LIVE UPDATES
Bota

Pre e sulmit ra Von der Leyen/ Si funksionon bllokimi i sinjaleve të GPS-it?

Derisa avioni i von der Leyen po afrohej pranë Aeroportit të Plovdivit, sinjalet e GPS-it që udhëzonin avionin, u zhdukën papritmas, duke i lënë pilotët “në errësirë” sa i përket navigacionit satelitor për gati një orë.

4 September 2025, 08:46 Nga I.A
Pre e sulmit ra Von der Leyen/ Si funksionon bllokimi i sinjaleve të
Avioni

BULLGARI- Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, po fluturonte drejt Bullgarisë kur sistemi GPS i avionit të saj u ndërpre nga një operacion i dyshuar rus, duke detyruar pilotët të mbështeteshin në navigacionin rezervë dhe në hartat tradicionale për të ateruar në mënyrë të sigurt.

Ky ishte rasti më i fundit i një taktike në rritje dhe shqetësuese në zonat e konflikteve moderne të bllokimit të sinjaleve të Sistemit Global të Pozicionimit (GPS).

Derisa avioni i von der Leyen po afrohej pranë Aeroportit të Plovdivit, sinjalet e GPS-it që udhëzonin avionin, u zhdukën papritmas, duke i lënë pilotët “në errësirë” sa i përket navigacionit satelitor për gati një orë.

Pavarësisht pengesave, ata kaluan shpejt te sistemet rezervë dhe ateruan në mënyrë të sigurt pa ndonjë incident.

Moska e ka mohuar çdo rol pengimin e në fluturimin e von der Leyen.

Sipas zyrtarëve bullgarë, ndërprerjet dhe bllokimi i sinjaleve të GPS-it janë bërë kaq të shpeshta saqë rastet individuale, si ai i von der Leyen, nuk hetohen më ndaras.

Por, ish-ministri i Mbrojtjes, Todor Tagarev, nuk pajtohet.

“Nëse ka pasur ndërprerje, ajo nuk ka mundur të vijë nga jashtë vendit”, tha Tagarev për Shërbimin bullgar të Radios Evropa e Lirë (REL).

Ai shtoi se, në rrethana të tilla, “shërbimet e sigurisë duhet të zbulojnë se çfarë ndodhi”.

Rastet e ndërprerjes dhe manipulimit të sinjaleve të GPS-it po rriten, sipas analistëve të aviacionit, veçanërisht në sektorët e aviacionit dhe detarisë, sidomos pranë zonave të konflikteve si Ukraina, Deti i Zi dhe Evropa Lindore.

Në mars, agjencitë e Kombeve të Bashkuara për telekomunikacionin, aviacionin dhe transportin detar kërkuan “mbrojtje të menjëhershme” për shërbimin satelitor të radionavigacionit (RNSS), i cili mbështet navigacionin global dhe matjen e saktë të kohës.

Si ndërpriten sinjalet e GPS-it?

Sinjalet e GPS-it mund të humbin për shkak të fenomeneve natyrore, si stuhia diellore, ose për shkak të dështimeve të pajisjeve. Por, këto raste zakonisht janë të shkurtra dhe të parashikuara në aviacionin komercial, prandaj rreziku për fluturimet komerciale është minimal.

Ndërprerja e sinjaleve të GPS-it përfshin transmetimin e sinjaleve radio në të njëjtat frekuenca me satelitët GPS për t’i mbingarkuar dhe bllokuar sinjalet e ligjshme të navigacionit.

Parimi funksionon kështu: satelitët GPS transmetojnë sinjale të dobëta radioje në frekuenca specifike. Një pranues kap sinjalet nga të paktën katër satelitë dhe përdor të dhënat e kohës për t’i llogaritur koordinatat.

Pra, si bëhet ndërprerja? Thënë thjesht, ndërprerja ndodh kur dikush transmeton një sinjal më të fortë në të njëjtat frekuenca ose në frekuenca të afërta, duke “i shuar” plotësisht sinjalet nga satelitët.

Si pasojë, pranuesi nuk mund të lidhet me satelitët dhe kështu humb sinjalin.

Në disa raste, nëse në vend të ndërprerjes sistemi manipulohet, atëherë pranuesi mund të tregojë koordinata të rrejshme.

Edhe pse pajisjet për ndërprerjen e sinjaleve mund të jenë të lira për t’u blerë dhe teknikisht të thjeshta, ato zakonisht funksionojnë vetëm në distanca të shkurtra; disa qindra metra për ndërprerës të vegjël ose disa kilometra për sisteme më të fuqishme ushtarake.

Ndërprerësit e përfshirë në incidentin e von der Leyen nuk ndodheshin mijëra kilometra larg në Rusi, por afër hapësirës ajrore evropiane.

Në fakt, ekspertët që folën për REL-in thanë se burimi i sinjalit ndërhyrës ndodhej afër aeroportit.

Mashtrimi me sinjale të GPS-it bëhet pak më ndryshe: kjo bëhet përmes një metode për vendosjen e një aeroplani atje ku nuk është. Kjo bëhet duke krijuar një kopje të sinjalit të avionit dhe duke e transmetuar atë për ta bërë të duket se një aeroplan ndodhet diku tjetër ose për ta ndryshuar kohën kur duket se po vepron.

Mashtrimi mund të bëhet vetëm qëllimisht përmes pajisjeve të veçanta që dekodojnë dhe riprodhojnë transmetuesin GPS të një avioni.

Nëse është kaq e lehtë, pse nuk është më e zakonshme?

Ndërprerja e sinjaleve është e paligjshme në shumicën e vendeve dhe e lehtë për t’u zbuluar dhe lokalizuar, prandaj kryerësit rrezikojnë të kapen.

Për më tepër, duke qenë se GPS-i përdoret kaq shumë – nga makinat, anijet dhe telefonat e mençur – ndërprerja e sinjaleve shkakton pengesa të mëdha jashtë aviacionit, prandaj kjo metodë është zgjedhje e rrezikshme jashtë konteksteve ushtarake ose të konflikteve.

Megjithatë, ndërprerja dhe mashtrimi ushtarak me sinjale po bëhen gjithnjë e më të zakonshme në zonat e konflikteve. Incidentet janë shtuar që nga pushtimi i plotë i Ukrainës nga Rusia në vitin 2022 dhe janë bërë edhe më të shpeshta prej atëherë.

Ndërprerja e sinjaleve mund të përdoret ndonjëherë për qëllime mbrojtëse, por ekspertët argumentojnë se Rusia po synon gjithnjë e më shumë vendet evropiane në këtë mënyrë për të shkaktuar hutim dhe frikë.

Pas incidentit me von der Leyen, Komisioni Evropian fajësoi drejtpërdrejt Rusinë dhe vendosi sanksione ndaj disa kompanive të lidhura me ndërprerjen e sinjaleve GPS. Ai gjithashtu tha se po zhvillon një plan specifik për aviacionin për të parandaluar ndërprerje të tilla të sinjaleve në të ardhmen./REL

ursula von der leyen gps

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin