LIVE UPDATES
Bota

Të vjetra, të shëmtuara dhe jashtë përdorimit, antenat satelitore të Prishtinës janë pjesë e memories kolektive

Autoritetet në kryeqytetin e Kosovës duan që ato të largohen, por disa në Prishtinë hezitojnë të heqin dorë nga antenat satelitore të cilat e patën thyer bllokadën mediatike në vitet 1990.

15 July 2022, 17:19 Nga I.A
Të vjetra, të shëmtuara dhe jashtë përdorimit, antenat
Antena

KOSOVË- Ato mund të jenë të vjetra, të ndryshkura dhe, në shumicën e rasteve, të mos përdoren më, por zemra e Ismetit ende ruan një vend për antenat satelitore që i mbulojnë çatitë, ballkonet dhe fasadat nëpër vendlindjen e tij, kryeqytetin e Kosovës, Prishtinë.

“Ishte një gëzim jo vetëm për familjen time, por edhe për shumë nga fqinjët e mi kur e instalova atë,” tha Ismeti, i cili nuk pranoi ta jepte mbiemrin e tij, për antenën satelitore të cilën ai e montoi në ballkonin e tij në fillim të viteve 1990, pasi autoritetet serbe, nën sundimin e Sllobodan Millosheviçit i patën mbyllur mediat në gjuhën shqipe në Kosovë.

Televizioni satelitor ishte mënyra e vetme për shqiptarët e Kosovës për t’i shpëtuar territ mediatik të imponuar si pjesë e një goditjeje në fund të viteve ’80 dhe ’90 në Kosovë, atëkohë një krahinë jugore e Serbisë e populluar kryesisht me shqiptarë.

Kosova përfundimisht u shkëput në vitet 1998-99 dhe në fillim të viteve 2000 operatorët kabllorë erdhën për ta marrë dominimin mbi transmetimin televiziv, duke i bërë antenat satelitore të dalin nga përdorimi.

Në mars, komuna e Prishtinës u bëri thirrje pronarëve të shtëpive që t’i heqin ato, por ndërkohë që disa prej pronarëve iu përmbajtën afatit tre mujor, shumë prej tyre nuk e bënë një gjë të tillë. Autoritetet lokale thonë se nuk do të dorëzohen përballë kërkesës së tyre, mirëpo janë disa artistë dhe arkitektë vendas të cilët po bëjnë thirrje për gjetjen e një zgjidhjeje më kreative.

“Komuna duhet të koordinohet me të gjitha institucionet relevante që merren me mbrojtjen e trashëgimisë kulturore, për t’i ruajtur dy ose tre objekte që i mbajnë satelitët më të mëdhenj në lagjet më emblematike, si Ulpiana, Dardania apo Bregu i Diellit”, tha arkitekti Arianit Bytyqi.

“Komuna e Prishtinës duhet ta ketë parasysh mesazhin që kanë transmetuar këto antena satelitore gjatë viteve 1990, për rezistencë, luftë çlirimtare dhe liri.

Pasi e rrënoi autonominë e Kosovës në vitin 1989, në korrik 1990 policia e bastisi transmetuesin publik lokal, Radio Televizionin e Prishtinës, duke e shkëputur atë nga transmetimi; kur transmetimi u kthye përsëri, programet në gjuhën shqipe u kufizuan thjesht duke i imituar lajmet kryesore serbe. Një muaj më vonë, autoritetet serbe e mbyllën të vetmen gazetë të përditshme publike, Rilindja, dhe i pushuan nga puna punonjësit e saj.

Ishte një periudhë e “rezistencës pasive” në Kosovë nga shumica etnike shqiptare. Më pas, në vitin 1993, transmetuesi shtetëror në Shqipërinë fqinje nisi dy orë programe të përditshme satelitore, të përshtatura për një audiencë shqiptare të Kosovës.

Antenat satelitore “u shfaqën si kërpudhat pas shiut”, kujton Ismeti, i cili tani është 71 vjeç.

“Më kujtohet kur e instalova për herë të parë,” tha ai për BIRN. “Ishte viti 1994 dhe jo shumë në Prishtinë kishin një antenë satelitore, kështu që shumë fqinjë vinin në shtëpinë time çdo natë për të parë dy orë televizion shqiptar.

Arkitektja Eliza Hoxha, e cila i bëri homazhe antenave satelitore me një instalacion në Universitetin e Prishtinës dhe Bienalen e Venecias, tha se ato siguruan ushqim për shqiptarët e Kosovës në aspektin e kulturës dhe informacionit, por edhe si një “mburojë” kundër bllokadës së mediave të imponuara nga Serbia.

“Antena  satelitore u bë një element përcaktues i peizazhit urban,” dhe luajti një rol në luftën e shqiptarëve të Kosovës për mbijetesë, tha Hoxha, tani deputete e Partisë Demokratike të Kosovës, PDK-së në opozitë.

“Komuna duhet të krijojë një mundësi për t’i mbledhur antenat satelitore dhe të jetë e hapur ndaj ideve kreative të komunitetit artistik për t’i kthyer ato në një vepër arti,” tha ajo për BIRN. “Unë do të punoja me kënaqësi për diçka të tillë.”

Komuna, megjithatë, tha se nuk ka plane për t’i ruajtur antenat satelitore duke shtuar se banorët kanë treguar “një vullnet të madh” për t’i larguar ato.

“Disa prej tyre nuk janë në lartësinë e duhur; ndërtimi i tyre nuk është i saktë, ndaj paraqesin rrezik për qytetarët kur ka erë të fortë apo stuhi”, thuhet nga komuna. “Për më tepër, shumica e tyre nuk janë më në përdorim. Ato do të largohen sipas afateve të përcaktuara nga inspektorati komunal.”

Në përgjithësi, kryeqytetasit duket se e mbështesin nismën për largimin e antenave satelitore që nuk janë në përdorim.

“Ashtu siç janë tani, po e shkatërrojnë estetikën e objekteve dhe të qytetit”, thotë Xhavit Miftari, banor i lagjes Dardania. “Unë besoj se shumica e tyre nuk janë më në përdorim.”

“Unë di disa raste kur banorët i kanë larguar vetë antenat satelitore. Por nëse nuk mund t’i largojnë, sepse janë vendosur në vende të papërshtatshme, ndihma nga komuna do të ishte më se e mirëseardhur.”

Në lagjen Ulpiana, një grua e moshuar, e cila na e dha emrin e saj si Feride, ka kërkuar që ato të largohen.

“Ato nuk i shërbejnë askujt tani,” tha ajo. “Mund të ruhen në një vend të veçantë, jo domosdoshmërish në ndërtesa.”

“Mirëpo komuna duhet t’i ndihmojë qytetarët t’i largojnë ato,” tha ajo për BIRN. “Ka njerëz të moshuar që nuk mund t’i largojnë ato.”

Për Ismetin, antenat satelitore janë emblematike e një epoke tjetër, jo vetëm në kuptimin politik.

“Para se ta instaloja, shkova te një fqinj tjetër për ta parë programin. Ishte solidaritet për hir të informacionit”, tha ai.

“Tani më mungojnë ndeja të tilla. As që i njoh fqinjët e mi. Gjeneratat kanë ndryshuar… edhe zakonet.”

Antenat satelitore duhet të largohen, tha ai, por jo pa një plan për t’a ruajtur disi kujtesën për to.

“Ato nuk shërbejnë për asnjë qëllim tani,” tha ai, por “ne duhet ta kemi një kujtim të tyre.”

“Shteti duhet të bëjë diçka. Ato tashmë janë pjesë e kujtesës sonë; antenat satelitore janë pjesë e historisë sonë të re.”

Marrë nga Reporter.al

antena satelitore


Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin