LIVE UPDATES
Bota

Si e nxiti frika nga pushtimi sovjetik ndërtimin e "rrugës më të mirë në botë"

Në javët pas pushtimit të Çekosllovakisë, Ceausescu u përball me skenarë se si mund të shpalosej një sulm nëse planifikuesit e luftës nga Kremlini do të kishin një sy ndëshkues ndaj vendit të tij.Çdo pushtim tokësor sovjetik mund të vinte nga veriu, ku kufiri i BRSS-së gjarpëronte rreth Rumanisë. Ceausescu vendosi se ishte e domosdoshme të pritej një rrugë drejtpërsëdrejti përmes maleve Fagaras, të cilat ndajnë jugun e populluar të Rumanisë nga Transilvania rurale.

23 September 2024, 14:34 Nga N.F
Si e nxiti frika nga pushtimi sovjetik ndërtimin e "rrugës
Foto ilustruese

PRAGA- Disa orë pasi tanket sovjetike u futën në Çekosllovaki në gusht të vitit 1968, diktatori komunist i Rumanisë, Nicolae Ceausescu, shpalli pushtimin para një turme prej mijëra njerëzish në Bukureshtin qendror. Shkatërrimi i Pranverës së Pragës, deklaroi ai, "përbënte një rrezik serioz për paqen në Evropë dhe për perspektivat e socializmit botëror". Sfidimi i Kremlinit u pa si një demonstrim i guximshëm i pavarësisë së Rumanisë. Ishte gjithashtu gjë e rrezikshme.

Në javët pas pushtimit të Çekosllovakisë, Ceausescu u përball me skenarë se si mund të shpalosej një sulm nëse planifikuesit e luftës nga Kremlini do të kishin një sy ndëshkues ndaj vendit të tij.Çdo pushtim tokësor sovjetik mund të vinte nga veriu, ku kufiri i BRSS-së gjarpëronte rreth Rumanisë. Ceausescu vendosi se ishte e domosdoshme të pritej një rrugë drejtpërsëdrejti përmes maleve Fagaras, të cilat ndajnë jugun e populluar të Rumanisë nga Transilvania rurale.

Një rrugë e tillë, u llogarit se do të mundësonte një divizion të blinduar prej rreth 2.000 automjetesh që të vendoseshin në veri në rajonin e Transilvanisë së rrethuar nga malet brenda 24 orëve pas një sulmi sovjetik. Lindi ideja për rrugën Transfagarasan. Koloneli i pensionuar i ushtrisë rumune, Ion Bratu, konfirmon për Radion Evropa e Lirë se "shkas" për ndërtimin e rrugës Transfagarasan, u bë pushtimi i Çekosllovakisë. Bratu tani është 76 vjeç dhe e kujton mirë kohën e tij duke komanduar një ekip prej 175 ushtarësh që punonin fort në malet e Fagaras 50 vjet më parë.

Ndërtimi i rrugës ishte një detyrë monumentale. Malet Fagaras janë vargmali më i lartë në Karpatet Jugore të Rumanisë, majat e të cilave ngrihen më shumë se 2500 metra mbi ultësirat.

“Ishte shumë e vështirë”, rikujton Bratu: “Armiku më i madh ishte i ftohti dhe ndryshimet e menjëhershme të motit”.

Në ballë të vështirësive fizike ishin "kafshët e egra, veçanërisht arinjtë dhe ujqërit", thotë ai. Për më tepër, shumë ushtarë të rinj luftuan me periudha të gjata në shkretëtirën alpine larg njerëzve të dashur. “Të dielave shihja gratë apo të dashurat e djemve që shkonin për t'i parë. Ata përqafoheshin, putheshin dhe qanin së bashku”, thotë Bratu. Paga, megjithatë, ishte e majme.

"Të gjithë ata që punuan në Transfagarasan -- nga ushtarët deri te gjeneralët, nga teknikët deri te studiuesit -- u kompensuan mirë", thotë Bratu. Disa punëtorë fitonin pesëfishin e pagës mesatare të vendit në atë kohë.

Detyra për të ndërtuar rrugën iu takonte kryesisht ushtarëve të rinj, ndërsa minatorët u futën për të shpërthyer tunele nëpër male. Numri i rasteve të vdekjeve gjatë realizimit të projektit në periudhën nga viti 1970 deri më 1974, ende nuk dihet. Të dhënat zyrtare thonë se vdiqën 40 punëtorë, të tjerë besojnë se numri ishte shumë më i lartë. Në një incident të vetëm në korrik të vitit 1970, shtatë ushtarë u vranë nga rrëshqitja e gurëve dhe rrëketë e shiut derisa po strehoheshin nga një stuhi verore.

Terreni i ashpër dhe urgjenca e punës u kapën në një histori të treguar nga një ish-ushtar, i cili përshkroi se kishte parë një buldozer të shtypur "si një mizë" nën një shkëmb që u rrëzua nga mali dhe ra mbi automjet.

Në kohën kur shkëmbi u hoq nga rruga me eksploziv, mbetjet e rrafshuara të buldozerit ishin zhytur aq shumë nën nivelin e rrugës sa punëtorët thjesht mbushën vrimën me buldozerin brenda dhe e rrafshuan.

"Automjeti i varrosur mbetet atje edhe sot e kësaj dite, e padukshme nën sipërfaqen e rrugës", thotë ushtari i pensionuar.

Kur Ceausescu vizitoi rrugën gjatë ndërtimit të saj më 1971, ai urdhëroi që ajo të përmirësohej nga një rrugë me zhavorr, në një rrugë të mbyllur me dy korsi për të inkurajuar zhvillimin e turizmit në male.

"Ky lloj vendimi ishte tipik për Ceausescun", i tha gazetarja Lavinia Betea një ekipi rumun që merreshin me dokumentarë më 2015. "Gjatë vizitave në kantieret e punës, ose përpara modeleve të bëra nga projektuesit për projektet e ardhshme, ai imponoi ndryshime të mëdha dhe i la specialistët të gjejnë një mënyrë për të realizuar atë që ai kishte sugjeruar”.

Rruga u hap zyrtarisht më 20 shtator 1974, megjithëse ndërtimi i mëtejshëm vazhdoi edhe për disa vite të tjera. Lartësia e rrugës që prek retë, do të thotë se ajo është e mbyllur nga vjeshta deri në fillim të verës, porse ka tërhequr turistë të shumtë gjatë muajve të ngrohtë.

Popullariteti i saj u rrit edhe nga një paraqitje dramatike televizive e vitit 2009. Në nëntor të atij viti, 6.7 milionë shikues britanikë zunë vend para ekraneve për ta parë një skenë të emisionit automobilistik "Top Gear", në të cilën prezantuesit ngasin tri supervetura përgjatë rrugës Transfagarasan. Në kulmin e skenës, drejtuesi kryesor i emisionit, Jeremy Clarkson, deklaroi:

"Kjo është rruga më e mirë në botë".

Për ushtarët dhe punëtorët që ndërtuan rrugën, një gazetar ushtarak tha:

"Ata punuan dhe sakrifikuan me vetëmohim të vërtetë. Ata ishin entuziastë për këtë projekt, jo për komunizmin apo Ceausescun, por sepse e kuptuan rëndësinë e saj, pjesë e së cilës ishin". 

Për Bratunë, ato vite pune rraskapitëse në male duket se mbeten një kujtim i dashur. Ndërtimi i Transfagaranit ishte "një aventurë, një përvojë jete", tha ai duke shtuar se "rinia dhe entuziazmi kapërcejnë çdo lloj vështirësie"./ REL

pushtimi sovjetik rumani

Sondazh

Bota 23 September 2024, 12:17 N.F

Analiza e REL: Alarmi taktik i Kurtit

Kurti KOSOVË- Përkundër bisedimeve me vite, Kosova dhe Serbia duket se nuk mund të gjejnë gjuhë të përbashkët....

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin