LIVE UPDATES
Bota

“Të mos dënohen punëtorët e seksit”: A duhet të ndryshojë ligji në Kosovë?

Me ligjin në Kosovë, personat që shesin shërbime seksuale, dënohen me gjobë prej 100 deri në 900 euro apo me burgim deri në 60 ditë, ndërsa format e shtyrjes në prostitucion dhe mundësimit të tij parashohin dënime deri në gjashtë vjet burgim.

8 December 2022, 21:01 Nga A.B

“Të mos dënohen punëtorët e seksit”: A duhet

Për dallim nga shumica e vendeve në Evropë, Kosova ndalon plotësisht secilën formë të prostitucionit: shitjen dhe blerjen e këtij shërbimi, organizimin e tij në shtëpi publike dhe ofrimin e lokaleve për mundësim të prostitucionit.

Numri i saktë i personave që ofrojnë shërbime seksuale në Kosovë nuk dihet, mirëpo Fondi Global - organizatë ndërkombëtare e themeluar nga OKB-ja - raporton se 642 “punonjësve të seksit” në Kosovë u janë ofruar programe parandaluese për virusin HIV, gjatë vitit 2021.

Me ligjin në Kosovë, personat që shesin shërbime seksuale, dënohen me gjobë prej 100 deri në 900 euro apo me burgim deri në 60 ditë, ndërsa format e shtyrjes në prostitucion dhe mundësimit të tij parashohin dënime deri në gjashtë vjet burgim.

Të vetmit që nuk dënohen janë viktimat e trafikimit me njerëz, të cilat detyrohen të ofrojnë shërbime të tilla.

“Viktimat nuk ndëshkohen për veprimtarinë e kryer gjatë kohës sa kanë qenë viktima të trafikimit me njerëz”, thotë Riza Murati, nga Drejtoria për Hetimin e Trafikimit të Qenieve Njerëzore në Policinë e Kosovës, për Radion Evropa e Lirë.

Në Kosovë, të dhënat e policisë, ndër vite, tregojnë se më shumë persona janë akuzuar për prostitucion sesa që janë vlerësuar si viktima të trafikimit me njerëz.


Por, në shumicën e vendeve të Evropës dhe në shumë vende të tjera të botës, ligjet i përjashtojnë nga dënimet edhe personat që ofrojnë vullnetarisht shërbime seksuale në këmbim të parave.

Të pyetur nëse është menduar të bëhet ndonjë ndryshim në ligje dhe Kod penal sa i përket mënyrës se si rregullohet prostitucioni, nga Ministria e Drejtësisë e Kosovës thonë për REL-in se “çështjet e ngritura janë të mbuluara me legjislacionin penal në fuqi në Kosovë”.

Por, legjislacioni në fuqi në Kosovë shihet si problematik nga aktivistja Teutë Rrusta, për shkak të, siç thotë, ndëshkimeve të parapara për ofruesin e shërbimit seksual.

“Ligji nuk do të duhej asnjëherë që ta ndëshkonte e penalizonte dikë, që në kushte varfërie, i duhet të mbijetojë, madje edhe duke u prostituuar. Janë mekanizma të tjerë, të cilët duhet të ofrohen me qëllim të integrimit në punë të tjera”, thotë Rrusta për Radion Evropa e Lirë.

“Pikënisja jonë do të duhej ta kishte për bazë mirëqenien e grave dhe jo moralizimin mbi to”, shton ajo.

Murati, nga Policia e Kosovës, thotë se gjatë punës së tij ka hasur në persona që thonë se prostituohen, pasi që është e vetmja punë që mund ta gjejnë lehtësisht. Pikërisht shkaku i faktorëve socio-ekonomikë, ai beson se prostitucioni në Kosovë nuk do të duhej të legalizohej.

“Duke marrë parasysh që në Kosovë, gjendja socio-ekonomike po ndikon si faktor që të kemi edhe raste të trafikimit me njerëz, vlerësojmë që [legalizimi i prostitucionit] nuk mund të jetë diçka që do ta zgjidhte problemin... Nuk duhet të ndërmarrim hapa të ngutshëm”, thotë Murati.

Studiuesja Roos de Wildt, nga Instituti Verwey-Jonker në Holandë, thotë për Radion Evropa e Lirë se hapi i parë do të duhej të ishte mosndjekja penale e personave që i ofrojnë këto shërbime, në mënyrë që atyre të mund t’u ofrohet ndihmë institucionale.

“Ju mund t’i keni mendimet e juaja për punën seksuale, por ajo po ndodh. Kështu që është më mirë ta pranosh që ajo po ndodh dhe të paktën të sigurohesh që po zhvillohet në mënyrën më të sigurt. Kështu që nëse ato gra abuzohen, të paktën të kenë ku të drejtohen”, thotë De Wildt, duke iu referuar institucioneve të drejtësisë dhe mjekësisë.

De Wildt është autore e librit “Prostitucioni pas luftës: Trafikimi me njerëz dhe paqeruajtja në Kosovë”, i publikuar në vitin 2019.

Gjatë hulumtimeve për këtë libër, ajo tregon se ka takuar një grua prostitutë që është rrahur nga klienti i saj, por nuk e ka raportuar rastin në polici, shkaku i punës së saj.

“Pavarësisht se si kanë arritur gratë tek ajo punë [përmes trafikimit apo vullnetarisht], është e rëndësishme t’i shikojmë nevojat e tyre dhe t’u ndihmojmë. Të paktën, organizatat që duan t’i ndihmojnë duke i pajisur me mjete mbrojtëse apo në aspektin e parandalimit të HIV/AIDS-it, të mund ta bëjnë punën e tyre”, thotë De Wildt.

Ofrimi i këtyre shërbimeve për ata persona do të ishte në të mirë të shoqërisë, sipas saj, pasi që do të parandalonte përhapjen e sëmundjeve të transmetueshme seksualisht te klientët dhe partnerët e tjerë të tyre.

Në vitin 2004, një raport i organizatës për të drejtat e njeriut, Amnesty International, ka vlerësuar se trupat e misioneve të NATO-s dhe OKB-së në Kosovë - KFOR dhe UNMIK - kanë ndikuar që të ketë rritje të "skllavërisë seksuale".

Sipas atij raporti, 27 ushtarë të KFOR-it janë dyshuar për vepër të tillë penale, ndërsa UNMIK-u ka bërë të ditur se dhjetë zyrtarë të tij policorë janë shkarkuar nga puna, shkaku i akuzave të ngjashme në vitin 2003.

E pyetur nëse ka pasur raste të tilla edhe më vonë, zëdhënësja e UNMIK-ut, Sanam Dolatshahi, thotë se, së paku nga viti 2016, kur janë vendosur sistemet e reja të grumbullimit të të dhënave, nuk ka pasur asnjë rast të tillë.

“Bashkë me zyrat e tjera të OKB-së, UNMIK-u ka punuar në parandalimin e rasteve të abuzimit dhe eksploatimit seksual nga stafi, përfshirë këtu përmes trajnimeve të obligueshme për parandalimin e këtyre rasteve”, thotë Dolatshahi për REL-in.

Në librin e saj, de Wildt tregon se shumica e klientëve janë vetë kosovarët dhe se rritje të numrit të tyre ka sidomos gjatë muajve të verës, kur Kosovën e vizitojnë më shumë njerëz nga diaspora.

Sipas studimit “Ulja e trafikimit me njerëz përmes dekriminalizimit të punës seksuale”, të publikuar në revistën shkencore të Shoqatës Amerikane Mjekësore, punëtorët shëndetësorë duhet ta përkrahin dekriminalizimin e plotë të prostitucionit.

“Duke larguar ligjet ndëshkuese që parandalojnë raportimin e eksploatimit dhe abuzimit, dekriminalizimi lejon që punëtoret e seksit të punojnë me më siguri, duke zvogëluar cenueshmërinë dhe margjinalizimin e tyre”, thuhet në atë studim të vitit 2017.

Sipas raportit për vitin 2021 të Departamentit amerikan të Shtetit, më të rrezikuar për të qenë viktima të trafikimit janë personat nga komunitete të margjinalizuara, si rom, ashkali, egjiptian, LGBT dhe emigrantët.

Për aktivisten Teutë Rrusta, kjo nuk është aspak e çuditshme.

“Prostitucioni ndodh vetëm në kushte pabarazie ekonomike e shoqërore. Ai shkon dora-dorës me trafikimin dhe skllavërimin, që në thelb ka shfrytëzimin dhe përfitimin nga grupet e papushtetshme. Prandaj, nuk është e rastësishme që shumica e atyre që kryejnë prostitucion, janë gra të varfra”, thotë Rrusta.

Në raportin e grupit të Këshillit të Evropës kundër trafikimit me njerëz, GRETA, thuhet se shumica e viktimave, 59 për qind, janë të mitur. Të dhënat e Policisë së Kosovës tregojnë se rreth 90 për qind e këtyre viktimave rekrutohen për të ofruar shërbime seksuale.

Rexhep Gojnovci, drejtor i organizatës joqeveritare AKTI, ka punuar gjatë viteve të fundit në një projekt që synon t’u ofrojë mbështetje psikologjike dhe sociale viktimave të trafikimit. Ky projekt është zhvilluar në katër qytete të Kosovës: Fushë Kosovë, Ferizaj, Lipjan dhe Podujevë.

Ai tregon se Fushë Kosova është zgjedhur për shkak të pozicionit të saj gjeografik, që “lidh jo vetëm qytetet më të mëdha të Kosovës, por mbase edhe të gjitha shtetet e Ballkanit Perëndimor”.

Ndërsa, tri qytetet e tjera janë përzgjedhur për shkak të afërsisë me zonat kufitare dhe problemeve të shfaqura, si “në Ferizaj me numrin e fëmijëve në situatë rruge, në Gjilan dhe Podujevë me dhunën në familje dhe të rinjve abuzues me substanca psiko-aktive”.

Sipas të dhënave të Policisë së Kosovës, dërguar Radios Evropa e Lirë, gjatë pesë vjetëve të fundit janë identifikuar gjithsej 102 viktima të trafikimit, ndërsa 76 personave u është ngritur kallëzim penal për trafikim me njerëz. Gjatë së njëjtës periudhë, 174 personave u është ngritur kallëzim penal për marrje me prostitucion.

Në Kosovë, aktualisht, po zhvillohen “16 ditët e Aktivizmit Kundër Dhunës me Baza Gjinore”, të organizuar nga Ministria e Drejtësisë në vend.

Në kuadër të kësaj fushate, në Prishtinë është rishfaqur shfaqja teatrale “Stiffler”, e cila tërheq vëmendjen për mungesën e të drejtave të punëtorëve të seksit në Kosovë.

Personazhi i kësaj vepre, Hava Mara, theret me thikë nga personi që i ka ofruar shërbim seksual.

“Përmes shfaqjes, ne kemi dashur t’i tronditim njerëzit me fatin e një gruaje që kryqëzohet nga shoqëria, për shkak të aspektit moral, por kryqëzohet edhe nga sistemi. Këto gra e kanë thikën në shpinë prej të gjithëve”, thotë regjisori i shfaqjes, Kushtrim Koliqi, për Radion Evropa e Lirë.

Thika mbetet në shpinën e Havës përgjatë gjithë shfaqjes, me qëllim që, siç thotë Koliqi, audienca të shqetësohet nga trajtimi që merr një grua si Hava. “Ne jemi shoqëri që këtyre grupeve, përveçse ua mbytim shpresën, ua marrim edhe jetën. Dhe, ky është edhe fati i Havës”, thotë Koliqi./REL

kosove

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin