LIVE UPDATES
Aktualitet

Dështimi i drejtësisë nxit rritjen e krimeve mjedisore në Shqipëri

23 October 2020, 19:49 Nga DOSJA
Dështimi i drejtësisë nxit rritjen e krimeve mjedisore në

TIRANE– Mesditën e 24 dhjetorit 2015 në akuariumin e Portit të Durrësit, dy inspektorë të Kapitenerisë diktuan njolla të mëdha karburanti të shpërndara masivisht mbi sipërfaqen e detit. Gjurmët e karburantit i çuan inspektorët te një traget i ankoruar i linjës Durrës- Bari, F/B Bridge, i cili drejtohej nga kapiteni grek, Efthymios Sokos dhe kryemekaniku Charalampos Chiotellis.

Sipas hetimit, karburanti ishte derdhur në det nëpërmjet tubit të motorit të tragetit, duke shkaktuar pasoja të rënda në ekuilibrin ekologjik të portit të Durrësit.

Por edhe pse krimi mjedisor u dokumentua brenda ditës, hetimi dhe gjykimi u zvarritën për pesë vjet –dhe kur Gjykata e Durrësit shpalli dënimet në shkurt 2020, dy të pandehurit Sokos dhe Chiotellis i ishin shmangur me kohë drejtësisë.

Prej episodit të vitit 2015, një duzinë krimesh të ngjashme mjedisore kanë ndodhur në bregdetin e Durrësit, por ato kanë mbetur gjithashtu të pazbardhura ose të pandëshkuara.

Të dhënat e siguruara nga BIRN përmes kërkesave për të drejtë informimi tregojnë se nga 13 procedime penale të nisura për veprën e “ndotjes së ujërave” nga Prokuroria e Durrësit për vitet 2015-2020, shtatë prej tyre ose 53% e rasteve ishin pezulluar ose pushuar për shkak të mungesës së autorëve.

Katër procedime penale ishin ende në hetim dhe vetëm dy prej çështjeve ishin dërguar para gjykatës në 5 vitet e fundit.

‘Bilanci zhgënjyes’ i drejtësisë në ndëshkimin e autorëve të krimeve mjedisore konsiderohet një faktor nxitës për abuzuesit nga ekspertët e mjedisit në Shqipëri. Ekspertët i thanë gjithashtu BIRN se qëndrimi duarkryq i institucioneve ka sjellë një rritje të krimeve në dëm të mjedisit, veçanërisht në periudhën e pandemisë së COVID-19.

Ogerta Ujkashi, eksperte komunikimi në organizatën mjedisore “Resource Environmental Center”, REC në Shqipëri tha se prej fillimit të vitit kishin monitoruar çdo muaj 4-5 raste të krimeve mjedisore në vend.

“Gjatë kësaj periudhe nuk ka pasur penalizime dhe nuk është ushtruar kontrolli i duhur,” tha Ujkashi.

Krime pa ndëshkim

Pandëshkueshmëria e krimeve mjedisore është një fenomen i vjetër në Shqipëri, që shtrihet përtej kufijve administrativë të qytetit bregdetar të Durrësit apo nenit specifik në Kodin Penal për ndotje të ujërave.

Një raport i prezencës së OSBE në Shqipëri mbi “Krimin Mjedisor”, i publikuar në gusht 2020 theksonte se policia kishte raportuar 1754 raste gjatë viteve 2014-2018. Sipas raportit, Prokuroria ndoqi vetëm 584 nga rastet e referuara ose vetëm 33% të totalit.

“Ndotja e ujërave” është një prej krimeve mjedisore të parashikuara në Kodin Penal dhe parashikon dënime nga 1 deri në 5 vjet burg. Në rastet kur kjo vepër shkakton pasoja të rënda për jetën dhe shëndetin e njerëzve, dënimet rriten nga 5 deri në 10 vjet burg.

Në Shqipëri, ndotja e bregdetit shkaktohet kryesisht nga anijet cisterna që transportojnë naftë si dhe nga aktiviteti tregtar i trageteve. Ekspertët mjedisore kujtojnë ndotjet e përsëritura në dekadën e fundit të bregdetit të Durrësit, Gjirit të Vlorës apo Shëngjinit, të cilat nuk janë shoqëruar me ndëshkime apo me operacione të mirëfillta pastrimi.

Drejtori i REC Shqipëri, Mihallaq Qirjo i tha BIRN se ndotja nga nafta shkakton asfiksimin e gjallesave në ujë, ndërsa theksoi se krime të tilla mjedisore nuk ndiqen siç duhet nga institucionet e drejtësisë.

“Dëmi është i drejtpërdrejtë dhe lidhet me mungesën e oksigjenit në ujë dhe me ndotjen në aktin e brendshëm të tretjes së këtyre gjallesave nga nafta dhe përgjithësisht ato ngordhin,” tha Qirjo për BIRN.

“Po të shohim numrin e rasteve që policia procedon përgjatë një viti, me ato që prokuroria i dërgon në gjykatë, rezulton se shumica referohen në prokurori, por nuk ndiqen më tej,” shtoi ai.

Sipas Klaudio Hysenit, drejtor i qendrës “Durrësi Aktiv”, pandëshkueshmëria e ndotjes së detit ka krijuar hapësira për përsëritjen periodike të këtyre krimeve.

Ai kritikon gjithashtu institucionet mjedisore për mungesën e monitorimit të aktivitetit të anijeve, si një mënyrë që do të sillte ndërhyrje të menjëhershme dhe identifikim të shpejtë të shkaktarëve të ndotjes.

“Mosndëshkueshmëria në kohë sjell precedentë, sepse ndryshojnë ligjet, mund të ketë amnisti dhe krijon hapësira për mos ndëshkimin e shkelësve,” tha Hyseni për BIRN.

“Ligji nuk ka vetëm karakter ndëshkues, por edhe shtrëngues. Nëse shembulli i ndëshkimit të ndotësve do të kishte ardhur përpara 5 viteve, mund të kishte më pak ndotës”, shtoi ai, duke iu referuar dënimit të vonuar të Gjykatës së Durrësit për të pandehurit me origjinë greke.

Tranzicioni institucional 

Në prill të këtij viti, inspektorët e mjedisit në Durrës u gjendën duarlidhur përballë derdhjes së qindra litrave naftë në det, si pasojë e një aksidenti në depozitat pranë portit të hidrokarbureve në Porto-Romano.

Inspektoriati i kishte pezulluar inspektimet për shkak të ristrukturimit të institucionit dhe ndonëse një grup ekspertësh mbërritën në terren, ata nuk mund të merrnin masa ndaj kompanisë.

Derdhja e naftës shkaktoi ndotje edhe në tokat bujqësore të Porto-Romanos, ndërsa shëndeti i banorëve u rrezikua nga mundësia e kontaminimit të puseve të ujit. Më 21 prill, Prokuroria e Durrësit regjistroi një procedim penal për ngjarjen, por çështja vazhdon ende të jetë nën hetim.

Inspektorati i Ujërave ishte fillimisht një institucion në varësinë e Ministrisë së Mjedisit, i cili kaloi më pas në varësi të Ministrisë së Bujqësisë, për t’u kthyer sërish te Mjedisi. Në fillim të vitit 2020, një pjesë e kompetencave i kaluan Ministrisë së Brendshme.

Policia e Shtetit dhe Inspektorati i Mbrojtjes së Territorit që ka marrë tashmë kompetencat mjedisore, por emergjenca e krijuar nga pandemia e COVID-19 e ka vështirësuar kontrollin e tyre mbi territorin.

Gjatë muajve të izolimit për shkak të pandemisë së koronavirusit, u raportua dëmtimi i shtratit të lumit Mat dhe shfrytëzim i paligjshëm i inerteve. Sipas prefektit të Lezhës, Gjok Jaku, kompanitë kishin shfrytëzuar mbylljen e njerëzve në shtëpi për aktivitetin e paligjshëm.

“Policia nuk ndërhyri, pasi ishte e angazhuar me situatën e krijuar nga pandemia,” tha Jaku.

Për drejtorin e REC, Mihallaq Qirjo, procesi i ristrukturimit dhe kalimi i Inspektoriatit nën Ministrinë e Brendshme mund të sjellë pasoja në ndjekjen e krimeve mjedisore.

“…kjo e ka bërë veprimin e tyre më infektiv dhe më të vështirë për të ndjekur rastet e krimit mjedisor,” tha Qirjo për BIRN.

Edhe Ujkashi tha se procesi i ristrukturimit ka sjellë probleme për organizatat mjedisore në Shqipëri, në raportimin apo denoncimin e abuzimeve mbi mjedisin.

“Kjo periudhë pa kontrolle për shkeljet mjedisore ka favorizuar abuzuesit, të cilët kanë përfituar”, përfundoi Ujkashi.

BIRN

(A.B)/Dosja.al

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

aktualitet aktualitet krimet mjedisore ndotja e detit porti i durresit krimet mjedisore ndotja e detit porti i durresit


Sondazh

Aktualitet 23 October 2020, 19:49

TIRANË– Një 34-vjeçar është prangosur pasi ka ndërmjetësuar që kundrejt pagesës persona të bëhen pjesë e skuadrës së sigurisë “Illyrian Guard”...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin