LIVE UPDATES
Art&Argëtim

Dy aktet e një vepre operistike që nuk përfundoi kurrë

4 April 2020, 05:11 Nga DOSJA

Shqipëri– “Në qoftë se e don atdheun, duhet të vish urgjent për nevoja të arsimit”, kjo ishte thirrja e Ernest Koliqit dhe Karl Gurakuqit që e ktheu në atdhe Nikollë Dakajn. Sapo ishte diplomuar në Universitetin Antonianum të Romës, ku i ishte ofruar të qëndronte si pedagog. Menjëherë pas thirrjes së atdheut, Nikollë Dakaj iu drejtohet me këto fjalë drejtuesve të universitetit në Romë: “Mua më kërkon atdheu dhe do të largohem”. Ata kundërshtuan dhe i thanë që “nuk do të ikësh në asnjë mënyrë. Ne të kemi piketuar që do të të vëmë në një detyrë të madhe këtu në universitet, do të të mbajmë këtu” dhe kundërshtuan me forcë, mirëpo ai u tha: “Më kërkon atdheu dhe unë nuk mund të rri”.  Kështu u largua nga një e ardhme e ndritur që e priste për t’u kthyer në vendin e tij të varfër e për të kontribuar për arsimimin e Shqipërisë.

Nikollë Dakaj është një ndër intelektualët e nderuar në historinë e Shqipërisë, poet,  përkthyes me aftësi të rralla në latinisht, greqishten e vjetër, italisht etj.. U dallua si estet, si historian e mbledhës folklori dhe si gjuhëtar e dramaturg.

Si përkthyes nga latinishtja, greqishtja e vjetër dhe italishtja Nikollë Dakaj bëri të mundur përkthimin e kryeveprave botërore. Kështu që ai u paraqit në Tiranë, shkoi në ministri dhe e mbajtën në ministri nga shkurti deri në muajin tetor, ku u angazhua me redaktim tekstesh. Në tetor, u emërua në Elbasan, në Normalen e Elbasanit ku qëndroi 2 vite shkollore, atje ku jepte latinishten dhe greqishten e vjetër. Më pas, tranferohet në Liceun e Tiranës, ku jepte mësim edhe Arshi Pipa.

Ishte vitit 1945 kur zëvendësministri i Arsimit, Shemsi Totozani, në Liceun e Tiranës, mbledh trupin mësimor dhe u thotë: “Me vendim nga lart, nga udhëheqja lart, Fishta përjashtohet nga shkolla shqipe si shovinist”. Nikollë Dakaj e kundërshton me vendosmëri e me argumente përjashtimin e Fishtës. Zyrtari komunist e humbi durimin dhe i drejtohet: “More reaksionar, more katoliku i Papës…”

Ndërkohë Nikolla kishte humbur një tjetër shans për t’u kthyer në Itali, edhe pse ishte lajmëruar nga miqtë e tij se e ardhmja në atdhe nuk ishte më e sigurt për të. I kishte mbërritur një sinjal nga Koliqi e Gurakuqi të cilët i kishin thënë se: “është e pamundur, nuk çahet, kështu që detyrimisht më mirë hajde tani dhe të shkojmë në Romë”. Ky thotë: “Unë e ndava mendjen, e lashë Romën dhe erdha këtu dhe deri në fund do të punoj këtu, do të vazhdoj këtu”.  Pas përplasjes me zyrtarin komunist të Ministrisë, Nikollë Dakaj u transferua në Korçë, atje ku dhe do të arrestohej e do të dënohej me 15 vjet burg. Pas disa faljeve, ai u lirua duke kryer vetëm 7 vjet burg dhe u kthye në Institutin e Përkthimeve të Tiranës, të gjuhëve klasike, punoi aty si redaktor megjithëse ishte i burgosur dhe në përfundim i ofruan  ta mbanin në Tiranëqë të punonte aty, por pa të drejtën e emrit. Ai u tha që “pa lekë punoj, por jo pa emër”. Nuk e pranoi një ulje të tillë që të punonte pa emër, kështu që prej aty u kthye në fshat te prindërit, atje ku u vendosën në Hotin e Ri.

Do të kalonin kohë përmes peripecive dhe përndjekjes deri në arrestimin e dytë në moshën 58-vjeçare. U ridënua me 10 vjet burg. Dënimin e kreu në Ballsh dhe në Zejmen. Në Ballsh u ritakua me kompozitorin, Zef Lekaj. Të dy bashkë nisën të mendojnë për të nisur shkrimin dhe kompozimin e një vepre operistike.

Zef Lekaj i kishte propozuar Nikollës që të bashkëpunonin për një vepër operistike siç ishte opera “Mrika”. Nikolla e nisi punën dhe shkroi dy akte, aktin e tretë nuk arriti. Zefi kompozoi aktin e parë. Kur dolën nga burgu shumë pjesë kishin humbur.

Ja si e rrëfen i biri i Nikollë Dakajt bisedën me të atin për pjesën operistike: “Unë i thashë që ta fillonte edhe një herë se ndoshta bënte edhe aktin e dytë, se me dy akte është e realizuar, edhe pa aktin e tretë. Më tha që nuk kishte më fuqi, se kishte marrë fund dhe nuk ishte në gjendje të bënte asgjë. Në atë kohë babai doli nga burgu shumë i lodhur. Edhe babai, edhe Zefi. Shumë të lodhur. Madje ka qenë një histori sepse u bë një falje dhe Zefi ka shkruar diçka në lidhje me babanë dhe tregon që “atje në burg kohët e fundit u tha që po na fal Enver Hoxha më duket se ndodhi një falje me 2 vite apo diçka e tillë”. Babai i kishte thënë: “Jo more Zef, nuk del mjaltë nga grethi”. Dhe ashtu ndodhi. U falën gjithë ata njerëz, por Zefi dhe Nikolla nuk u falën sepse këta dilnin nga shkollat fetare dhe dihej ajo”, rrëfën i biri i Nikollë Dakajt.

Zef Lekaj e Nikollë Dakaj e kryen të plotë dënimin dhe dolën të rraskapitur nga burgu. Ata nuk ia dolën dot më të vazhdojnë veprën operistike që kishin nisur në burg. Vepra mbeti me dy akte ndërsa Nikollë Dakaj ndërroi jetë vetëm një vit pas daljes nga burgu.

Marrë nga Kujto.al

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

dikur dikur nikollë dakaj zef lekaj nikollë dakaj zef lekaj


Sondazh

Art&Argëtim 3 April 2020, 12:33

TIRANË– Ndërkohë që ditët kur jemi të izoluar kalojnë me shumë vështirësi, fotot në rrjet na sjellin doza humori. Nisur nga situata që na ka çuar Co...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin