LIVE UPDATES
Bota

Si e zgjedhin delet, 'liderin' e tyre?

Shumë studime e përshkruajnë sjelljen e grumbullimit si një proces të vetë-organizuar, ku individët në një grup vazhdimisht përshtatin drejtimin dhe shpejtësinë e tyre për të arritur përfundimisht një lëvizje "kolektive".

28 November 2022, 17:40 Nga k.m.
Si e zgjedhin delet, 'liderin' e tyre?
Delet

Lëvizja kolektive e kafshëve në një grup është një temë interesante e kërkimit për shumë shkencëtarë. Kuptimi i këtyre sjelljeve kolektive ndonjëherë mund të frymëzojë zhvillimin e strategjive për promovimin e ndryshimeve pozitive sociale, si dhe teknologjive që imitojnë natyrën. Shumë studime e përshkruajnë sjelljen e grumbullimit si një proces të vetë-organizuar, ku individët në një grup vazhdimisht përshtatin drejtimin dhe shpejtësinë e tyre për të arritur përfundimisht një lëvizje "kolektive". Kjo perspektivë, megjithatë, nuk merr parasysh strukturën hierarkike të shfaqur nga shumë grupe kafshësh dhe përfitimet e mundshme të të pasurit një "udhëheqës" që udhëzon rrugën.

Luis Gómez-Nava, Richard Bon dhe Fernando Peruani, tre studiues në Université Côte d'Azur, Université de Toulouse dhe CY Cergy Paris Université kanë përdorur kohët e fundit teorinë e fizikës për të ekzaminuar sjelljen kolektive të tufave të vogla të deleve. Gjetjet e tyre, të botuara në Nature Physics dhe tregojnë se duke alternuar rolin e udhëheqësit, kopeja përfundimisht arrin një formë të "inteligjencës kolektive".

"Në shumicën e sistemeve të kafshëve të përbashkëta, lëvizja kolektive nuk është një proces i vazhdueshëm, por ndodh në episode: fazat e lëvizjes kolektive ndërpriten, për shembull, për të pushuar ose ushqyer. Megjithatë, shumica e studimeve të lëvizjes kolektive, duke përfshirë ato eksperimentale dhe teorike, i konsiderojnë grupet që mbeten, nga fillimi deri në fund, në lëvizje. Për më tepër, shpesh supozohet se sjellja e grumbullimit kërkon që individët të negociojnë vazhdimisht për drejtimin e udhëtimit,"- tha Peruani për Phys.org.

Objektivi kryesor i punës së fundit nga Peruani dhe kolegët e tij ishte të hetonte lëvizjen kolektive të një sistemi të kafshëve në një mënyrë që konsideron në mënyrë eksplicite aspektin kohor të procesit të vetëorganizuar të vëzhguar, veçanërisht që fazat e lëvizjes kolektive kanë një fillim dhe një fund. 

Në eksperimentin e tyre, Peruani dhe kolegët e tij studiuan nga afër sjelljen spontane të grupeve të vogla të deleve në intervale të ndryshme kohore. Ata analizuan trajektoret e anëtarëve individual të tufës dhe llogaritën rendin dhe orientimin e përgjithshëm, ndërsa vlerësuan gjithashtu korrelacionet midis shpejtësisë me të cilën lëviznin kafshët individuale.

"Ne fillimisht treguam se asnjë nga modelet ekzistuese të grumbullimit, ose zgjerimet e tyre, nuk është në përputhje me vëzhgimet tona," tha Peruani.

"Më pas, ne analizuam se si informacioni udhëton nëpër grup, duke identifikuar një rrjet ndërveprimi në përputhje me të dhënat dhe hetuam se cili informacion transmetohet përmes këtij rrjeti."

Peruani dhe kolegët e tij zbuluan se rrjeti i ndërveprimit që përfaqësonte sjelljen e tufave që ata vëzhguan ishte shumë hierarkik. E gjithashtu, ata treguan se i vetmi informacion i përhapur përmes këtij rrjeti është ai që lidhet me pozicionin e deleve brenda grupit.

Duke përdorur gjetjet e tyre, studiuesit ndërtuan një model të lëvizjes kolektive të kafshëve që fokusohet në dy procese kryesore njohëse.

Këto procese janë zgjedhja e një udhëheqësi që do të udhëheqë tufën për një kohë të caktuar dhe mekanizmi që qëndron në themel të tufës.

"E rëndësishmja, secila fazë e lëvizjes kolektive posedon një udhëheqës të përkohshëm. Ne hetuam vetitë matematikore të modelit që rezulton për të identifikuar avantazhet e strategjisë kolektive. Unë besoj se kontributi kryesor është si vijon: kafshët, nga përdorimi i një rrjeti ndërveprimi hierarkik për të lëvizur së bashku i japin kontrollin e plotë të grupit udhëheqësit të përkohshëm, por ka gjithashtu një lëvizje të shpejtë të liderëve të përkohshëm."

Në thelb, gjetjet e studiuesve sugjerojnë se ndërsa lëvizin në tufa, delet alternojnë rolin e udhëheqësit dhe ndjekësve. 

"Nëse një udhëheqës i përkohshëm ka njohuri të rëndësishme për grupin (p.sh., rrugën e daljes nga një labirint ose vendndodhjen e një burimi ushqimi), atëherë, udhëheqësi i përkohshëm do të jetë në gjendje të drejtojë me efikasitet grupin. Në këtë mënyrë, të gjithë anëtarët e grupit përfitojnë nga kjo njohuri. Vlen të përmendet se kjo funksionon vetëm nëse të gjithë individët ndjekin udhëheqësin e përkohshëm."

Gjetjet e mbledhura nga Peruani dhe kolegët e tij hedhin një dritë të re mbi dinamikën që mbështet lëvizjen kolektive të tufave të vogla të deleve. Për të hetuar shkallën në të cilën këto gjetje mund të përgjithësohen, megjithatë, do të duhet të kryhen eksperimente të mëtejshme me tufa më të mëdha dhe kafshë të ndryshme.

"Ne pyesim veten: nëse ka një udhëheqës të përkohshëm në çdo moment, si e ndan dhe përpunon grupi informacionin që mund të ketë secili anëtar individual i grupit? A mund të kryejë grupi grumbullimin e informacionit për të përmirësuar aftësinë e tij për të lundruar me saktësi në një vend të largët? Shkurtimisht, a shfaq grupi inteligjencë kolektive?," tha Peruani.

"Ne dëshmuam se duke ndryshuar rregullisht udhëheqësin e përkohshëm, grupi është në gjendje të shfaqë informacionin dhe inteligjencën kolektive."

Në përgjithësi, puna e fundit nga ky ekip studiuesish nxjerr në pah mundësinë që disa strategji kolektive të kafshëve të natyrshme të përfitojnë nga skemat organizative hierarkike dhe demokratike. Në të ardhmen, vëzhgimet e tyre mund të frymëzojnë studime të reja që hetojnë fizikën dhe biologjinë që mbështesin këto sjellje intriguese kolektive të kafshëve.

dele

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin