LIVE UPDATES
Bota

SPECIALE/ A rrezikohet Spanja nga një grusht shteti?

Njëra nga këto marrëveshje ka të bëjë me ligjin e shumë-diskutueshëm që u jep amnistinë atyre që u përballën me akuza penale për rolin e tyre në proçeset që synonin pavarësinë e rajonit të Katalonjës, dhe veçanërisht në lidhje me dy ngjarje: referendumin konsultativ jo-detyrues të mbajtur më 9 nëntor 2014 dhe referendumin e 1 tetorit 2017.

20 November 2023, 11:20 Nga Dosja.al
SPECIALE/ A rrezikohet Spanja nga një grusht shteti?
Spanja

Spanja po përjeton një periudhë pasigurie dhe një krizë të rëndë politike, që kur zgjedhjet parlamentar të korrikut 2023 prodhuan një rezultat jo shumë të qartë sa i përket fituesit. Në këto kushte, për të vazhduar qëndrimin në pushtet dhe për të fituar mbështetje nga partitë rajonale, kryeministri aktual, socialisti Pedro Sánchez ka arritur marrëveshje me forca të ndryshme politike.

Njëra nga këto marrëveshje ka të bëjë me ligjin e shumë-diskutueshëm që u jep amnistinë atyre që u përballën me akuza penale për rolin e tyre në proçeset që synonin pavarësinë e rajonit të Katalonjës, dhe veçanërisht në lidhje me dy ngjarje: referendumin konsultativ jo-detyrues të mbajtur më 9 nëntor 2014 dhe referendumin e 1 tetorit 2017.

Vendi është përfshirë aktualisht nga një debat i ashpër në lidhje me kushtetutshmërinë e ligjit të amnistisë. Sepse ndër përfituesit e saj është Junts Per Catalunya, partia e politikanit separatist të vijës së ashpër Carles Puigdemont, që si rezultat i faljes do të jetë në gjendje të kthehet nga mërgimi.

Amnistia ka hasur në kundërshtimin e fortë nga një segment shumë i madh i publikut, si dhe nga Partia Popullore e krahut të djathtë dhe partia e ekstremit të djathtë Vox. Projektligji i njohur edhe si ligji organik i amnistisë për normalizimin institucional, politik dhe social në Katalonjë, po shqyrtohet përmes kanaleve legjislative me procedurë të përshpejtuar, duke minimizuar aftësinë e parlamentarëve për ta shqyrtuar atë.

Ligji garanton amnisti për krimet si uzurpimi i funksioneve publike; përvetësimi; aktet e mosbindjes; kaosit publik; sulmet ndaj autoriteteve, agjentëve të tyre dhe zyrtarëve publikë; sjelljeve të pahijshme të kryera me qëllim të pretendimit, promovimit të shkëputjes apo pavarësisë së Katalonjës.

Po ashtu, amnistia zbatohet edhe për veprimet e ndërmarra nga oficerët e policisë në përpjekje për të parandaluar krimet, si dhe për kundravajtjet administrative që lidhen me referendumet ose me proceset në përgjithësi. Arsyetimi për këtë masë të jashtëzakonshme - dhe miratimi i shpejtë i saj - është interesi publik.

Hartuesit e saj thonë se ligji synon të garantojë bashkëjetesën mes Katalonjës dhe

Spanjës brenda shtetit të së drejtës, me synim stabilizimin e situatës sociale, politike dhe institucionale, si dhe për të garantuar një rrugë paqësore përpara për të dyja palët. Sipas këtij argumenti, ai ofron bazën për të kapërcyer një dekadë konflikti politik.

Por kundërshtarët e amnistisë thonë se ajo është e motivuar vetëm nga nevoja për të marrë votat e investitorëve nga grupet parlamentare pro pavarësisë. Gjithsesi në memorandumin shpjegues, theksohet se Gjykata Kushtetuese e Spanjës ka shpallur më parë si kushtetuese vendime të tjera për amnisti.

Në të thuhet se Kushtetuta nuk e ndalon amnistinë dhe se vendimi nuk shkel as parimin e ekskluzivitetit juridik dhe as atë të barazisë ndërmjet palëve të përfshira. Ai gjithashtu thotë se amnistia ekziston brenda normave të ndryshme ligjore spanjolle për të siguruar arsyet për përfundimin e përgjegjësisë.

Por, kritikët e tij argumentojnë se ligji shkel parimet e ndarjes së pushteteve dhe barazisë. Ligji parashikon një sërë veprimesh kyçe që duhen ndërmarrë në fushën penale dhe administrative. Kështu, subjektet e amnistisë që ndodhen aktualisht në burg, do të lirohen menjëherë.

Përveç kësaj, të dhënat e tyre kriminale do të fshihen dhe urdhër-arrestet - qofshin ato kombëtare, evropiane apo ndërkombëtare do të hiqen. Për më tepër, me hyrjen në fuqi të ligjit do të hiqen të gjitha masat paraprake të marra në lidhje me aktet e amnistuara dhe dënimet përkatëse penale nuk do të zbatohen më.

Sa i përket çështjeve administrative, organet përkatëse do të bien dakord për mbylljen përfundimtare të çdo procedure të nisur dhe do të hiqen masat paraprake. Në rastin e punonjësve publikë që janë sanksionuar ose dënuar - për shembull drejtuesit që kanë lejuar

që shkollat ​​e tyre të përdoren si qendra votimi me referendum - do t’u rikthehen të drejtat e humbura dhe do të rikthehen në vendet e tyre të punës.

Por kjo nismë është kundërshtuar nga qindra mijëra njerëz që kanë protestuar në rrugët e kryeqytetit Madrid dhe jo vetëm. Situata këtë herë është akoma më e tensionuar sesa në vitin 2014 apo 2017, kur referendumet kërcënuan me përjashtimin nga La Liga edhe të skuadrës së Barcelonës, figurat kryesore të së cilës bënin thirrje publike pro shkëputjes nga Spanja.

Nëpërmjet një letre të hapur 51 ushtarakë në pension i kërkuan “atyre që janë përgjegjës për mbrojtjen e rendit kushtetues” që të largojnë nga detyra kryeministrin spanjoll dhe të mbajnë sa më shpejt zgjedhjet e reje parlamentare. Nëse kjo gjë nuk ndodh, ata paralajmëruan mundësinë e kryerjes së një grushti shteti.

Spanja është një nga vendet evropiane ku kanë ndodhur më shumë grushte shteti, sidomos deri në vitin 1936, para fillimit të Luftës Civile Spanjolle, fundi i së cilës solli në pushtet pas një rebelimi të armatosur gjeneralin Françisko Franko. Ky i fundit sundoi me dorë të hekurt deri në vdekjen e tij në vitin 1975.

Në atë kohë ai garantoi një farë autonomie për katalunjasit, ndërsa shtypi komunitetin etnik bask, një pjesë e të cilit zgjodhi rrugën e rezistencën së armatosur përmes organizatës separatiste ETA. Kasta e ushtarakëve kishte shumë privilegje, të cilat me vdekjen e Frankos nisën të kufizoheshin ndjeshëm.

Në vitin 1977, Spanja aplikoi zyrtarisht për t’u anëtarësuar në Komunitetin Ekonomik Evropian (sot BE). Përshtatja e legjislacionit kërkonte dobësimin e rolit të ushtrisë në strukturat shtetërore dhe forcimin e organeve civile, që duhet të respektonin pavarësinë e njëra-tjetrës.

Në këto kushte, ushtarakët tentuan në vitin 1981 një grusht shteti të ri, duke shpresuar të restauronin frankizmin. Grushti i shtetit nisi më 23 shkurt, kur nënkoloneli Antonio Tejero,

së bashku me 200 oficerë të armatosur të Gardës Civile, sulmuan dhomën e Kongresit të Deputetëve në Madrid gjatë një votimi ku Leopoldo Calvo-Sotelo do të betohej si kryeministri i ri i vendit.

Ata mbajtën peng parlamentarët dhe ministrat për 18 orë. Por në dallim nga viti 1936, mbreti Huan Karlos e denoncoi publikisht grushtin e shtetit në një transmetim televiziv publik, duke bërë thirrje për vazhdimin e sundimit të ligjit dhe qeverisë demokratike.

Fjalimi i tij dobësoi pozitat e puçistëve, dhe pengmarrësit u dorëzuan tek policia mëngjesin e ditës së nesërmen ndërsa u liruan të gjithë deputetët. Në të njëjtën kohë, dështoi një përpjekje e ngjashme për grusht shteti, e organizuar dhe drejtuar nga gjenerali Jaime Milans del Bosch në Valencia.

Tejero, Milans del Bosch dhe një komplotist i tretë, gjenerali Alfonso Armada, u dënuan me 30 vite burg. Në vitin 1988, Gjykata e Lartë spanjolle sugjeroi faljen e Alfonso Armada dhe Tejeros, ndërsa qeveria socialdemokrate e Felipe Gonzalez fali Alfonso Armada.

Opozita spanjolle ka deklaruar se po përgatit një “rezistencë” të madhe kundër asaj që ajo e cilëson si “puçi” Sanchez-Puridgemont. Përveç miratimit të amnistisë për separatistët katalanas, pakti përfshin edhe anulimin e 15 miliardë eurove të borxhit që Katalonja i ka qeverisë qendrore në Madrid.

Në këto kushte a rrezikohet Spanja nga një grusht shteti? Historia ka vërtetuar se gjithçka mund të ndodhë kudo. Por që nga viti 1982, Spanja është pjesë e NATO-s, ndërsa që nga viti 1986, është anëtare e Bashkimit Evropian. Për këtë arsye, janë të shumtë mekanizmat parandalues, shumica e të cilave organizohen dhe veprojnë në prapaskenë.

Paralajmërime për grusht shteti pati vitin e kaluar edhe në Francë, sërish nga një organizatë ish-ushtarakësh, që njihet si baza e fortë elektorale e partisë së ekstremit të djathtë, Tubimi Kombëtar, e drejtuar nga Marine Le Pen, e justifikuar kjo me paaftësinë e qeverisë Macron për të adresuar sfidat e mëdha që sipas tyre vijnë nga emigrantët.

Por ata nuk u morën shumë seriozisht, edhe pse autoritetet nisën një hetim kryesisht ndaj disa figurave që firmosën letrën e hapur. Përvojat e dekadave të fundit kanë treguar se sa herë që një vend i BE-së ka rrezikuar të shkojë drejt kaosit, ka pasur ndërhyrje të liderëve dhe zyrtarëve të tjerë të Brukselit.

Kështu ndodhi edhe në vitin 2011, kur ndërhyrja e fortë e Merkel dhe e udhëheqjes së BE-së solli rrëzimin e Silvio Berlusconit në Itali, që u zëvendësua nga teknokrati Mario Monti.  

Nëse nuk mund të ketë grusht shteti, atëherë a do të rrëzohet qeveria aktuale nga lëvizja e protestave?

Ky skenar ka shumë më tepër gjasa që të ndodhë. Nëse demonstratat vazhdojnë të përshkallëzohen dhe degradojnë në akte dhune midis protestuesve dhe forcave të rendit, atëherë do të ndërhyjnë autoritetet e Brukselit duke i rekomanduar kryeministrit aktual dorëheqjen dhe thirrjen e zgjedhjeve të reja. Ato mund të risjellin në pushtet të djathtët e qendrës dhe nacionalistët, që do të rinisin përplasjet me separatistët katalunjas, dhe duke ushqyer një rreth vicioz tensionesh, që nuk dihet se kur mund të ndërpritet./Dosja.al

spanja grusht shteti ne spanje

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin