonshëm. Brenda pak ditësh, sloganet kundër udhëheqësit suprem të Iranit u rikthyen në qendër të protestave.

Herën e fundit që Irani përjetoi trazira në një shkallë të krahasueshme kombëtare ishte rreth katër vjet më parë, kur vdekja e Mahsa Amini, një grua e re në paraburgim nga policia e moralit, shkaktoi protestat më të mëdha antiqeveritare që nga themelimi i Republikës Islamike në vitin 1979.

Këto protesta, të cilat u bënë të njohura si "Lëvizja Mahsa" ose "Gratë, Jeta, Liria", por kryesisht si "Revolucioni i Shamisë", tronditën themelet e shtetit, por në fund u shtypën me përdorimin e dhunës dhe arrestimeve masive.

Edhe pse protestat aktuale janë përhapur me shpejtësi dhe kanë vazhduar prej ditësh, ato ende nuk kanë arritur intensitetin ose shkallën e protestave të vitit 2022.

Gazetarët në Iran janë nën presion të madh dhe mediat ndërkombëtare të pavarura ose nuk lejohen të mbulojnë ngjarjet në terren ose, kur u lejohet, përballen me kufizime të ashpra në lëvizjen e tyre.

Si rezultat, shumica e informacionit vjen nga mediat sociale dhe nga qytetarët që raportojnë atë që shohin dhe regjistrojnë. Kjo e bën verifikimin gjithnjë e më të vështirë, veçanërisht pasi mediat sociale ofrojnë terren pjellor për dezinformim, pretendime të pabazuara dhe shtrembërime - një problem i përkeqësuar nga përhapja e inteligjencës artificiale.

Në këto rrethana, shumë analistë vlerësojnë se kriza aktuale mund të ketë pasoja më serioze se ato të vitit 2022. Qeveria iraniane konsiderohet gjerësisht si në pikën e saj më të dobët në dekada, duke u përballur njëkohësisht me trazira të brendshme dhe një mjedis rajonal që ndryshon në mënyrë drastike.

Sekuenca e goditjeve
Lufta 12-ditore në verën e vitit 2025 midis Iranit dhe Izraelit ishte një pikë kthese. Konflikti kulmoi me përfshirjen e drejtpërdrejtë të SHBA-së, duke përfshirë sulme ajrore ndaj objekteve bërthamore iraniane. Lufta shkaktoi dëme të rënda në aftësitë mbrojtëse të Iranit, infrastrukturën bërthamore dhe objektet ushtarake dhe industriale.

Në të njëjtën kohë, pozicioni më i gjerë rajonal i Teheranit është dobësuar. Rënia e Bashar al-Assad në Siri e privoi Iranin nga një aleat kyç, ndërsa sulmet e vazhdueshme izraelite ndaj Hezbollahut në Liban kanë neutralizuar pjesën më të madhe të udhëheqjes së lartë të organizatës.

Kohët e fundit, operacionet e SHBA-së në Venezuelë dhe arrestimi i Nicolás Maduro dhe gruas së tij, Celia Flores, kanë kufizuar më tej hapësirën e Teheranit për veprim jashtë vendit.

Këto zhvillime kanë riformësuar mjedisin rajonal dhe ndërkombëtar për Iranin. Vendi tani ka më pak aleatë në konfliktet rajonale dhe më pak kanale për transferimin e të ardhurave nga nafta jashtë vendit.

Kjo është veçanërisht kritike duke pasur parasysh përfshirjen e thellë të Iranit në sektorin e naftës të Venezuelës, në partneritet me Rusinë, dhe varësinë e tij nga strukturat komplekse financiare të lidhura me tregjet që perceptohen të jenë në Kinë .

Ndërprerja e këtyre rrjeteve ka rritur cenueshmërinë ekonomike të Iranit në një kohë të përshkallëzimit të presionit të brendshëm.

Në këtë kontekst, Udhëheqësi Suprem i Iranit, Ali Khamenei, duket se po përballet me një nga momentet më të pasigurta të mbretërimit të tij. Më shumë se tre dekada planifikimi për të krijuar rrjete rajonale ndikimi, mekanizma për shmangien e sanksioneve dhe infrastrukturë bërthamore janë minuar ose shkatërruar në një periudhë relativisht të shkurtër kohore. Me Trumpin përsëri në Shtëpinë e Bardhë dhe Benjamin Netanyahun në pushtet në Izrael, nuk ka një rrugë të qartë diplomatike ose strategjike për të dalë nga kriza aktuale pa një çmim të lartë.

Për vite me radhë, Khamenei dhe rrethi i tij i ngushtë kanë justifikuar shpenzimet e mëdha për aleatët rajonalë dhe programin bërthamor si investime të nevojshme në sigurinë dhe përparimin teknologjik afatgjatë të Iranit. Sot, ky argument tingëllon bosh. Ndërsa presioni rritet si brenda ashtu edhe jashtë vendit, siguria e brendshme, e paraqitur si shpërblimi përfundimtar për këto politika duket më e largët se kurrë./Dosja.al

shba nicolas maduro

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin