LIVE UPDATES
Bota

Analiza e The Economist: Tarifat e ndërsjella do të trazojnë tregtinë globale!

Amerika vendosi një tarifë mesatare të thjeshtë prej vetëm 3.3% në vitin 2023, më e ulët se 5% në BE dhe 3.8% në Britani. Vendet e varfra priren të kenë taksa më të larta.

16 March 2025, 08:17 Nga N.F
Analiza e The Economist: Tarifat e ndërsjella do të trazojnë
Trump

SHBA- Amerika e ka provuar më parë politikën e reciprocitetit dhe ka zbuluar të metat e saj. Çfarë ndodh kur hiqni dorë nga parimet që mbështetën tregtinë globale për tre të katërtat e një shekulli? Donald Trump do ta zbulojë, shkruan The Economist. Ai ka vendosur tarifa “të ndërsjella”, të cilat përputhen me detyrimet me të cilat përballen eksportet amerikane jashtë vendit, plus tarifa për të kompensuar çdo politikë që ai e quan të padrejtë.

Kështu, një sistem i qëndrueshëm tregtar shumëpalësh, i cili, pavarësisht gjithë të metave, ka nxitur një rritje të mrekullueshme të ekonomisë globale tashmë do të dëmtohet nga gjykimet arbitrare të Zyrës Ovale. Pas Luftës së Dytë Botërore, Amerika ndërtoi një sistem të tregtisë globale që synonte t’i trajtonte shtetet në mënyrë të barabartë.

Parimi i tij mbështetej në klauzolën e “kombit më të favorizuar” (MFN), që do të thotë se anëtarët e Organizatës Botërore të Tregtisë, duhet të vendosin të njëjtën tarifë për një mall të caktuar, pavarësisht se nga vjen ai (përveç marrëveshjeve të thella të tregtisë së lirë, siç është ajo midis Amerikës, Kanadasë dhe Meksikës).

Si pasojë, në çdo treg, firmat amerikane tregtojnë me të njëjtat kushte si shumica e të huajve të tjerë. Kjo vepron si një frenë ndaj proteksionizmit apo lobimit për favore të veçanta, sepse ndryshimi i tarifave për një partner tregtar do të nënkuptonte ndryshimin e tarifave për gjithë të tjerët.

Por sistemi MFN ka çuar edhe në mospërputhje. Shtetet mund të mbrojnë prodhuesit e tyre të fuqishëm, për sa kohë që tarifa e jashtme është e njëtrajtshme. Sistemi gjithashtu lejon mungesë baraspeshe në tarifat mesatare, sepse vendet nuk kanë të njëjtat dëshira për liberalizim.

Amerika vendosi një tarifë mesatare të thjeshtë prej vetëm 3.3% në vitin 2023, më e ulët se 5% në BE dhe 3.8% në Britani. Vendet e varfra priren të kenë taksa më të larta.

Kjo nuk do të thotë se Amerika është viktimë. Konsumatorët e saj përfitojnë nga importet e lira dhe kompanitë e saj nga pjesët e lira të këmbimit. Në shekullin XX, tregtia e lirë rriti qëndrueshmërinë globale. Sidoqoftë, ndoshta politika e reciprocitetit mund t’i shtyjë të tjerët të ulin pengesat tregtare, në mënyrë që të rrisin qasjen në tregun e Amerikës.

Problemi është se politika e zotit Trump është e çuditshme, arbitrare dhe ka më shumë gjasa t’i ndërlikojë gjërat. Përpjekja e nevojshme administrative për zbatimin e tyre do të ishte rraskapitëse, në varësi të mënyrës se si do të përcaktohej reciprociteti.

Së paku, për çdo mall, një tarifë e vetme, do të zëvendësohej nga qindra tarifa të mundshme dypalëshe dhe gjërat do të ndërlikoheshin tmerrësisht për produktet me zinxhirë furnizimi që përfshijnë shumë shtete.

Në fund të shekullit XIX dhe në fillim të shekullit XX, Amerika e ndoqi këtë rrugë reciprociteti dhe më pas arriti në përfundimin se pazaret e vazhdueshme ishin tepër të rënda dhe të paparashikueshme, duke bërë që Kongresi të miratonte sistemin e pakushtëzuar tregtar MFN, në vitin 1922.

Kjo paparashikueshmëri do të përkeqësohej nga dëshira e Trump për të luajtur rolin e gjykatësit që vendos nëse praktikat tregtare të një vendi janë të padrejta.

Urdhri i tij ekzekutiv i quajti “diskriminuese” taksat mbi vlerën e shtuar (TVSH), të cilat vendosen në shumicën e shteteve të pasura. Amerika nuk ka TVSH, vetëm taksa shtetërore dhe lokale mbi shitjet. Megjithatë, TVSH-ja është e drejtë, sepse ajo zbatohet në mënyrë të barabartë për importet dhe mallrat vendase.

Përfshirja e TVSH-së në politikat e reciprocitetit do të çonte në rritje të madhe të tarifave. Banka Goldman Sachs thotë se nëse Amerika do të miratonte vetëm tarifa johakmarrëse që thjesht pasqyrojnë tarifat e vendeve të tjera, atëherë taksat e saj do të rriteshin mesatarisht me dy pikë përqindje. Shumë norma europiane të TVSH-së tejkalojnë shifrën 20%.

Por ndoshta do të ketë tarifa hakmarrëse, kështu që rritja e taksave do të jetë shumë më e lartë. Thjesht mundësia e kësaj do të pengojë tregtinë e bizneseve. Duke qenë se arsyetimi i Trump për TVSH-në është krejt i pakuptimtë, nuk i dihet se çfarë ankese do të sajojë më pas?

Dhe politika e reciprocitetit është vetëm një nga planet e tij. Nëse gjithashtu kundërpërgjigjet me tarifa prej 25% për disa mallra, siç ka kërcënuar vazhdimisht, kjo do të nxiste një kundërpërgjigje të rëndë nga bota dhe mund të plaste një luftë tregtare në shkallë të gjerë. Kjo ndoshta do t’i pëlqente zotit Trump, por do të ishte një goditje për ekonominë amerikane dhe atë botërore./ Monitor

trump tarifa

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin