LIVE UPDATES
Bota

CNN: Pse këto janë ndër zgjedhjet më të rëndësishme në historinë e Shteteve të Bashkuara të Amerikës?

29 October 2020, 15:23 Nga DOSJA
CNN: Pse këto janë ndër zgjedhjet më të

SHBA- Zgjedhjet presidenciale të vitit 2020 janë ndër më vendimtaret në historinë amerikane. Ekspertët politikë janë përpjekur të diskutojnë zgjedhjet e kaluara presidenciale, veçanërisht ato që kanë qenë politikisht të diskutueshme dhe të afërta, duke kërkuar një precedent historik.

Në zgjedhjet presidenciale të vitit 1824, mbështetësit e Andrew Jacksonit, i cili fitoi votën e popullit, pretenduan se John Quincy Adams u bë president përmes asaj që shumë prej tyre e quajtën një “pazar i korruptuar” me Henry Clayn, kur ky i fundit mori zgjedhësit e tij për të mbështetur Adamsin. Zgjedhjet e kontestuara të vitit 1876 shënuan fundin zyrtar të rindërtimit në ish-Konfederatë për shkak të një marrëveshje hileje që vendosi një republikan në Shtëpinë e Bardhë, por i dha të bardhëve të Jugut lirinë e lirë për të instaluar një regjim brutal të vartësisë dhe terrorit racor.

Sidoqoftë, asnjë nga këto zgjedhje nuk ka të njëjtën peshë si zgjedhjet presidenciale të vitit 1860, të cilat vendosën fatin e republikës amerikane. Dhe në vitin 2020, aksionet duken pothuajse aq të larta.

Analogjitë historike rrallë funksionojnë në mënyra të thjeshta paralele. Viti 2020 nuk është 1860 edhe pse mund të gjejmë ndonjë rezonancë të gjendjes sonë aktuale në të kaluarën. Nuk ka asnjë lëvizje aktive për shkëputje të gatshme për të marrë shtete nga Bashkimi në rast se Joe Biden zgjidhet në presidencë. Ndërsa disa mund të kërcënojnë ose nxisin dhunë, ne mund të imagjinojmë një Luftë Civile të zgjatur për rezultatet e zgjedhjeve presidenciale. Frika e vërtetë midis shumë amerikanëve sot është mundësia e mashtrimit të gjerë zgjedhor dhe ndërhyrjes, diçka që nuk hyri kurrë në ekuacionin politik në vitin 1860.

Një gjë e përbashkët që lidh këto dy zgjedhje historike presidenciale është bindja se është demokracia amerikane dhe jo thjesht kundërshtimi i kandidatëve presidencialë – që është në fletëvotim. Zgjedhjet e vitit 1860 që ngritën Abraham Lincoln në presidencë nuk ishin zgjedhje të zakonshme. Për herë të parë, një president u zgjodh në një platformë anti-skllavëri, megjithëse jo një që bëri thirrje për heqje të plotë. Ajo gjithashtu shënoi herën e fundit në historinë amerikane që një parti e re politike, e themeluar në vitin 1854, ishte e suksesshme në fitimin e presidencës.

Skllavopronarët dhe aleatët e tyre politikë kishin dominuar qeverinë federale që nga themelimi i republikës në një pjesë të madhe për shkak të klauzolës së tre të pestave të Kushtetutës së SHBA-së që lejonte shtetet e jugut të numëronin tre të pestat e popullsisë së tyre skllevër për qëllime përfaqësimi në Kongres. Shumica e presidentëve amerikanë kishin qenë skllavopronarë ose njerëz veriorë me parime jugore. Megjithatë, nga mesi i shekullit të XIX-të, skllavopronarët kishin filluar të humbnin kontrollin e tyre në Kongres, pasi popullsia veriore u rrit së bashku me hyrjen e mundshme të shteteve të lira në Bashkim.

Në vitin 1860, katër burra garuan për presidencën, republikani Abraham Lincoln për mos-zgjatjen e skllavërisë, demokrati verior, Stephen Douglas, për të drejtën e burrave të bardhë që të votojnë për skllavërinë, demokrati jugor, John Breckinridge në një pro skllavëri, – platforma demokratike dhe John Bell nga partia e Unionit Kushtetues që thjesht premtoi besnikëri ndaj Bashkimit Amerikan dhe Kushtetutës.

Qytetarët amerikanë kishin zgjedhjen për të votuar për status quo duke zgjedhur Douglasin ose Bellin, për ta bërë republikën amerikane një republikë skllavopronare në përjetësi edhe nëse kjo nënkupton shkeljen e parimeve demokratike duke zgjedhur Breckinridge, ose për të votuar për Lincoln dhe duke e vënë skllavërinë në një kurs të atë që ai e quajti “zhdukja përfundimtare”.

Demokratët u përpoqën të diskreditonin Lincolnin dhe Partinë Republikane duke përdorur taktika të frikësimit dhe karrem të racës, një art që ata e kishin përsosur në vitet e para Luftës Civile.

Ata i quajtën republikanët “Republikanët e Zi” dhe gazetat Jugore pretenduan se kandidati për nënkryetar i Lincolnit, Hannibal Hamlin, i cili ishte i zymtë, ishte në të vërtetë një “mulatto” ose i racës së përzier.

Kohët e fundit, Donald Trump dyfishoi thirrjet raciste për të galvanizuar mbështetësit e tij dhe u përkul – në një jehonë shqetësuese të së kaluarës  për ta quajtur senatoren, Kamala Harris një “përbindësh”, duke evokuar stereotipet e grave të zeza.

Në vitin 1860, demokratët e Jugut si ideolog të skllavërisë, George Fitzhugh, madje argumentuan që partia republikane ishte në front për socializmin dhe feminizmin, të gjithë “emrat” e tmerrshëm së bashku me abolicionizmin. Në mënyrë të ngjashme, republikanët aktual pretendojnë se socialistët radikalë mbajnë peng nënpresidentin, Joe Biden.
Pas zgjedhjes së Lincolnit, komplotet për ta rrëmbyer atë bollëk, ashtu si komploti nga terroristët vendas të krahut të djathtë për të rrëmbyer guvernatoren, Gretchen Whitmer të Michiganit. Kërcënimi i hakmarrjes së dhunshme ishte i rëndë gjatë zgjedhjeve të vitit 1860, siç bëhet sot. Një brez i të rinjve entuziastë organizoi demonstrata në rrugë, “Wide Awakes”, në mbështetje të Lincolnit dhe Partisë Republikane, ashtu si gjenerata e ashtuquajtur “e zgjuar” e amerikanëve që kanë përmbytur rrugët duke kërkuar drejtësi racore në Lëvizjen për Jetët e Zeza.

Në 1860, Lincoln mori numrin më të madh të votave, një shumicë dërrmuese në veri me çdo qark në New England që votonte për të, megjithëse, nuk ishte as në fletët e votimit shumicën e shteteve skllavopronarëve. Kjo përkthehet në një fitore vendimtare në Kolegjin Zgjedhor. Në vend që të pranonte rezultatet e zgjedhjeve demokratike, shumica e skllavit në jug u shkëput nga Bashkimi dhe mori armët kundër republikës amerikane.

Zgjedhjet presidenciale të vitit 2020 janë sigurisht po aq konsekuente sa ato të vitit 1860. Është, siç dëshiron ta thotë Biden, një betejë për “shpirtin e Amerikës”. Fati i republikës amerikane edhe një herë qëndron në ekuilibër. Ashtu si skllavopronarët e viteve 1850, Trump, ndjekësit dhe mundësuesit e tij janë në gjendje të paraqesin një kërcënim ekzistencial për demokracinë amerikane. Ashtu si shumë skllavopronarë, Trump refuzon të angazhohet për një transferim paqësor të pushtetit nëse humbet.

Nëse historia shfaqet së pari si tragjedi, pastaj si farsë, homologët e secesionistëve jugorë dhe teoricienëve të pro skllavërisë sot janë teoricienë konspiracioni, QAnon, neo-konfederatë dhe djem të krahut të djathtë, Boogaloo.

Pjesa më e madhe e Partisë Republikane bashkëkohore që refuzon të refuzojë Trumpi është si ata të Bardhët e Jugut, të cilët mund të mos kenë pasur një pjesëmarrje të drejtpërdrejtë në skllavëri, por shkuan me shtetet e tyre, të cilët në fund të fundit zgjodhën skllavërinë para republikës. Zgjedhja  siç e thanë republikanët e Projektit Lincoln, të cilët kanë prishur partinë e tyre  është midis Amerikës dhe Trumpit.

Duke pasur parasysh rolin dhe rëndësinë e zgjeruar të Amerikës në botë që nga mesi i shekullit të XIX-të, mund të argumentohet se ndikimi i zgjedhjeve të tanishme presidenciale amerikane mund të jetë edhe më i madh se sa ishte në vitin 1860. Zgjedhja dhe emancipimi i Lincolnit patën rëndësi ndërkombëtare, duke forcuar demokracitë në Evropë.

Politika e jashtme e Trumpit për të qetësuar diktatorët në të gjithë botën dhe për të refuzuar aleatët demokratik ndërsa përqafon autokratin rus, Vladimir Putin, është hedhje poshtë e idealeve demokratike amerikane. Trumpizmi u ka dhënë oksigjen grupeve të ekstremit të djathtë, përfshirë neo-nazistët në Evropë dhe autoritarizmin në të gjithë botën. Humbja e Trumpit me siguri do të sinjalizojë rinovimin e demokracisë brenda dhe jashtë vendit.

Republika amerikane është në një udhëkryq sot ashtu si ishte në vitin 1860 dhe e ardhmja e “shpresës së fundit më të mirë të tokës”, siç e tha Lincoln, qëndron në duart e votuesve amerikanë.

Marrë nga:CNN

(A.k.dosja.al)

 

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

bota bota donald trump joe biden shba zgjedhjet prsidenciale ne shba donald trump joe biden shba zgjedhjet prsidenciale ne shba

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin