LIVE UPDATES
Bota

Si hakerat pro-ukrainas kanë sabotuar në çdo hap luftën e Rusisë?

Pas fillimit të pushtimit rus vitin e kaluar, një numër i madh hakerash në mbarë botën, shprehën solidaritetin me Ukrainën dhe ndërmorën veprime kundër Moskës.

24 November 2023, 09:16 Nga a.g
Si hakerat pro-ukrainas kanë sabotuar në çdo hap luftën e
foto ilustruese

Nga Lizaveta Tsybulina “Worldcrunch”

Ka qenë një përpjekje e bashkërenduar, e cila nisi me pushtimin në shkallë të plotë të Ukrainës nga Rusia më 24 shkurt 2022, dhe që prej asaj kohe nuk është ndalur: hakerat pro-ukrainas, kanë shenjestruar agjencitë dhe bizneset qeveritare ruse, duke mbledhur informacione sekrete dhe duke ia kaluar ato shërbimit sekret ukrainas dhe forcave të tjera të inteligjencës perëndimore.

Ka shumë mospërputhje mbi totalin e zbulimeve dhe rrjedhjeve të raportuara gjatë 20 muajve të fundit. Nga fillimi i këtij viti, mbikëqyrësi dixhital i Rusisë, Roskomnadzor, ka identifikuar 150 rrjedhje të mëdha. Ndërkohë Kaspersky Lab, një kompania ruse e sigurisë kibernetike, raportoi 168 rrjedhje, që arrijnë në rreth 2 miliardë rreshta të dhënash, përfshirë 48 milionë me fjalëkalime të fshehta.

Pas fillimit të pushtimit rus vitin e kaluar, një numër i madh hakerash në mbarë botën, shprehën solidaritetin me Ukrainën dhe ndërmorën veprime kundër Moskës. “Kolegët e mi dhe unë veprojmë sipas parimit: mund të hakerohet, atëherë duhet të hakerohet”- thotë një përfaqësues i grupit Cyber.Anarchy.Squad.

“Ne besojmë në shenjestrimin e çdo gjëje të arritshme, sidomos nëse është e rëndësishme për të mposhtur armikun”- shton ai. “BlackBird”, një nga themeluesit e komunitetit DC8044, shpjegon më tej se objektivi kryesor i hakerimit ndaj faqeve dhe sistemeve të institucioneve ruse është marrja e të dhënave të dobishme për forcat ukrainase të sigurisë. “Të dhënat personale të marra nga grupet tona, ndahen zakonisht me forcat e sigurisë së Ukrainës. Ato e grumbullojnë dhe analizojnë këtë informacion për t’i mbështetur me më shumë efektivitet operacionet e tyre në fushën e betejës”- shprehet eksperti.

Hakerat bashkëpunojnë ngushtë edhe me shërbimet e inteligjencës ukrainase. Ata janë të angazhuar në operacione zbulimi, sabotimi dhe informacioni. Andrey Baranovich, bashkëthemelues i grupit ukrainas CyberAlliance thotë se “nëse kalojmë 24 orë duke hakeruar diçka, viktimave tona u duhet të paktën një javë që të marrin veten nga sulmi dhe në rastin optimal, ato nuk e marrin veten asnjëherë”.

Hakerat pajtohen njëzëri se rrjedhjet e bëra tashme të njohura janë vetëm maja e ajsbergut. Në shumicën e rasteve, pasi kanë fituar qasje tek të dhënat, hakerat përpiqen të mos e zbulojnë informacionin publikisht, që të mos reagojë organizata që është është hakeruar. “Disa baza të dhënash në të cilat hakerat kanë tashmë akses, janë vazhdimisht të ngopura me sasi të mëdha të dhënash të reja dhe nxjerrja e tyre në publik do të thotë të humbasësh këtë qasje”- thotë BlackBird.

Sa e ndjeshme është Rusia ndaj sulmit të hakerave?

Shkeljet e të dhënave bëhen publike kur hakerat duan që të dëmtojnë armikun ose të krijojnë një reputacion për veten e tyre. Natyrisht, të dhënat e përftuara shiten edhe për para, tek ata që quhen në gjuhën teknike ‘spammers’, mashtruesit kibernetike dhe grumbulluesit e të dhënave. “Ne vjedhim dhe shesim vazhdimisht të dhëna”- thotë Michael Myers, një anëtar i grupit të hakerave UHG. “Në përgjithësi përpiqemi të ndihmojmë personelin tonë ushtarak, por po ashtu duhet të financojmë operacionet tona teknike”- thekson ai.

Natyrisht, duke qenë të gjitha aspektet e tjera të barabarta, sa më shumë njerëz të përdorin internetin, duke lënë atje të dhënat e tyre, aq më shumë rrjedhje të dhënash do të ndodhin.

Rusia është ndër liderët botërorë në përdorimin e internetit, dhe pandemia COVID-19 e rriti përdorimin.

Sanksionet ekonomike të Perëndimit, nuk po i bëjnë gjërat më të lehta për Moskën. Shumë kompani perëndimore të teknologjisë së informacionit, që u kishin shitur bizneseve ruse programe kundër hakerave dhe hakerimit - Cisco, IBM, Imperva, Fortinet, Norton, Avast - i kanë kufizuar apo ndërprerë plotësisht aktivitetet e tyre në Rusi.

“Nëse më herët kompanitë ruse kishin luksin të përdornin një softuerit më të madh, më të njohur, më të provuar kundër hakerimit, tani ato duhet të improvizojnë”- vëren një ekspert, i cili dëshironte të mbetej anonim. “Fakti që Rusia është shumë e varur nga teknologjitë perëndimore, të cilat tani janë tepër të vështira për t’u zëvendësuar, e bën edhe më të lehtë hakerimin e Rusisë”- thekson Baranovich nga Aleanca Kibernetike e Ukrainës.

Si i lufton Rusia hakerat?

Në teori, Roskomnadzor, agjencia ruse e mediave dhe teknologjisë së informacionit, ka mandatin për të mbrojtur të dhënat personale. Ky është një organ qeveritar shumë aktiv: bllokon faqet e opozitës, zbaton censurën e vendosur nga regjimi në Rusi, studion mënyrat për të shkëputur rrjetet ruse nga sulmet e jashtme.

Madje sigurohet që presidenti rus Vladimir Putin të mos etiketohet me emra fyes në rrjet. Për shkak të listës së gjatë të detyrave të tij, asaj nuk i ka mbetur asnjë burim për të mbrojtur të dhënat personale të rusëve, dhe ligji nuk ofron ndonjë ndihmë reale në këtë drejtim.

“E gjithë lufta aktuale kundër rrjedhjes së të dhënave, përfshin dërgimin e letrave dhe simulimin e një aktiviteti të fuqishëm. Vendosen disa gjoba vetëm pasi shpërthen një skandal në media”- vëren eksperti i sigurisë së informacionit. Mbrojtja e të dhënave personale është pak e shumë e tillë: Çdo operator i të dhënave personale - qoftë kompania kryesore ruse e internetit Yandex apo një shërbim rajonal i shpërndarjes së picave - duhet të përfshihet në regjistrin e operatorëve.

Aktualisht ka gati 1 milionë kompani të tilla. Nëse ndodh një rrjedhje të dhënash, kompania është e detyruar të njoftojë Roskomnadzor. Zakonisht kjo e fundit nis një hetim dhe më pas mund ta detyrojë kompaninë të përballet me përgjegjësi administrative. Gjoba maksimale është 100.000 rubla (1.100 dollarë).

Ministria e Zhvillimit Dixhital në Rusi, po përgatit tani një projekt-ligj që shpreson se mund të zvogëlojë numrin e rrjedhjes së të së dhënave. Ai parashikohet të rritë gjobat për kompanitë, të dhënat e të cilave janë bërë publike. Për shkeljen e parë ka një gjobë 3-15 milion rubla (33.000- 170.000 dollarë).

Për një rrjedhje të përsëritur, gjoba shkon në 3 për qind të xhiros vjetore të kompanisë, por jo më pak se 15 milion rubla dhe jo më shumë se 500 milion rubla (5.5 milionë dollarë). Njëherazi, kompania do të jetë në gjendje ta ulë gjobën, vetëm nëse arrin një marrëveshje me shumicën e viktimave, përfshirë njerëzit të dhënat e të cilëve janë zbuluar, duke u ofruar atyre kompensim. Kjo supozohet të bëhet përmes Shërbimeve Shtetërore. Biznesi ka tradicionalisht frikë se zyrtarët do ta përdorin këtë ligj jo për të mirën e shoqërisë, por për interesat e tyre personale

Roskomnadzor ka propozuar licencimin e operatorëve të mëdhenj të të dhënave personale (më shumë se 1 milionë të tillë). Projekti parashikon kalimin në një sistem licencimi, ku kompanitë me më shumë se 1 milionë regjistrime do të duhet të plotësojnë kritere specifike.

Ato përfshijnë punësimin e të paktën 5 personave me arsim të lartë në sigurinë e informacionit, tregimin e aftësisë për të paguar gjoba të mëdha dhe kufizimin e përpunimit të të dhënave brenda Rusisë. Më pas, Roskomnadzor do të kryejë një vlerësim të infrastrukturës së IT të kompanisë për të përcaktuar se ajo është mjaftueshëm e mbrojtur.

Edhe pse kjo duket si e arsyeshme, biznesi druhet se zyrtarët do ta përdorin atë për synime jo të mira, dhe më tepër për interesat e tyre personale apo ekonomike. “Një ligj i tillë i inkurajon zyrtarët të përpiqen të rrisin numrin e gjobave, në vend që të ndalojnë rrjedhjet e të dhënave”-  përfundon eksperti i sigurisë kibernetike.

lufta ukraine-rusi

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin