LIVE UPDATES
Editorial

Çmimi i lartë i tradhtisë së Donald Trump-it

21 October 2019, 12:00 Nga DOSJA
Çmimi i lartë i tradhtisë së Donald Trump-it

SHBA- Ekzistojnë disa arsye pse vendimi i presidentit amerikan Donald Trump për tërheqjen e forcave amerikane nga Siria veriore dhe lënien e kurdëve të rajonit të prekshëm nga inkuadrimi ushtarak i Turqisë fqinje, ishte një vendim i tmerrshëm. Forcat kurde në kontroll të rajonit kishin qenë partneri kryesor amerikan në luftën kundër Shtetit Islamik (ISIS). Braktisja e tyre nga ana e Trump përforcoi dyshimet tashmë ekzistuese në rajon dhe në mbarë botën në lidhje me faktin nëse Shtetet e Bashkuara mbeten një aleat i besueshëm.

Vendimi gjithashtu krijoi kushte që mundësojnë lirimin e qindra e ndoshta mijëra terroristëve të ISIS në burgjet e drejtuara nga kurdët  dhe që mund të fillojnë përsëri aktivitetet e tyre terroriste sapo t’u jepet mundësia. Çështja tani është kur, jo nëse, forcat amerikane do të duhet të kthehen në Siri për të luftuar me një ISIS të rikonstruktuar (me shumë gjasa pa një partner lokal që të përballet me pasojat e këqija të luftimeve). Ndërkohë, kurdët i janë drejtuar qeverisë siriane për mbrojtje kundër forcave turke, një veprim që i ka lejuar regjimit brutal të presidentit Bashar al-Asad (i mbështetur nga Rusia dhe Irani) të ripohojë kontrollin e tij mbi pjesën më të madhe të vendit. Nga ana e saj, SHBA-ja ka humbur pjesën më të madhe të mekanizmit që kishte në dorë për të dikuar në një rezultat politik në Siri.

Vendimi i gabuar i Trump duket se buron nga dëshira e tij për të bërë mirë bazuar në premtimin që ai bëri gjatë fushatës zgjedhore të vitit 2016, ku premtoi tërheqjen e Ushtrisë Amerikane nga Siria dhe Lindja e Mesme më gjerësisht. Por kjo shtron një pyetje më të madhe: duke pasur parasysh ndikimin negativ të kësaj lëvizjeje, pse do të besonte ai se kjo do të rezultonte një lëvivjze popullore në vend?

Një shpjegim është se Trump po ngatërron “luftërat e pafundme” me një prani të hapur ushtarake. Ky konfuzion është i kushtueshëm. Ajo që po bënte SHBA-ja në veri të Sirisë ishte e zgjuar dhe efikase. Forcat kurde morën pjesën më të madhe të rolit luftarak kundër ISIS; kontributi amerikan ishte modest dhe ishte i kufizuar kryesisht në këshillimin dhe ofrimin e mbështetjes së inteligjencës. Për më tepër, prania e SHBA-së frenoi veprimet e turqve, sirianëve, rusëve dhe iranianëve. Me tërheqjen e trupave amerikane, ai kufizim u zhduk brenda natës.

Më thelbësore, vendimi i Trumpit hyn në një traditë të vjetër amerikane të izolimit, e cila daton që nga koha e Etërve Themelues të Amerikës. Gjatë kohës së Luftës së Ftohtë kjo traditë ishte e fjetur, por është rishfaqur kohët e fundit, e nxitur nga “lodhja e ndërhyrjes”, e shkaktuar nga luftërat e gjata dhe të shtrenjta në Afganistan dhe Irak. Fiton vrull nga pikëpamja e përhapur në vend se shumë nevoja të brendshme – që nga infrastruktura deri te kujdesi shëndetësor dhe arsimi – nuk po plotësohen. Një mungesë theksi mbi politikën e jashtme dhe botën në shkollat ​​dhe mediat amerikane po kontribuon gjithashtu në këtë kthesë të brendshme.

Slogani i Trump “Amerika e parë” bazohet në idenë se kostot e lidershipit amerikan në botë po i tejkalojnë shumë përfitimet. Burimet që shpenzohem për aktivizëm jashtë vendit, sipas kësaj pikëpamje, do të shpenzoheshin më mirë në shtëpi.

Sado tërheqës të mund të duken argumente të tilla, ideja që SHBA-ja mund t’i kthejë shpinën botës dhe përsëri të vazhdojë të lulëzojë edhe kur rendi global bie, është shumë e gabuar. Trump ka pohuar vazhdimisht se Siria nuk është kritike për sigurinë e Amerikës, duke vënë në dukje se ajo është mijëra kilometra larg. Por amerikanët më 11 shtator 2001 mësuan se distanca nuk është garanci për siguri. Në mënyrë të ngjashme, sëmundjet infektive, efektet e ndryshimeve klimatike dhe përpjekjet për të shkatërruar zgjedhjet nuk ndalen në kufijtë kombëtar.

Kostot e rolit global të Amerikës janë shumë të konsiderueshme. Vetëm buxheti i mbrojtjes tani arrin në 700 miliardë dollarë në vit, dhe inteligjenca, ndihma e huaj, diplomacia dhe mirëmbajtja e një arsenali bërthamor sjellin shpenzime të përgjithshme në më shumë se 800 miliardë dollarë. Por si përqindje e GDP-së, kjo është shumë poshtë mesatares së Luftës së Ftohtë. Dhe historia tregon se megjithatë ekonomia amerikane lulëzoi edhe me këtë nivel të lartë shpenzimesh.

Për të qenë të sigurt SHBA-ja ka shumë mangësi të brendshme, nga arsimi publik deri te kujdesi shëndetësor, por kryesisht këto probleme nuk janë rezultat i mungesës së shpenzimeve. Vendi shpenzon  më shumë sesa dyfishi i mesatares së OECD për kujdesin shëndetësor, por amerikanët nuk jetojnë gjatë dhe nuk bëjnë jetë të shëndetshme. Në mënyrë të ngjashme, shpenzimet e larta për arsimin nuk japin rezultate më të mira sesa në vendet që shpenzojnë më pak. Gjithmonë është më e rëndësishme mënyra sesi shpenzohen paratë sesa shuma që shpenzohet.

Por fakte të tilla janë gati të parëndësishme kur bëhet fjalë për debatin politik. Shumë prej kandidatëve që kërkojnë nominimin e Demokratëve për të sfiduar Trump në zgjedhjet presidenciale të vitit 2020 ndajnë të paktën disa nga pikëpamjet e tij izoluese dhe sondazhet zbulojnë se e njëjta gjë ndodh edhe me shumë amerikanë. Trump është një pasqyrim i gjendjes shpirtërore të Amerikës dhe një farë shkalle e caktuar Trumpizmi – një dëshirë për t’u tërhequr nga angazhimet globale në përgjithësi dhe ato ushtarake në veçanti – ka gjasa të vazhdojë të ekzistojë.

Në një moment, gjërat do të ndryshojnë. Historia sugjeron se periudhat e tërheqjes shpesh përfundojnë për shkak të një tronditje të madhe gjeopolitike, pasuar nga periudha tendosjeje. Problemi është se tronditje të tilla kanë tendencë të jenë të kushtueshme sa i përket jetës dhe burimeve njerëzore. Por, tani për tani, dhe në një të ardhme të parashikueshme, Amerika nuk ka gjasa të zhvillojë një politikë të jashtme në përpjesëtim me interesat dhe forcën e saj.

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

editorial editorial donald trump richard n. haass donald trump richard n. haass

Sondazh

Editorial 19 October 2019, 15:45

Darka e gabuar

Të gjitha gazetat dhe portalet shqiptare botuan këto ditë një tekst me titull “Çfarë ka shkruar Kadare për Peter Handken njëzet vjet më parë në ditarin e...

Editorial 18 October 2019, 10:49

Gishti i ambasadorit të OSBE, si metaforë

Gishti i ngritur i ambasadorit të OSBE-së, Borschardt, ndaj protestuesve të “Astirit”, si përgjigje e thirrjes së tyre “Shame on you” dhe pastaj ndjesa e tij pë...

Editorial 16 October 2019, 11:25

Qëndrim neveritës dhe cinik i Edi Ramës

KOSOVË- Më 10 tetor 2019, pas takimit në Novi Sad me kryeministrin e Shqipërisë, Edi Rama, dhe me kryeministrin e Maqedonisë së Veriut, Zoran Zaev, preside...

Editorial 12 October 2019, 08:52

Emri i ndryshimit

KOSOVË- LVV-ja dhe LDK-ja kanë para vetes vetëm një alternativë: ta bëjnë këtë vend normal apo ta lënë kështu si është.1.Në Kosovë, më 7 tetor, një ditë pa...

Editorial 12 October 2019, 05:28

Kritikë për çmimin Nobel dhënë Peter Handkes

Bota jonë herë pas here është skizofrene. E çfarë mund ta ilustronte këtë ndjesi më mirë, se një ditë, kur një grua nga Ballkani që jeton në Gjermani, le...

Editorial 10 October 2019, 17:28

Për të shkundur neojugosllavët e Tiranës!

(Me shpjegimin e Vuçiçit, jo timin) Jugosllavia ante portasTë gjithë presidentët e Serbisë, pas shembjes së Jugosllavisë dhe largimit nga pushteti...

Editorial 10 October 2019, 17:27

Shengeni Ballkanik

TIRANË- Kjo puna e Shengenit Ballkanik më kujton një shprehje popullore “Të zinjtë kolonjarë, vanë për bar, e morën trarë..” Po pavarësisht të ...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin