LIVE UPDATES
Bota

Studimi: Shkalla e 17 llojeve të kancerit po rritet vazhdimisht midis brezave të rinj, rreziku më i lartë është për gjeneratën X sesa gjeneratat e tjera të vjetra

Ata zbuluan se normat e incidencës për tetë nga 34 kanceret e studiuara u rritën me çdo grupmoshë të njëpasnjëshme. Në mënyrë të veçantë, shkalla e incidencës ishte afërsisht dy deri në tre herë më e lartë për kancerin e tiroides, pankreasit, veshkave dhe zorrëve të vogla tek burrat dhe gratë, dhe për kancerin e mëlçisë dhe kanalit biliar intrahepatik tek gratë, në grupin e lindjes së 1990 në krahasim me lindjen e vitit 1955. 

1 August 2024, 15:07 Nga N.F
Studimi: Shkalla e 17 llojeve të kancerit po rritet vazhdimisht midis
Foto ilustruese

SHBA- Shkalla e 17 llojeve të kancerit po rritet vazhdimisht midis brezave të rinj në SHBA, sipas një studimi të madh të udhëhequr nga studiues të Shoqatës Amerikane të Kancerit të botuar në revistën The Lancet Public Health.

Studiuesit morën të dhëna për 23,654,000 pacientë të diagnostikuar me 34 lloje kanceri dhe 7,348,137 vdekje nga 25 lloje kanceri te njerëzit e moshës 25-84 vjeç gjatë periudhës 2000-2019 në SHBA. Për të krahasuar shkallët e kancerit midis brezave, ata llogaritën raportet e incidencës (d.m.th., shfaqjen e sëmundjes si një përqindje e popullsisë për një periudhë të caktuar kohore) dhe normat e vdekshmërisë sipas datës së lindjes, të ndarë në intervale pesëvjeçare nga viti 1920 deri në vitin 1990.


Ata zbuluan se normat e incidencës për tetë nga 34 kanceret e studiuara u rritën me çdo grupmoshë të njëpasnjëshme. Në mënyrë të veçantë, shkalla e incidencës ishte afërsisht dy deri në tre herë më e lartë për kancerin e tiroides, pankreasit, veshkave dhe zorrëve të vogla tek burrat dhe gratë, dhe për kancerin e mëlçisë dhe kanalit biliar intrahepatik tek gratë, në grupin e lindjes së 1990 në krahasim me lindjen e vitit 1955. 

Në të kundërt, për tetë nga këto kancere, tendencat e grupit të moshës së lindjes në shkallën e vdekshmërisë ranë (p.sh., mieloma dhe leuçemia), mbetën të ndenjura (p.sh. zorrët e vogla dhe tiroidet) ose kishin variacione (p.sh. pankreasi dhe veshkat). Reduktimi i vdekshmërisë mund të jetë për shkak të zbulimit të hershëm ose përparimeve në trajtim, ose një kombinimi të të dyjave.


Në të gjitha llojet e kancerit, shkalla e incidencës në grupin e lindjes së vitit 1990 varionte nga 12% më e lartë për kancerin ovarian në 169% më e lartë për kancerin e mitrës sesa shkalla e incidencës në grupin e lindjes me shkallën më të ulët të incidencës. Dhjetë nga 17 kanceret me incidencë në rritje në brezat e rinj janë kancere të lidhura me obezitetin, të cilat studiuesit theksojnë se sugjeron një rol të mundshëm të obezitetit (i cili po rritet më shpejt tek të rinjtë) në tendencat e reja të kancerit në brezat e rinj.


Përveç kësaj, për kancerin e mëlçisë dhe kancerin orofaringeal jo të lidhur me HPV-në , shkalla e incidencës është rritur tek gratë në grupet e njëpasnjëshme të lindjeve që nga viti 1970, ndërsa normat janë ulur ose stabilizuar te meshkujt. Studiuesit vënë në dukje se tendencat në rritje te femrat janë në përputhje me sjelljet e lidhura me alkoolin në mesin e njerëzve të lindur në fund të viteve 1970 dhe në fillim të viteve 1980, si dhe me një përshpejtim të pirjes së tepërt nga viti 1990 deri në 2010. Nga ana tjetër, stabilizimi i kancerit të mëlçisë dhe kanalit biliar intrahepatik incidenca dhe rënia e kancerit oral dhe faringut në grupet e fundit të meshkujve mund të jetë për shkak, të paktën pjesërisht, nga rënia e konsumit të alkoolit dhe e duhanit tek meshkujt e moshës 18-25 vjeç.

"Këto gjetje shtojnë dëshmitë në rritje të rrezikut të rritur të kancerit në brezat pas Baby Boomer (të lindur 1946-1964), duke zgjeruar gjetjet e mëparshme për kancerin e zorrës së trashë në fazën e hershme dhe disa kancere të lidhura me obezitetin për të përfshirë një gamë më të gjerë të llojeve të kancerit", vëren autori kryesor i studimit, Hyuna Sung, një shkencëtare e lartë në Shoqatën Amerikane të Kancerit.

Siç vënë në dukje studiuesit në studim, normat në rritje të incidencës së kancerit në brezat e rinj sugjerojnë se ka pasur rritje të prevalencës së ekspozimeve kancerogjene gjatë jetës së hershme ose në moshën e rritur, të cilat ende nuk janë sqaruar.

"Kohortat e lindjeve, domethënë grupet e njerëzve të klasifikuar sipas vitit të lindjes, ndajnë mjedise unike sociale, ekonomike, politike dhe klimatike, të cilat ndikojnë në ekspozimin e tyre ndaj faktorëve të rrezikut të kancerit gjatë viteve të tyre kritike të zhvillimit. Edhe pse ne kemi identifikuar tendencat e kancerit të lidhura me datën e lindjes, ne ende nuk kemi një shpjegim të qartë përse këto norma po rriten”, shton autori kryesor i studimit.

kancer studim

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin