LIVE UPDATES
Bota

‘Burgun e kam krye, jam duke punue’/ A përbëjnë më rrezik, kosovarët që luftuan për ISIS?

30 March 2022, 07:13 Nga DOSJA
‘Burgun e kam krye, jam duke punue’/ A përbëjnë

Prej 158 personave nga Kosova, sa kanë qenë të dënuar për vepra që ndërlidhen me terrorizëm, nga viti 2013 e këndej, aktualisht duke vuajtur dënimin në institucionet e Shërbimit Korrektues të Kosovës janë nëntë syresh. Shumica e të dënuarve kanë qenë pjesëmarrës në luftërat civile të Sirisë dhe Irakut. Radio Evropa e Lirë ka biseduar me njërin që ka kryer dënimin prej tre vjetësh e gjysmë burgim, por ai nuk ka dhënë detaje se çfarë bën tani, njofton radio Evropa e Lirë.

“Ka përfunduar ajo epokë. Burgun e kam kryer, tash jam duke punuar”, ka thënë ai dhe ka kërkuar që të mos identifikohet.

REL-i ka tentuar të flasë edhe me disa ish-të burgosur të tjerë, për të mësuar se çfarë kanë bërë pas vuajtjes së dënimit për terrorizëm, por ata kanë refuzuar të përgjigjen.

Kosova, në vitin 2015, ka hartuar ligjin, në bazë të të cilit çdo person që merr pjesë në luftëra të huaja, mund të dënohet nga 5 deri në 15 vjet burgim.

Nga viti 2011, për katër-pesë vjet me radhë, më shumë se 350 kosovarë kanë udhëtuar drejt Sirisë dhe Irakut. Shumë prej tyre është thënë se janë rreshtuar përkrah luftës së grupit militant Shteti Islamik.

Deri më tani, nga vatrat e luftës llogaritet se janë kthyer më shumë se 250 kosovarë – përfshirë edhe familjarë të luftëtarëve. Disa kanë vdekur në fushëbeteja e për të tjerë nuk është e qartë vendndodhja.

Për trajtimin e personave të kthyer nga Siria dhe Iraku, Kosova që nga viti 2019, ka vepruar në bazë të Programit për Rehabilitim dhe Riintegrim të Ministrisë së Punëve të Brendshme.

Grante për ish-të burgosurit për terrorizëm

Në Ministrinë e Punëve të Brendshme (MPB), nuk kanë shpjeguar nëse këta persona, të cilët tashmë janë liruar, janë deradikalizuar, por kanë thënë se të njëjtit kanë përfituar grante.

“Të gjithë personat e liruar nga burgu dhe që kanë përfituar grante, kanë filluar të merren më shumë me veten dhe familjet e tyre dhe, po ashtu, çdo herë kemi konsultime rreth nevojave shtesë nga familja”, thuhet në një përgjigje me shkrim dërguar Radios Evropa e Lirë.

“Për kategorinë e të liruarve nga burgu dhe familjet e tyre, deri më sot 58 persona kanë përfituar grante sipas kërkesës së tyre, 22 persona kanë ndjekur kurse të ndryshme, si dhe 39 persona kanë qenë pjesë e trajnimeve të ndryshme, ndërsa edhe 21 personave u janë aprovuar grante dhe pritet që deri në fillim të muajit prill të bëhen dorëzimet e tyre”, thuhet në përgjigje.

Grantet që këta persona dhe familjet e tyre kanë fituar kanë të bëjnë kryesisht me sektorin e bujqësisë.

Megjithatë, sipas një raporti të Qendrës Kosovare për Studime të Sigurisë, organizatë e cila ka marrë pjesë në zbatimin e programeve për rehabilitimin dhe riintegrimin e qytetarëve të kthyer nga zonat e luftës, nuk ka pasur ndonjë plan të qëndrueshëm nga ana e institucioneve se si të trajtohen të kthyerit në Kosovë, e as për rolin e Shërbimit Sprovues të Kosovës (SHSK) në këtë drejtim.

Stafi i këtij mekanizmi të Ministrisë së Drejtësisë – që merret me riintegrimin shqëror të personave të dënuar (punët sprovuese) – sipas QKSS-së, kishte mungesë të njohurive bazë dhe nuk ishin të përgatitur që t’i trajtonin këta persona.

“Prej vitit 2014, institucionet e vendit kanë zbatuar programe R&R për individët e dënuar për vepra që lidhen me ekstremizmin e dhunshëm dhe terrorizmin. Këto projekte kanë qenë ad-hoc, jo të planifikuara mirë, afatshkurtra dhe në to nuk janë përfshirë institucionet relevante si SHSK-ja”, thuhet në raport të publikuar në dhjetor të vitit 2021.

Po ashtu, në raport thuhet se nuk ka pasur buxhet të veçantë për rehabilitim dhe riintegrim.

Nga QKSS-ja thanë për Radion Evropa e Lirë edhe se, për shkak të dënimeve të ulëta dhe hezitimit të disa të dënuarve për t’u bërë pjesë e programeve riintegruese – që kanë qenë pjesë e strategjisë kundër ekstremizmit – është bërë pothuajse i pamundshëm zbatimi i programeve të rehabilitimit dhe riintegrimit.

“Ajo që është shumë e rëndësishme e që nuk e kemi parë që është bërë deri tash, duhet të bëhet një vlerësim i rrezikut së pari për këta individë dhe është e rëndësishme që të përmirësohet koordinimi ndërinstitucional. Ne kemi vërejtur që nuk ka koordinim ndërmjet nivelit lokal dhe atij qendror”, tha Shpat Balaj nga QKSS-ja.

Sipas tij, institucionet e Kosovës duhet të themelojnë programe dhe mekanizma të qëndrueshëm dhe afatgjatë që do të trajtonin probleme të ngjashme edhe në të ardhmen.

Për rehabilitimin dhe riintegrimin e personave të dënuar për terrorizëm, në vitin 2018, Ministria e Drejtësisë e Kosovës ka nënshkruar një marrëveshje me Bashkësinë Islame të Kosovës (BIK).

Marrëveshja njëvjeçare ka paraparë që imamë të caktuar nga BIK-u, të mbajnë ligjërata për të dënuarit nëpër institucionet korrektuese të Kosovës, me qëllim të ofrimit të njohurive fetare.

Nga Ministria e Drejtësisë e Kosovës thonë se janë duke bërë përpjekje për ta ripërtërirë marrëveshjen me BIK-un.

Në vitin 2018, BIK-u kishte përzgjedhur 20 imamë caktuan për të ligjëruar në burgjet e Kosovës me qëllim të deradikalizimit të të burgosurve.

Por, profesor Ismajl Hasani, sociolog i religjionit, thotë për Radion Evropa e Lirë që në institucionet korrektuese duhet ndryshuar qasja dhe trajtimi ndaj personave që vuajnë dënimin për vepra penale të ndërlidhura me terrorizmin. Ai thotë se plani për trajtimin e këtyre personave është dashur dhe duhet të ndryshojë.

“Në të ashtuquajturin riintegrim të këtyre personave janë përfshirë vetëm hoxhallarët, kur dihet se kjo pjesë ka një shkallë të lartë të indoktrinimit, është dashur që patjetër memorandumi të përfshijë edhe njerëz të fushave të ndryshme të përafërta, sidomos psikologë klinikë, sociologë e njerëz që njohin problemet fetare”, thotë Hasani.

Lidhja me luftën e huaj

Që nga koha e shpërthimit të konfliktit të armatosur në vitin 2011, më shumë se 350 kosovarë udhëtuan drejt Sirisë dhe Irakut. Në grupin e kosovarëve që udhëtuan drejt Sirisë, përveç burrave kishte gra dhe fëmijë.

Deri më tani nga Siria në Kosovë janë kthyer më shumë se 250 kosovarë. Kosova u bë një ndër vendet e para në botë që riatdhesoi në mënyrë të organizuar qytetarë të saj nga kampet e Sirisë.

Në muajin prill të vitit 2019 në një operacion të fshehtë të mbështetur nga Shtetet e Bashkuara, u riatdhesuan 110 kosovarë, në mesin e tyre katër luftëtarë të IS-it, 32 gra dhe 74 fëmijë, si dhe më 17 korrik 2021, institucionet e Kosovës riatdhesuan 11 shtetas nga zonat e konfliktit në Siri.

Sipas të dhënave të institucioneve të Kosovës, më shumë se 80 kosovarë u vranë në zonat e luftimeve.

Personat që arritën të kthehen në Kosovë u përballën me procese gjyqësore, pasi sipas ligjit të miratuar më 2015, pjesëmarrja në luftëra të huaja është vepër e dënueshme me nga 5 deri në 15 vjet burgim. Edhe shtetet tjera të Ballkanit Perëndimor sanksionojnë pjesëmarrjen në konflikte apo luftëra të huaja./REL

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

diaspora diaspora isis kosove te burgosurit ne kosove isis kosove te burgosurit ne kosove

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin