LIVE UPDATES
Bota

Serbia bleu raketa kineze, Vuçiç: Dyfishim i kapaciteteve ushtarake

Sipas të dhënave nga Instituti Ndërkombëtar i Stokholmit për Studimet e Paqes shpenzimet ushtarake në të gjithë Ballkanin Perëndimor janë rritur. Serbia është importuesja numër 1 e sistemeve kryesore të armëve në rajon.

13 March 2026, 10:39 Nga I.A

Serbia bleu raketa kineze, Vuçiç: Dyfishim i kapaciteteve

SERBI- Ndonëse edhe vendet e tjera të rajonit kanë rritur shpenzimet ushtarake, diferenca në volumin e blerjeve mbetet e madhe. Kështu Serbia renditet e 37-ta në botë për importin e sistemeve komplekse të armëve, përpara disa anëtarëve të BE në rajon, si Kroacia dhe Bullgaria. "Rritjen e investimeve në mbrojtje në mënyrën më të dukshme dhe në një kohë më të gjatë e vërejmë në Serbi, ku gjatë dekadës së fundit është krijuar presion për të rinovuar armatimet e trashëguara nga JNA (Ushtria Popullore Jugosllave) dhe lidershipi politik e ka kuptuar vlerën politiko-simbolike. Tensionet me Kosovën ndoshta kanë inkurajuar më tej mendimin, se një arsenal më i fortë është një as i mirë në negociatat me aktorët ndërkombëtarë", shpjegon për DW Katarina Gjokiç, hulumtuese në SIPRI.

Krahas vëllimit më të madh të importeve të armëve, Serbia ka edhe shpenzimet më të mëdha të mbrojtjes në rajon. Në periudhën 2020-2024 vlera reale e buxhetit ushtarak ishte rreth gjashtë herë më e lartë se ajo e Shqipërisë, që është vendi i dytë për shpenzimet ushtarake në Ballkanin Perëndimor. Presidenti serb Aleksandar Vuçiç njoftoi së fundmi se vendi i tij për një vit e gjysëm do të dyfishojë kapacitetin ushtarak.

Për analistin ushtarak Aleksandar Radiç ky nuk është një trend i ri. Ai kujton se intensifikimi i armatimit ka nisur në vitin 2016, kur, siç thotë ai, Vuçiç njohu potencialin politik dhe ekonomik të prokurimit të armëve. "Blerja e armëve shpesh bëhet nga motive politike. Ndonjëherë të krijohet përshtypja se vetë ushtria befasohet me ato që merr, sepse së pari kihet parasysh nga kush blihet dhe jo çfarë blihet", thotë Radiç. "Nëse Vuçiç shkon në Pekin, mund të pritet për shembull, që pas kësaj të fillojnë negociatat për prokurimin e pajisjeve ushtarake nga Kina”, shton ai.

Furnizues nga të gjithë anët e botës

Sipas të dhënave të SIPRI-t në pesë vitet e fundit Serbia ka importuar sisteme komplekse armësh nga 13 vende të ndryshme. Furnizuesi më i madh ishte Kina, kryesisht falë blerjes së sistemeve të mbrojtjes ajrore me rreze të mesme, ndërsa donacionet më të mëdha erdhën nga Rusia dhe Bjellorusia.

Megjithatë kjo strukturë së shpejti mund të ndryshojë, thotë studiuesja e SIPRI, Katarina Gjokić. Nëse zbatohen kontratat tashmë të nënshkruara, Franca dhe Izraeli mund të bëhen furnizuesit kryesorë të Serbisë.

"Për mua kjo shumëllojshmëri furnizuesish flet për dy gjëra: së pari Serbia nuk ka një aleat ushtarak dhe së dyti ka para dhe gatishmëri të mjaftueshme, për të marrë kredi për sistemet më të shtrenjta të armëve, gjë që e bën atë një klient tërheqës për eksportues të ndryshëm”, thotë Gjokiç për DW.

Turqia dhe SHBA janë partnerë kryesorë të vendeve të tjera në rajon

Vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor shënojnë një vëllim dukshëm më të ulët të importeve të armëve. Shqipëria është e dyta në rajon, por është në vendin e 103-të në botë, me importe që sipas SIPRI-t janë rreth gjashtë herë më të ulëta se ato të Serbisë. Kosova renditet e 118-ta, Maqedonia e Veriut e 138-ta, Bosnja dhe Hercegovina e 144-ta dhe Mali i Zi i 152-ti në mesin e gjithsej 166 destinacioneve të armëve komplekse në botë.

"Vendet e NATO-s në rajon reaguan kryesisht ndaj presionit nga mandati i parë i Trump për rritjen e shpenzimeve ushtarake dhe investimeve në pajisje ushtarake. Pas invazionit të plotë të Ukrainës nga Rusia mund të vërehet një rritje shtesë e porosive për armë", shpjegon Gjokiç.

Në Bosnje dhe Hercegovinë shihet megjithatë një tendencë tjetër. "Nuk vërejmë rritje të ndjeshme të investimeve në ushtri, por më shumë investohet në pajisjet e policisë, gjë që mund të ndikojë në perceptimin e kërcënimit mes dy subjekteve, duke pasur parasysh mënyrën se si është organizuar policia”, shton ajo.

Shumica e vendeve të tjera të Ballkanit Perëndimor tradicionalisht mbështeten tek Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Turqia si furnizuesit dhe donatorët kryesorë të pajisjeve ushtarake. Blerje të tilla shpesh shërbejnë edhe për të forcuar marrëdhëniet politike me aleatët e NATO-s.

"Me rritjen e shpenzimeve të planifikuara ushtarake, rajoni bëhet një treg interesant për eksportuesit e tjerë të armëve, në radhë të parë për Francën, nga e cila disa vende presin dërgesa të sistemeve të ndryshme”, thotë Gjokiç. "Dhe marrëdhëniet dypalëshe mes Shqipërisë dhe Italisë janë gjithashtu interesante – Italia i ka dhuruar tashmë Shqipërisë një varkë patrullimi, dhe në përiudhën e ardhshme do të jetë përgjegjëse edhe për dërgimin e automjeteve të lehta të blinduara, që financohen nga Bashkimi Evropian.

Rrahja e gjoksit

Nga ana tjetër, Katarina Gjokiç thekson se vëllimi i përgjithshëm i armëve të blera në rajon mbetet ende relativisht modest krahasuar me botën. "Kur nga zero blerje merr disa sisteme të reja, kjo mund të duket dramatike. E kombinuar me retorikën luftarake të elitave politike dhe raportimet sensacionale krijon një ndjenjë pasigurie te fqinjët dhe shpesh shërben si justifikim për investime të reja në armatime", thotë Gjokiç për DW.

Një retorikë e tillë ushqehet më tej nga marrëveshjet e nënshkruara së fundmi për bashkëpunimin ushtarak - midis Serbisë dhe Hungarisë, si dhe ndërmjet Kroacisë, Shqipërisë dhe Kosovës - të cilat liderët politikë shpesh i paraqesin si aleanca të reja ushtarake.

"Në Shqipëri ekzagjerohet rreziku serb, ashtu si në Serbi politika ekzagjeron rrezikun nga të gjithë rreth nesh. Është një kombinim i politikës dhe i propagandës, që justifikon marrëveshjet e armëve. Kroacia dëshiron një rol të veçantë në rajon, veçanërisht në raport me Serbinë, ndërsa vendet e tjera ndjekin kryesisht trendin më të gjerë rajonal”, vlerëson Radiç.

Radiç dhe Gjokiç janë të një mendimi se marrëveshjet e lartpërmendura nuk mund të konsiderohen si aleanca të vërteta ushtarake. "Këto marrëveshje kryesisht kanë të bëjnë me stërvitjet, stërvitjet të përbashkëta ushtarake dhe koordinimin e aktiviteteve, që në masë të madhe do të zhvilloheshin gjithsesi brenda strukturave të NATO-s”, shpjegon Gjokiç. Në rrethana të tilla, shton Gjokiç, NATO mbetet faktori kryesor parandalues në rajon, megjithëse roli i saj i ardhshëm do të ndikohet nga dinamika më e gjerë brenda vetë aleancës./DW

aleksandar radiç

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin