LIVE UPDATES
Bota

"Skenarë të tmerrshëm dhe mosmarrëveshje e madhe midis ekspertëve"/ Analiza: A mund ta zhdukë inteligjenca artificiale njerëzimin?

Arsyeja për këtë ishte vendimi i Jacob Coxon, një punonjës i kompanisë së inteligjencës artificiale Anthropic, për t'u larguar nga kompania, duke argumentuar se drejtimi i kërkimit ishte shumë i rrezikshëm.

20 September 2026, 08:04 Nga G.M
"Skenarë të tmerrshëm dhe mosmarrëveshje e madhe midis
Foto ilustruese

SHBA- Debati nëse inteligjenca artificiale mund të përbëjë një kërcënim për vetë mbijetesën e njerëzimit është rindezur ditët e fundit, pas paralajmërimeve publike nga profesionistët e inteligjencës artificiale se zhvillimi i sistemeve gjithnjë e më të fuqishme mund të çojë në skenarë katastrofikë.

Arsyeja për këtë ishte vendimi i Jacob Coxon, një punonjës i kompanisë së inteligjencës artificiale Anthropic, për t'u larguar nga kompania, duke argumentuar se drejtimi i kërkimit ishte shumë i rrezikshëm. Pak më vonë, kolegu i tij Evan Humpinger vlerësoi se probabiliteti që një inteligjencë artificiale e përparuar të çojë në zhdukjen e specieve njerëzore brenda dekadës së ardhshme tejkalon 10%.

Sipas një analize nga mediat e huaja, këto pretendime kanë provokuar reagime të forta nga politikanët, qarqet e teknologjisë dhe figurat publike, duke nxjerrë në pah një pyetje themelore: nëse inteligjenca artificiale mund ta zhdukë vërtet njerëzimin, si do të ndodhte saktësisht kjo?

Ekspertët më pesimistë flasin për skenarë që përfshijnë armë biologjike, robotë autonomë ose marrjen e kontrollit mbi infrastrukturën kritike. Megjithatë, shkencëtarë të tjerë argumentojnë se këto parashikime bazohen në supozime rreth teknologjive që ende nuk ekzistojnë dhe se mungon një provë specifike që do ta bënte të mundur një sekuencë të tillë ngjarjesh.

Kërcënimi i një pandemie artificiale

Një nga skenarët më të përfolur ka të bëjë me biologjinë. Sipas disa studiuesve, një inteligjencë artificiale shumë e përparuar mund të ndihmojë në krijimin e një patogjeni të rrezikshëm ose të përdorë njerëzit si ndërmjetës për të zhvilluar armë biologjike.

Thomas Larsen, një studiues në Projektin AI Futures dhe ish-anëtar i Institutit të Kërkimit të Inteligjencës Makinerie, argumenton se një sistem shumë më i sofistikuar se modelet e sotme mund të manipulojë njerëzit që të kryejnë eksperimente në emër të tij. Ky shqetësim lidhet gjithashtu me faktin se studiuesit tashmë po përdorin modele të inteligjencës artificiale për punë shkencore, duke përfshirë fushat që lidhen me biologjinë dhe kërkimin farmaceutik.

Megjithatë, shumë shkencëtarë argumentojnë se kalimi nga njohuritë teorike në një armë biologjike reale, operacionale dhe jashtëzakonisht të rrezikshme është një hap i madh. Eric Singh, një profesor i të mësuarit automatik në Universitetin Carnegie Mellon, i cili mban një doktoraturë si në shkenca kompjuterike ashtu edhe në mikrobiologji, e krahason procesin me përpjekjen për të ndërtuar Lego pa udhëzime.

'Nuk është sikur t’i hedhësh të gjitha pjesët në tokë dhe ato thjesht të bashkohen', shpjegon ai, duke vënë në dukje se biologjia kërkon saktësi ekstreme, kushte të veçanta dhe procese komplekse. Në të njëjtën kohë, ai vëren se tashmë ekzistojnë mekanizma të rreptë kontrolli rreth laboratorëve, materialeve dhe zinxhirëve të furnizimit, të cilët veprojnë si pengesa të rëndësishme për zhvillimin e kërcënimeve të tilla.

Skenari i robotëve autonomë

Një skenar i dytë i marrë në konsideratë nga mbështetësit e teorisë së kërcënimit ekzistencial përfshin krijimin e robotëve autonomë që mund të riprodhohen dhe të veprojnë pa ndërhyrjen njerëzore. Nate Soares, president i Institutit të Kërkimit të Inteligjencës Makineri, argumenton se pika e kthesës do të ishte momenti kur një IA mund të krijonte infrastrukturën që i nevojitet vetë: fabrika, sisteme energjie dhe makina të reja.

"Kur krijoni robotë që mund të ndërtojnë infrastrukturën për të prodhuar më shumë robotë, atëherë po flisni për një formë të re mekanike të jetës", thotë ai.

Megjithatë, ky skenar është dukshëm i ndryshëm nga realiteti i teknologjisë së sotme. Pavarësisht investimeve të mëdha të manjatëve si Elon Musk në robotë humanoide, këto sisteme ende përballen me kufizime serioze dhe u mungon aftësia për të prodhuar dhe shkallëzuar në mënyrë autonome.

A mund të kontrollojë inteligjenca artificiale armët bërthamore?

Një pyetje tjetër ka të bëjë me armët bërthamore  dhe nëse një inteligjencë artificiale e përparuar mund të fitojë akses në to.

Heidi Klaaf, shkencëtare kryesore në Institutin AI Now dhe ish-inxhiniere sigurie në OpenAI, thekson se sistemet bërthamore janë projektuar me protokolle sigurie jashtëzakonisht të rrepta dhe janë kryesisht të izoluara nga interneti. Edhe virusi kibernetik Stuxnet , i cili dëmtoi objektet bërthamore të Iranit, kërkoi akses fizik në sistem nëpërmjet një USB-je, thotë ajo.

Herbert Lin, një studiues në Universitetin Stanford dhe ekspert i sigurisë, argumenton se kërcënimi i vërtetë qëndron ende te vetë armët bërthamore dhe vendimet njerëzore që i rrethojnë ato, jo te një skenar hipotetik i një inteligjence artificiale që merr kontrollin e sistemeve.

"Vetëpërmirësimi" që i frikëson ekspertët

Për disa studiues, kërcënimi i vërtetë nuk është domosdoshmërisht inteligjenca artificiale e sotme, por mundësia e një të ashtuquajture superinteligjencë artificiale. Teoria pohon se nëse një sistem fiton aftësinë për të përmirësuar aftësitë e tij vetë, evolucioni i tij mund të bëhet aq i shpejtë sa njerëzit nuk mund ta kontrollojnë më atë.

Soares argumenton se problemi nuk është një inteligjencë artificiale që ka qëllime armiqësore, por një sistem që ndjek një qëllim pa kuptuar vlerën njerëzore.

“Nëse një sistem dëshiron më shumë burime kompjuterike për të arritur qëllimin e tij dhe nuk ka arsye për të mbrojtur njerëzit, atëherë ai mund ta shndërrojë botën në diçka në të cilën ne nuk do të jemi në gjendje të mbijetojmë”, argumenton ai.

Midis frikës dhe ekzagjerimit

Debati mbi të ardhmen e inteligjencës artificiale nuk ka të bëjë vetëm me vetë teknologjinë, por edhe me mënyrën se si njerëzit e perceptojnë fuqinë dhe kufizimet e saj. Thomas Larsen është përpjekur të shpjegojë skenarët e mundshëm të fundit të botës në analizat e tij të "IA 2027" dhe "IA 2040 ", duke shqyrtuar rrugë të ndryshme për zhvillimin dhe rregullimin e inteligjencës artificiale.

Megjithatë, edhe në skenarin e tij më optimist (ku ka një marrëveshje globale se si duhet të zhvillohet IA dhe njerëzimi tashmë ka filluar të zgjerohet në hapësirë), rezultati mbetet, sipas tij, dominimi i sistemeve mekanike në një pikë të paspecifikuar në të ardhmen . Ai deklaron se nuk ka dyshim se rruga drejt superinteligjencës do të vazhdojë, përveç nëse merren vendime të vetëdijshme për të ndryshuar drejtimin e zhvillimit.

Nga ana tjetër, Herbert Lin beson se pjesa më e madhe e hendekut midis parashikuesve të fatit dhe skeptikëve buron nga mënyrat e ndryshme se si njerëzit përjetojnë progresin teknologjik. Ai shpjegon se ka diçka veçanërisht emocionuese në lidhje me përvojën e krijimit të një programi që duket se gjallërohet dhe u përgjigjet komandave tuaja.

Është kjo ndjesi zbulimi e paparë , sipas Linit, që mund t’i shtyjë disa studiues të projektojnë progresin mbresëlënës të sotëm në inteligjencën artificiale në një të ardhme pa kufij madje edhe në skenarë ekstremë ku progresi teknologjik i shpëton çdo kontrolli njerëzor./Dosja.al

inteligjenca artificiale

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin