LIVE UPDATES
Bota

SIPRI: Lufta në Ukrainë po ndryshon flukset e armëve

Lufta e Ukrainës ka një ndikim të rëndësishëm në tregtinë globale të armëve. Në raportin e tij të ri, Instituti Ndërkombëtar i Kërkimeve të Paqes në Stokholm SIPRI krahason periudhën nga 2019 deri në 2023 me atë nga 2014 në 2018 dhe gjen ndryshime të shumta, ndonjëherë dramatike.

11 March 2024, 13:23 Nga N.F
SIPRI: Lufta në Ukrainë po ndryshon flukset e armëve
Foto ilsutruese

RUSI- Rusia ka mbetur prapa si eksportuese, Franca po bëhet më e fortë, SHBA po zgjeron më tej rolin e saj udhëheqës. Po Gjermania? Lufta e Ukrainës ka një ndikim të rëndësishëm në tregtinë globale të armëve. Në raportin e tij të ri, Instituti Ndërkombëtar i Kërkimeve të Paqes në Stokholm SIPRI krahason periudhën nga 2019 deri në 2023 me atë nga 2014 në 2018 dhe gjen ndryshime të shumta, ndonjëherë dramatike.

Vëllimi i tregtisë globale të armëve ka rënë me 3,3 për qind krahasuar me 2014 -18. Por importet e armëve në Evropë gati janë dyfishuar, kryesisht për shkak të luftës në Ukrainë. Pjesa më e madhe e dërgesave të armëve në Evropë, 55 për qind, erdhi ngaSHBA. Kjo është 20 për qind më shumë se në periudhën 2014-18, që është një shenjë e qartë se Evropa është bërë edhe më e varur nga SHBA.

SHBA po zgjeron pozicionin e saj drejtues

Falë rritjes së eksporteve në Evropë, SHBA arriti të rrisë eksportet e saj globale të armëve me 17 për qind. Edhe pjesa e SHBA-së në tregtinë ndërkombëtare të armëve u rrit ndjeshëm nga 34 në 42 për qind. Në mbarë botën, SHBA ka furnizuar 107 vende me pajisje ushtarake, më shumë se në çdo periudhë të mëparshme pesëvjeçare. Dhe kjo i bën Shtetet e Bashkuara kampione të botës.

"SHBA-ja ka zgjeruar rolin e saj global si furnizues armësh, një aspekt i rëndësishëm i politikës së jashtme të këtij vendi," shkruan Mathew George i SIPRI, duke vënë në dukje se kjo po ndodh në një kohë kur "dominimi ekonomik dhe gjeopolitik i SHBA-së po sfidohet nga disa ekonomi që po zhvillohen me shpejtës”.

Në vitin 2023, Ukraina ishte importuesi më i madh i armëve në botë

Nuk është çudi që midis vendeve evropiane, Ukraina ka rritur në mënyrë dramatike importet e saj të armëve. Ndërsa në periudhën 2014-18 import i saj ishte modest, pjesërisht për faktin se prodhonte vetë shumë armë dhe nuk kishte nevojë për import, në periudhën 2019-23 (në kohën kur Rusia filloi luftën okupatore në 2022) u bë importuesi i katërt më i madh në botë pas Indisë, Arabisë Saudite dhe Katarit. Importet e saj janë rritur rreth 6.600 për qind.

Ndërsa nëse shikoni vetëm vitin 2023, Ukraina ishte importuesi më i madh i armëve në botë. Në të njëjtën kohë, duhet theksuar se termi "importues" është disi jo i sakt, sepse dërgesat në Ukrainë nuk ishin vetëm shitje por edhe dhurata armësh.

Furnizuesit kryesorë të armëve për Ukrainën në periudhën 2019-2023 ishin SHBA-të me një vëlim prej 39 për qind, e ndjekur nga Gjermania (14 për qind) dhe Polonia (13 për qind).

Rusia ka mbetur prapa

Si më parë, pesë eksportuesit më të rëndësishëm të armëve në botë janë SHBA, Franca, Rusia, Kina dhe Gjermania. Megjithatë, rendi ka ndryshuar nga viti 2014-18, që lidhet edhe me luftën e Ukrainës. Sepse Franca ka zëvendësuar Rusinë në vendein e dytë. Ndërsa eksportet ruse kanë rënë ndjeshëm me 53 për qind, eksportet franceze u rritën me 47 për qind. Numri i vendeve që marrin pajisje ushtarake ruse ka rënë po ashtu në mënyrë dramatike. Ndërsa në vitin 2019, 31 vende të tjera blenë armë nga Moska, në vitin 2023 ishin vetëm 12. Më të rëndësishmet janë India dhe Kina.

Këto dy shtete kanë vazhduar tregtinë me Rusinë edhe kur bëhet fjalë për mallra të tjera, si nafta dhe gazi. "Në raste të tjera, Shtetet e Bashkuara dhe vendet evropiane ushtruan presion mbi blerësit e mundshëm të armëve ruse," tha për DW Pieter Wezeman, një nga autorët e raportit. "Një shembull është Egjipti, i cili donte të blinte avionë luftarakë rusë dhe ishte nën presion nga SHBA-ja, ndërsa tani i është drejtuar Francës”.

Strategjia e Francës

Ngritjen e Francës Pieter Wezeman e shpjegon me strategjinë e saj sovrane: "Parisi dëshiron të përdorë fuqinë ushtarake sa herë të dojë, pa u varur nga armët e vendeve të tjera. Që kjo të jetë e mundur, nevojitet industria e armëve. Por për ta ruajtur atë, Francës i duhen eksporte, ndryshe gjithçka do të ishte shumë e shtrenjtë”.

Eksportet franceze të armëve janë rritur ndjeshëm gjatë dhjetë viteve të fundit. Avionët luftarakë Rafale po shiten veçanërisht si të mirë, sikur edhe nëndetëset dhe fregatat nga kantieret franceze. Blerësi më i madh për Rafale ishte India, e cila bën tregti me Rusinë, por edhe me vendet perëndimore.

Afrika importon shumë më pak armë

Ndërsa Evropa pothuajse dyfishoi importet e saj të armëve, Afrika ka përgjysmuar pothuajse importet. Rënia e importit në Afrikë është kryesisht rezultat i importeve dukshëm më të ulëta në dy vendet më të rëndësishme importuese: Algjeria, e cila përbën 77 për qind të importeve të armëve dhe Maroku, i cili përbën 46 për qind.

Furnizuesi më i rëndësishëm i armëve në Afrikë është Rusia, e ndjekur nga SHBA dhe Kina. Prandaj, Afrika është një rajon që vazhdon të blejë shumë armë nga Rusia, është një rajon ku Rusia po zgjeron pozicionin e saj ushtarak.

Eksportet gjermane

Gjermania mbeti në vendin e pestë në listën e eksportuesve më të mëdhenj. Rajonet kryesore të eksportit të armëve gjermane janë Lindja e Afërme dhe e Mesme. Megjithatë eksportet gjermane të armëve kanë shënuar rënie me 14 për qind. Por rënia është relative, thotë Wezeman, sepse periudha e kaluar pesëvjeçare ishte jashtëzakonisht e suksesshme për shkak të porosive të mëdha, veçanërisht nëndetëseve.

Por viti 2023 ishte një vit veçanërisht i mirë për industrinë gjermane të armëve. "Sigurisht, kjo ka të bëjë me ndihmën e armëve për Ukrainën", thotë Peter Wezeman, "por ka të bëjë edhe me dërgimin e nëndetëseve në Singapor dhe fregatave dhe korvetave në Izrael dhe Egjipt".

Marrë nga DW

 

rusia franca shba

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin